(2709 S. K. m. 141) (353 S. K. Ek. m. 1) (5271 S. K. m. 34, 230) (AYDK. 21.02.2008 T. 2008/24 E. 2008/23 K.) (AYDK. 29.03.2007 T. 2007/26 E. 2007/23 K.) (AYDK. 27.01.2005 T. 2005/8 E. 2005/10 K.) (AYDK. 18.03.2004 T. 2004/59 E. 2004/53 K.) (AYDK. 26.09.2002 T. 2002/71 E. 2002/69 K.) (AYDK. 07.01.1999 T. 1999/21 E. 1999/6 K.)

Daire ile Askeri Mahkeme arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, sanıklar hakkında atılı suçlardan verilen mahkumiyet hükümlerinin yasal ve yeterli gerekçe içerip içermediğine ilişkindir.

Daire, sanıklar hakkındaki hükümlerin yeterli gerekçe içermediğini kabul ederken,

Askeri Mahkemece, hükümlerin yasal ve yeterli gerekçe içerdiği ileri sürülerek önceki hükümde direnilmiştir.

T.C. Anayasası'nın 141/3'üncü maddesi, Bütün mahkemelerin her türlü kararlan gerekçeli olarak yazılır.

353 sayılı Kanun'un 5530 sayılı Kanunla değişik Ek-1'inci maddesinin atıfta bulunduğu 5271 sayılı CMK'nın 34/1'inci maddesi, Hakim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230'uncu madde göz önünde bulundurulur. Kararların örneklerinde karşı oylar da gösterilir.,

5271 sayılı CMK'nın 230'uncu maddesi ise, (1) Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde aşağıdaki hususlar gösterilir:

a) İddia ve savunmada ileri sürülen görüşler.

b) Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alman ve reddedilen delillerin belirtilmesi, bu kapsamda dosya içerisinde bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesi.

c) Ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu sabit görülen fiili ve bunun nitelendirilmesi, bu hususta ileri sürülen istemleri de dikkate alarak, Türk Ceza Kanunu'nun 61 ve 62'nci maddelerinde belirlenen sıra ve esaslara göre cezanın belirlenmesi, yine aynı Kanun'un 53 ve devamı maddelerine göre, cezaya mahkûmiyet yerine veya cezanın yanı sıra uygulanacak güvenlik tedbirinin belirlenmesi.

d) Cezanın ertelenmesine, hapis cezasının adli para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilmesine veya ek güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına veya bu hususlara ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanaklar.

(2) Beraat hükmünün gerekçesinde, 223'üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hallerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir.

(3) Ceza verilmesine yer olmadığına dair kararın gerekçesinde, 223 'üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen hallerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen hükümlerin dışında başka bir karar veya hükmün verilmesi halinde bunun nedenleri gerekçede gösterilir.

Hükümlerini ihtiva etmektedir.

Yerleşik yargısal kararlarda gerekçe, mahkemeyi mahkûmiyete veya diğer kararları vermeye sevk eden hususların karar yerinde gösterilmesi ve bunların birbiriyle karşılaştırılarak, aralarında çelişki bulunması halinde birinin diğerine, hangi sebepten dolayı üstün tutulduğunun açıklanması şeklinde tarif edilmektedir.

Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun 21.2.2008 tarihli, 2008/24-23 Esas ve Karar, 29.3.2007 tarihli, 2007/26-23 Esas ve Karar, 27.1.2005 tarihli, 2005/8-10 Esas ve Karar, 18.3.2004 tarihli, 2004/59-53 Esas ve Karar, 17.6.2004 tarihli, 2004/93-97 Esas ve Karar, 7.10.2004 tarihli, 2004/160-129 Esas ve Karar, 26.9.2002 tarihli, 2002/71-69 Esas ve Karar, 7.1.1999 tarihli, 1999/21-6 Esas ve Karar sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, dava dosyasındaki delillerin özetlenmesi, sıralanması veya bilirkişi raporuna atıfta bulunulması yeterli olmayıp, sübuta ve uygulamaya dayanak, teşkil eden delillerin açıkça gösterilerek, deliller arasında çelişki ve farklılıklar bulunduğu takdirde, hangi delile ne sebeple itibar olunduğunun, diğerinin hangi sebeple kabul edilmediğinin, dava konusu olayın ya da olayların hangi delillere göre sabit kabul edildiğinin, makul ve dosya içeriğine uygun gerekçelerle izah edilmesi gerekli olup, bu nitelikteki bir gerekçeli hükmün, kamunun bilgilenmesini, tarafların ikna olmalarını, temyiz denetiminin kolaylaşmasını, yargılamanın güvenilirliğini ve adil yargılanma ilkesinin gerçekleşmesini sağlayacağı aşikardır. Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin yerinde değerlendirildiğini gösterir biçimde yasal ve yeterli unsurları içermeyen bir gerekçeyle hüküm kurulması yasa koyucunun amacına uygun düşmeyeceği gibi, uygulamada da keyfiliğe yol açar. Yetersiz gerekçeyle hüküm kurulması da, hükmün gerekçeden yoksun olmasıyla aynı sonucu doğurmaktadır. Bu itibarla, hükmün gerekçeden yoksun olması, 353 sayılı Kanun'un 207/3-G maddesinde hukuka kesin aykırılık hali olarak düzenlenmiş bulunmaktadır.

Askeri Mahkemece, kanunda, gerekçede nelerin bulunması gerektiğinin maddeler halinde tek tek sayıldığı, gerekçenin ne kadar ve nasıl olacağı konusunda somut bir ölçü bulunmadığı, gerekçenin dosyanın şerhi olarak değerlendirilemeyeceği, kararı veren ve bu kararı denetleyen kişilerin hukukçu olduğu dikkate alındığında kararının yeterli olduğu, tam bir klasörden ibaret olan bilirkişi raporunu ayrıntılarıyla bir kere daha açıklamanın gerekçeli karan aşın derecede uzatarak, anlaşılmaz hale getireceği, 2004 ve 2005 yılına ait tüm işlemlerin, kayıtlarda bulunan tüm akaryakıt emanet mal çekleri (AEMÇ), AEMÇ'leri için düzenlenmiş irat ve masraf belgelerinin, stok kayıt kartlarının, belge kayıt defterlerinin ve hesap teftiş dosyalarının bilirkişiler tarafından tek tek incelemeye tabi tutulduğu ve bilirkişi raporunun tamamen belgelere dayandırılan tespitlerden oluştuğu, müfettiş raporuna itibar edilmemesi sonucu sahte rapor sayısında ve buna bağlı olarak hazine zararında değişme olduğu, hangi yıl, hangi tarihli belge ile, ne kadar YTL tutarında Hazine zararı oluştuğu, zarardan kimlerin sorumlu gösterildiği hususlarının bilirkişi raporunda ayrıntılı olarak belirtildiği, tanıklar N.B., E.Ç. ve S.A.'nın, sanık ve sanık müdafilerinin talebi üzerine dinlenip, dosyanın esasına yönelik hiçbir beyanda bulunmamaları nedeniyle sözlü deliller içerisinde sayıldığı, tanık dinlenmesi konusunda usul hükümlerinde, tanıkların yazılı ifade veremeyeceğine dair bir hüküm bulunmadığı, sanıkların eylemlerinin tüm ayrıntılarıyla klasör halindeki bilirkişi raporunda bulunması nedeniyle gerekçeli kararda ana hatlarıyla izah edilip ayrıntılarıy