(5271 S. K. m. 147, 150, 156)

Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, askeri mahkemece, barodan sanık için müdafi istenmesinin gerekip gerekmeyeceği, dolayısıyla sanığın savunma hakkının kısıtlanıp kısıtlanmadığı konusuna ilişkindir.

Daire, sanığın, istinabe mahkemesindeki 6.11.2006 tarihli ilk sorgu ve savunmasını müdafi huzurunda yapması üzerine, daha sonra kovuşturmayı yürüten askeri mahkemece, sanık için yerel barodan bir müdafi istenmemesinin ya da sanığın istinabe mahkemesindeki 17.1.2007 tarihli ikinci sorgu ve savunmasında müdafi talebinde bulunmaması üzerine, en azından sanığın müdafi isteyip istemediği hususunun kesin olarak belirlenmemesinin savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurduğunu kabul ederek hükmü bozarken,

Başsavcılık, sanığın, istinabe mahkemesindeki 15.1.2007 tarihli ikinci sorgu ve savunmasında, müdafi istemediğini açıkça beyan etmiş olması nedeniyle, askeri mahkemece sanık için müdafi talebinde bulunulmamasının yasaya aykırı bir yönünün olmadığını ileri sürmektedir.

Dosya içeriğine göre, sanığın sorgu ve savunmasının, iki kez yazılan istinabe talimatı uyarınca, Karahallı Asliye Ceza Mahkemesince yasal hakları hatırlatılmak suretiyle 6.11.2006 ve 17.1.2007 tarihlerinde olmak üzere iki kez tespit edildiği ve buna ilişkin tutanakların 7.3.2007 tarihli duruşmada ayrı ayrı okunup yargılamaya devamla hüküm kurulduğu görülmektedir.

Şüpheli veya sanığın ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi ile ilgili yasal düzenlemelere baktığımızda, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun,

İfade ve sorgunun tarzı başlığını taşıyan 147/1-c madde ve bendinde, Müdafi seçme hakkının bulunduğu ve onun hukuki yardımından yararlanabileceği, müdafiin ifade veya sorgusunda hazır bulunabileceği, kendisine bildirilir. Müdafi seçecek durumda olmadığı ve müdafii yardımından faydalanmak istediği takdirde, kendisine baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.

Müdafiin görevlendirilmesi başlığını taşıyan 150'nci maddesinin ilk halinde (1) Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.

(2) Şüpheli veya sanık on sekiz yaşını doldurmamış ya da sağır veya dilsiz veya kendisini savunacak derecede malul olur ve bir müdafii de bulunmazsa istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir.

(3) Üst sınırı en az beş yıl hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda ikinci fıkra hükmü uygulanır.

150'nci maddenin, 6.12.2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun'un 21'inci maddesiyle yapılan değişiklikten sonraki halinde, (1) Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.

(2) Müdafi bulunmayan şüpheli veya sanık, çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir.

(3) Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır.

(4) Zorunlu müdafilikle ilgili diğer hususlar, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.

Müdafiin görevlendirilmesi başlığını taşıyan 156'ncı maddesinde, (1) 150'nci maddede yazılı olan hallerde, müdafi,

a) Soruşturma evresinde, ifadeyi alan merciin veya sorguyu yapan hakimin istemi üzerine,

b) Kovuşturma evresinde, mahkemenin istemi üzerine, Baro tarafından görevlendirilir.

(2) Yukarıda belirtilen hallerde müdafi soruşturmanın veya kovuşturmanın yapıldığı yer barosunca görevlendirilir. hükümlerinin,

Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin,

7'nci maddesinde, (1) Müdafi veya vekilin görevi:

a)....

b) Kovuşturma evresinde, yargılamanın yapıldığı il veya ilçe dışında yargılamayı gerektirir görevsizlik veya yetkisizlik kararı, esasa ilişkin hükmün kesinleşmesi ya da davanın nakline karar verilmesi,

........hallerinde sona erer.

(2) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının talebi üzerine görevlendirilen müdafi veya vekil azledilemez.

10'uncu maddesinin 10'uncu fıkrasında, Cumhuriyet savcılığı veya mahkemenin talebi üzerine istinabe işlemi sırasında görevlendirilen müdafi veya vekile tarifede yazılı ücretin yarısı ödenir. hükümlerinin,

Yer aldığı görülmektedir.

150'nci maddeye ilişkin Hükümet Tasarısı Gerekçesinde Madde, ceza soruşturmasında v