(3194 S. K. m. 4, 5, 8) (634 S. K. m. 1) (Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği m. 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 13, 16, 18, 19, 20, 22, 42, 52, 54, 56, 57, 59, 62, 63, 64, 66, 68, 69) (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 4, 5, 11, 20, 22, 28, 33, 54, 62, 66, 69) (Danıştay 6. Daire 03.02.2021 T. 2017/4783 E. 2021/1096 K.)

İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 17. İdare Mahkemesi'nce verilen 22/10/2019 günlü, E:2018/1456, K:2019/2149 sayılı kararın, aleyhe olan kısımlarının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve bu kısımlar yönünden işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: İstinafa konu mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısımlarının usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek davacıların bu kısma yönelik istinaf başvurularının reddi gerektiği savunulmaktadır.

DAVACILARIN VE ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:

Dava, 08.06.2018 tarih ve 30445 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği’nin, 4. maddesinin (d), (i), (z), (bb), (cc), (çç), (jj), (yy), (zz), (ddd), (iii), (kkk), (rrr), (yyy), (aaaa), (eeee), (hhhh), (öööö), (pppp), (rrrr), (bbbbb), (ggggg), (hhhhh) - sehven dava dilekçesinde 4/zzzz olarak belirtilmiştir- bendlerinin, 5. maddesinin 1, 2, 5, 8, 16 ve 17. fıkralarının, 6. maddenin 4. fıkrasının (ç) bendinin, 7. maddesinin 1. fıkrasının (ç,) (g), (h) ve (ı) bendlerinin, 8. maddesinin 1. ve 6. fıkralarının, 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinin, 11. maddesinin 3. ve 4. fıkralarının (dava dilekçesinde 11. maddenin tamamının iptali istenilmiş ise de, dava dilekçesinin içeriğinde yalnızca 3. ve 4. fıkralara yönelik iddialara yer verildiğinden yalnızca 3. ve 4. fıkralar yönünden değerlendirme yapılmıştır.), 13. maddesinin 2. fıkrasının, 16. maddesinin 2.fıkrasının (b) bendinin, 18. maddesinin 1, 2, 3 ve 6. fıkralarının, 19. maddesinin 1. fıkrasının (a), (c), (ç), (d), (e), (f), (g) ve (ğ) bendlerinin, 20, 22 ve 42. maddelerinin, 52. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bendlerinin, 54. maddesinin 7. ve 8. fıkralarının, 56. maddesinin 8. fıkrasının, 57. maddesinin 18, 19, 20, 21 ve 23. fıkralarının, 59. maddesinin 1, 2 ve 3. fıkralarının, 62. maddesinin 1. fıkrasının, 63. maddesinin, 64. maddesinin 12.fıkrasının, 66. ve 68. maddelerinin, 69. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, dava konusu Yönetmeliğin 4.maddesinin (zz) bendindeki "kazı izni" tanımının, 5. maddenin 1. fıkrasının, 5. fıkrasının, 8. fıkrasındaki "son katın üzerindeki ortak alan teras çatılar" kısmının, 5. maddenin 8. fıkrasının (a) alt bendindeki "2 katı" ibaresinin, (b) alt bendindeki "kapıcı daireleri" kısmının ve (c) alt bendinin, 8. maddenin 6. fıkrasının "serbest nizam" ibaresinin, 19. maddesinin 1.fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendindeki "trafo" ibaresinin ve 3 numaralı alt bendinin, (ç) bendinin 2 ve 3 numaralı alt bendinin, (f) bendinin 1. alt bendinde yer alan "anaokulu ve kreş ile gelişme alanları hariç, Sağlık Bakanlığınca aranan şartlar sağlanmak kaydıyla günübirlik sağlık hizmeti sunulan, aile sağlığı merkezi, ağız ve diş sağlığı merkezi, diyaliz merkezi, acil servis içermeyen tıp merkezi, psikoteknik değerlendirme merkezi, üremeye yardımcı tedavi merkezi, fizik tedavi müessesesi, genetik hastalıklar tanı merkezi, evde bakım merkezi, işitme cihazı merkezi, ısmarlama protez ve ortez merkezi gibi konut dışı hizmetler verilebilir." hükmü ile 2. alt bendinde yer alan "İlgili idare meclisince yol boyu ticaret olarak teşekkül ettiği karar altına alınan konut kullanımına ayrılan parsellerde ilgili kamu kurumunun belirlediği standartları sağlamak ve uygun görüşü alınmak ve ayrıca getirilecek kullanıma ilişkin otopark ihtiyacı karşılanmak kaydıyla müstakil olarak, yurt, anaokulu, aile sağlığı merkezi, kreş, ticari katlı otopark binaları ile gelişme alanları haricinde özel sağlık tesisi, özel eğitim tesisi ve yapılabilir." kısmının, (g) bendinin 3 ve 4 numaralı alt bentlerinin, (ğ) bendinin 1 numaralı altı bendinde yer alan, "konut kullanımı emsale konu alanın %20'sini aşamaz" ibaresi, 2 numaralı alt bendinde yer alan, "plan kararı gerekmeden" ibaresi ile 4 numaralı alt bendinde yer alan "plan değişikliği gerektirmeksizin" ibaresinin, 20. maddesinin 8. fıkrasının (b) bendindeki "Açık yüzme havuzu" kısmının, 22. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, (ç) bendindeki "Bu Yönetmelikte öngörülen asgari sayıda kapıcı dairesi" kısmının, (j) bendindeki "Konut kullanımlı binaların bodrum ve zemin katlarında yer alan" ibaresi dışındaki kısımların, k) bendindeki "tek başına bağımsız bölüm oluşturmayan, konut kullanımlı bağımsız bölüm brüt alanının %10'unu aşmayan depo amaçlı eklentiler, ticari kullanımlı bağımsız bölümün bağımsız bölüm brüt alanının %50'sini aşmayan depo amaçlı eklentiler" kısmının, (l) bendindeki "Sökülür-takılır-katlanır cam panellerle kapatılmış olanlar dâhil olmak üzere balkonlar ve açık çıkmalar, kat bahçeleri, zemin ve yürünebilen çatı terasları, iç bahçeler" kısmının, (ç) bendindeki "kapıcı dairesi yapma zorunluluğu olmayan binalarda yapılmak istenmesi halinde bir adet kapıcı dairesinin" ibaresinin ve (o) bendindeki düzenlemenin, 54. maddenin 8. fıkrasındaki "Yol ve teknik altyapı alanı" ibaresinin, 62. maddenin 1. fıkrasında yer alan "ruhsat alınmadan (yapı ruhsatı)" ibaresinin, 66. maddenin 10. fıkrasının iptaline, Yönetmeliğin 4. maddesinin (d), (i), (z), (bb), (cc), (çç), (jj), (yy), (ddd), (iii), (kkk), (rrr), (yyy), (aaaa), (eeee), (hhhh), ( (öööö), (pppp), (rrrr), (bbbbb), (ggggg) ve (hhhhhh) bentlerinin, 5. maddenin 2, 16 ve 17. fıkraları ile 8. fıkrasının "son katın üzerindeki ortak alan teras çatılar" kısmı, 8. fıkranın (a) alt bendindeki "2 katı" ibaresi, (b) alt bendindeki "kapıcı daireleri" ibaresi, (c) alt bendi dışında kalan kısımları, 6.maddenin 4. fıkrasının (ç) bendi, 7. maddenin 1. fıkra (ç,) (g), (h) ve (ı) bentleri, 8. maddenin 1. fıkrası, 8. maddenin 6. fıkrasının "serbest nizam" ibaresi dışında kalan kısımları, 10. maddenin 3. fıkrasının (b) bendi, 11. maddesinin 3. ve 4. fıkraları, 13. maddesinin 2. fıkrası, 16. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 18. maddesinin 1, 2, 3 ve 6. fıkraları, 19. maddenin 1. fıkrası (a) bendi, (c) bendinin 1 numaralı alt bendi, 2 numaralı alt bendindeki "trafo" ibaresi dışında kalan kısımları ile 4 numaralı alt bendi, (ç) bendinin 1 ve 4 numaralı alt bentleri, (d), (e), alt bentleri ile (f) alt bendinin 1. alt bendinde yer alan "anaokulu ve kreş ile gelişme alanları hariç, Sağlık Bakanlığınca aranan şartlar sağlanmak kaydıyla günübirlik sağlık hizmeti sunulan aile sağlığı merkezi, ağız ve diş sağlığı merkezi, diyaliz merkezi, acil servis içermeyen tıp merkezi, psikoteknik değerlendirme merkezi, üremeye yardımcı tedavi merkezi, fizik tedavi müessesesi, genetik hastalıklar tanı merkezi, evde bakım merkezi, işitme cihazı merkezi, ısmarlama protez ve ortez merkezi gibi konut dışı hizmetler verilebilir." kısmı dışındaki kısımları, (g) bendinin 1 ve 2 numaralı alt bentleri, (ğ) alt bendi bendinin 1. alt bendinde yer alan, "konut kullanımı emsale konu alanın %20'sini aşamaz" ibaresi, 2 numaralı alt bendinde yer alan, "plan kararı gerekmeden" ibaresi ile 4 numaralı alt bendinde yer alan "plan değişikliği gerektirmeksizin" ibaresi dışındaki kısımları ile 3 numaralı alt bendi, 20. maddenin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. fıkraları ile 8. fıkranın (b) bendindeki "açık yüzme havuzu" ibaresi dışındaki kısımları, 22. maddesinin 1. fıkrasının (c), (d), (e), (g), (ğ), (h) ve (ı) ve (i) bendi, (a) bendi, (j) bendinin "Konut kullanımlı binaların bodrum ve zemin katlarında yer alan" kısmı, (k) bendinin "binanın ortak kullanım alanı niteliğindeki depoların 100m2'si" kısmı, (l) bendinin "kat ve ara sahanlıkları dâhil açık veya kapalı merdiven evi, konut kullanımlı binaların bütün katlarında, kat holü/koridorundan giriş çıkış yapılabilen her bir bağımsız bölüm için 4m2’yi geçmeyen depo/kiler amaçlı eklentiler, tek bağımsız bölümlü konutlar hariç, bina giriş holleri ile kat holleri ve asansör önü sahanlıkları" kısmı, (m) bendi ve (n) bendi, 42. maddesinin (a), (b), (c) bentleri, 52. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentleri, 54. maddesinin 7. fıkrası ile 8. fıkrasının "Yol ve teknik alt yapı alanı" ibaresi dışındaki kısımları, 56. maddesinin 8. fıkrası, 57. maddesinin 18, 19, 20, 21, ve 23. fıkraları, 59. maddesinin 1, 2 ve 3. fıkraları, 62. maddesinin 1. fıkrasının " ruhsat alınmadan (yapı ruhsatı)" ibaresi dışındaki kısımları, 63. maddesi, 64. maddesinin 12.fıkrası, 66. maddesinin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12. fıkraları, 68 maddesi, 69. maddesinin 4. fıkrası, yönünden ise davanın reddine, karar verilmiş, bu karara karşı taraflarca aleyhe olan kısımlar yönünden istinaf yoluna başvurulmuştur.

08.06.2018 tarih ve 30445 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği’nin,

- 4. maddesinin (bbbbb) bendinde yer alan "TS 8737 Standardına uygun olarak" ibaresi,

- 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Uygulama imar planı olmayan ... alanlarda yapı ruhsatı düzenlenemez." ibaresi,

- 7. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi,

- 8. maddesinin 6. fıkrasının "serbest nizam" ibaresi dışında kalan kısımları,

- 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendi,

- 11. maddesinin 4. fıkrası,

- 18. maddesinin 2. fıkrası,

- 19. maddesinin 1. fıkrasının (c-1) bendi,

- 19. maddesinin 1. fıkrasının (c-2) bendinde yer alan "...ile oyun alanlarında en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla..." ibaresi,

- 20. maddesinin 8. fıkrasının (c) bendi,

- 22. maddesinin 1. fıkrasının (a), (f), (ğ), (i) bendinde yer alan "silolar" ve "asansör makine dairesi" ibaresi, (j) bendinde yer alan "Konut kullanımlı binaların bodrum ve zemin katlarında yer alan" ibaresi, (k) bendinde yer alan "binanın ortak kullanım alanı niteliğindeki depoların 100 metrekaresi" ibaresi, (l) bendinde yer alan "konut kullanımlı binaların bütün katlarında, kat holü/koridorundan giriş çıkış yapılabilen her bir bağımsız bölüm için 4 metrekareyi geçmeyen depo/kiler amaçlı eklentiler, tek bağımsız bölümlü konutlar hariç, bina giriş holleri ile kat holleri ve asansör önü sahanlıkları" ibaresi, (m) ve (n) bentleri,

- 54. maddesinin 8. fıkrası,

- 62. maddesinin 1. fıkrası,

dışında kalan kısımlar yönünden mahkeme kararı usul ve hukuka uygun bulunmuş olup, davacıların ve davalı idarelerin yukarıda sıralananlar haricindeki kısımlara ilişkin istinaf başvurularının reddi gerekmektedir.

Bununla birlikte, yukarıda sıralanan hükümler dışında kalan ve Dairemizce istinaf başvurusunun reddine karar verilen kısımların bir bölümünde, İdare Mahkemesince, dava konusu Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği’nin dayanağı ve üst normu niteliğinde olan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yer alan aynı veya benzer düzenlemelere karşı Danıştay nezdinde açılan davalarda yürütmenin durdurulması aşamasında verilen gerekçeli kararlar ışığında (İdare Mahkemesi karar verdiği sırada Danıştay esasa ilişkin henüz karar vermediği için) hükme varıldığı görülmekle birlikte, bu bölüme ilişkin esas hakkında Danıştay Altıncı Dairesince sonradan verilen kararların yürütmenin durdurulması aşamasında verilen kararlarla aynı yönde ve gerekçede olduğu görüldüğünden, bu bölümlere ilişkin ayrıca tek tek açıklama yapılmasına gerek duyulmamıştır.

1- Yönetmeliğin 4. maddesinin (bbbbb) bendinde yer alan "TS 8737 Standardına uygun olarak" ibaresi:

Yönetmeliğin 4. maddesinin (bbbbb) bendinde, yapı ruhsatı, "Bir parselde, TS 8737 Standardına uygun olarak bu Yönetmelikle öngörülen belgeler ile projelerin onaylanması sonrasında ilgili idaresince tanzim edilen, onaylı resmi izin belgesini" ifade ettiği belirtilmiştir.

Davacı tarafından, Ruhsattan mimar ve mühendis imzasının kaldırılması uygulamasının "sahte" meslek mensupları, denetimsiz yapılaşma ve yeterli koşulları taşımayan kişilerce üretilecek yapı projelerine neden olacağı, mesleki hakların kısıtlanması yoluyla, uzmanların sunduğu nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin de topluma ulaşmasını ve meslek mensuplarının yetkinliklerinin güvencesi olan meslek kuruluşlarının ve kamu kurumlarının topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesini engelleyecek koşullar oluşturulduğu, mimarların ve mühendislerin disiplinlerinin yapı ruhsatları üzerindeki denetim yetkisinin kaldırılmasına ek olarak, yapı sahiplerinin de kendi mülkleri üzerindeki imzalı onaylarının ilga edilmesinin, yapı sahibinin hangi mimari proje ile ruhsat alındığını kontrol edememesi sonucuna yol açılacağı ve ağır mülkiyet hakkı ihlalleri doğuracağı ileri sürülerek anılan hükmün iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Yapı ruhsatı formunda ruhsatın düzenlenme aşamasında imzaları alınmamakla birlikte yetkili yapı sorumlularından, imar mevzuatı kapsamında belirlenen sorumluluklar ve ilgililer arasında yapılan ruhsat eki sözleşmeler açısından taahhüt niteliği taşıyan taahhütnameler alınmaksızın ilgili idarece ruhsat düzenlenemeyeceği, dolayısıyla gerek Yönetmelikte gerekse Yönetmelik eki yapı ruhsat formunda ruhsat alınmadan önce yapı sorumlularının haberdar edilmesine yönelik düzenlemelerin mevcut olduğu, dava dilekçesinde ileri sürüldüğü üzere ruhsat formundaki imzaların çıkarılmasının ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapan sorumluların tespitini zorlaştıracağı, yapı sürecinin denetimini zayıflatacağı ve kamu güvenliği ve esenliğini tehlikeye sokacağı şeklindeki iddiaların dayanaksız olduğu, yapıların proje müellifliğini, şantiye şefliğini ve fenni mesuliyetini üstlenen meslek mensuplarının Yönetmelik ekinde yer alan taahhütnameleri ilgili idarelere verme zorunluluğu bulunmakta olup, yapı ruhsatını imzalama zorunluluğunun kaldırılmış olması ilgili kişileri yasal sorumluluktan kurtarmayacağı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

İdare Mahkemesince Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin (bbbbb) bendindeki "Yapı ruhsatı" tanımının, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (rrrr) bendinde yer aldığı ve söz konusu tanımların aynı olduğu, dolayısıyla üst hukuk normu niteliğindeki Yönetmeliğe aykırı olmayan "Yapı ruhsatı" tanımında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Yönetmeliğin 4. maddesinin (bbbbb) bendi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (rrrr) bendinin değişiklik öncesi ilk halinde yer alan yapı ruhsatı tanımı ile Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği'nin dava konusu 4. maddesinin (bbbbb) bendinde yer alan tanımın aynı olduğu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (rrrr) bendinde 27.10.2018 tarih ve 30578 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "TS 8737 Standardına" ibaresi yerine "Ek-10'da yer alan forma" ibaresi getirildiği, böylelikle yapı ruhsatının TS 8737 Standardı yerine Yönetmelik ekinde yer alan Forma uygun olarak düzenlenmesi gerektiğinin hükme bağlandığı görülmektedir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin Yönetmeliğin birinci bölümünde yer aldığı, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 69. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, dava konusu Yönetmelik hükmüyle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinde yer alan yapı ruhsatı tanımının değiştirilmesinin yahut Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne aykırı hüküm getirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yapılan değişiklik neticesinde dava konusu Yönetmelik hükmü yapı ruhsatı düzenlenirken TS 8737 Standardını esas alırken Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği artık TS 8737 Standardı yerine Yönetmeliğin ekinde yer alan formu esas aldığı, böylelikle iki Yönetmelik arasında farklı hükümlerin söz konusu olduğu, zira Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ekinde yer alan forma bakıldığında, iki sayfadan ibaret yapı ruhsatı formu yanında formun eki olarak, "Açıklama", "Yapı Ruhsatı Formu’nun oluşturulması ve Ulusal Adres Veri Tabanı’na İşlenmesi", "Ruhsatın Doldurulması İle İlgili Olarak Açıklanması Gerekli Görülen Bilgiler..." kısımlarının yanı sıra 131 bölümden oluşan yapı ruhsatının her bir bölümü için açık ve ayrıntılı açıklamaların yer aldığı görülmektedir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ekinde yer alan form ve hayli ayrıntıya yer verilen içeriklerde yapılabilecek olası küçük veya büyük çaplı değişikliklerin Yönetmelik eki ile TS Standartları arasında çeşitli farklılıkların ortaya çıkmasına neden olabileceği ve bu durumun yapı ruhsatı gibi bir temel konuda Ankara ili için genel uygulamadan farklı bir uygulamaya yol açabileceği kuşkusuzdur.

Bu durumda, her ne kadar dava konusu Yönetmelik hükmü yürürlüğe girdiği tarihte dayanak Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne uygun ise de, gelinen aşamada Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yapılan kapsamlı değişiklik sonrası iki Yönetmelik hükmü arasında farklılıklar ortaya çıktığı görüldüğünden, dava konusu Yönetmelik hükmünde, dayanak Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne aykırı hale gelen "TS 8737 Standardına uygun olarak" ibaresi yönünden hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Belirtilen nedenlerle, davacıların Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği'nin dava konusu 4. maddesinin (bbbbb) bendinde yer alan "TS 8737 Standardına uygun olarak" ibaresine ilişkin istinaf başvurularının kabulü ile bu kısma yönelik davanın reddine ilişkin mahkeme kararının kaldırılması gerekmektedir.

2- Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Uygulama imar planı olmayan ... alanlarda yapı ruhsatı düzenlenemez." ibaresi:

Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasında, "Uygulama imar planı olmayan veya mülkiyeti sorunlu olan alanlarda yapı ruhsatı düzenlenemez." hükmü yer almaktadır.

Davacı tarafından, Yönetmeliğin 1. fıkrasındaki mülkiyeti sorunlu olan alanlarda yapı ruhsatı düzenlenmeyeceğinin belirtildiği, ruhsat başvurusunda mülkiyeti gösteren belgelerin ibraz edilmesinin zaten talep edildiği, "Mülkiyeti sorunlu" ifadesinin hukuken belirsiz bir ifade olduğu, bu gibi muğlak ifadelerin mülkiyet hakkının kullanımının kısıtlanması sonucunu doğuracağı,16. fıkrasında yer alan ifadenin Yönetmelik/Kanun hiyerarşisini aşan bir ifade olduğu, diğer Kanunların düzenleme alanına giren hükümler içeremeyeceği ileri sürülerek anılan fıkra hükmünün iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, İptali istenilen 1. fıkra yönünden, Yönetmeliğin iptali istenen maddeleri ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nda yer alan yapı ruhsatının, tapu veya tapu yerine geçen tapu belgelerinin ibrazı suretiyle mülkiyetin belgelenmesi sonrası düzenlenmesi gerektiği hükmünü açıklayıcı ve uygulanmasına yön verici esasları belirlediği, kuruluş veya kişilerce kendisine ait olduğu kesinleşmeyen taşınmazlarda yapı yapılması ve ileride telafisi mümkün olmayan uygulamaların önüne geçilmesinin amaçlandığı, ayrıca mülkiyetin kesinleşmesinden kastın Kanunda ifade edilen yapı ruhsatının alınmasına esas tapunun verilmesi olduğu açık olduğundan mülkiyeti sorunlu ifadesinin muğlak bir ifade olmadığı, 16. fıkra yönünden, dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin Kanunun 4. maddesini açıklayıcı nitelikte olup diğer kanunların düzenleme alanına giren hüküm içermemekte olduğu ve Kanunda tanımlanan kapsamın dışına da çıkılmadığı, aksine özel kanunlara tabi alanlardaki uygulamalar için öncelikle tabi olunan özel kanun hükümleri uyarınca istemin reddi gerektiği, uygulama yapılması gerektiğinin bir kez daha açıklandığı ve dayanağını Kanundan aldığı belirtilerek istemin bu yönden de reddi gerektiği savunulmaktadır.

İdare Mahkemesince Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemenin, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenleme ile aynı olduğu, TMMOB Mimarlar Odası tarafından Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin E:2017/4840 sayılı dosyasında açılan davada yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği, anılan karara yapılan itiraz neticesinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16.05.2019 tarih ve E:2019/486 sayılı kararı ile, 5. maddenin 1. fıkrası hakkında verilen yürütmenin durdurulması isteminin reddine dair karar kaldırılarak, anılan fıkranın yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının dayanağını oluşturan ve aynı yönde düzenleme içeren Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16.05.2019 tarih ve 2019/486 Esas sayılı kararı ile yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği görüldüğünden, dava konusu Yönetmelik hükmünde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının iptaline karar verilmiştir.

Dairemizce Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemenin, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenleme ile aynı olduğu, TMMOB Mimarlar Odası tarafından Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 03.02.2021 tarih ve E:2017/4840, K:2021/1114 sayılı kararı ile Yönetmelik hükmünün "mülkiyeti sorunlu olan alanlarda" ibaresinin iptaline hükmedildiği görülmektedir.

İdare Mahkemesince, her ne kadar dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının tümünün iptaline hükmedilmiş ise de, dayanak Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle açılan davada, ilgili fıkranın belli bir kısmının iptaline hükmedildiği hususu dikkate alındığında, dava konusu Yönetmelik hükmünün (kalan kısımları da anlamlı kılmak amacıyla) sadece "veya mülkiyeti sorunlu olan" ibaresinin iptali yerinde olmakla birlikte dava konusu fıkranın kalan kısmını oluşturan "Uygulama imar planı olmayan ... alanlarda yapı ruhsatı düzenlenemez." ibaresinde dayanak Yönetmelik hükmüne ve hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Belirtilen nedenlerle, davalı idarelerin Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği'nin dava konusu 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Uygulama imar planı olmayan ... alanlarda yapı ruhsatı düzenlenemez." ibaresine ilişkin istinaf başvurularının kabulü ile bu kısmın iptaline yönelik mahkeme kararının kaldırılması gerekmektedir.

3- Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi:

Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı yoldan cephe alan ve aralarında 3.00 metre ve daha fazla kot farkı bulunan imar parsellerinin tevhidi halinde parsellerin bitiştiği sınırda bu Yönetmeliğe göre kademe yapılması ve kat adedinin ve bina yüksekliğinin, her kademenin kendi içinde değerlendirilmesi zorunludur." hükmü yer almaktadır.

Davacı tarafından, 3 metreden fazla kot farkı bulunan parsellerin tevhid edilmesinin önü açılarak, böylece kot farkından kazanılarak oluşturulan bodrum kat sayısı ve h Max'ın artırılmaya çalışıldığı, emsale dahil edilmesi gereken bu alanların emsal dışı tutularak yoğunluk artışına neden olacağı ileri sürülerek anılan hükmün iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Düzenlemenin üst norm niteliğindeki yönetmeliklere uygun olduğu ve yeni bir düzenleme olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

İdare Mahkemesince Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendindeki düzenlemenin Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 12. fıkrasındaki düzenleme ile aynı olduğu, TMMOB Şehir Plancıları Odası tarafından Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 7. maddesinin 12. fıkrasına ilişkin olarak yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin E:2017/4783 sayılı dosyasında açılan davada anılan fıkra yönünden yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği, anılan karara yapılan itiraz neticesinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16.05.2019 tarih ve 2019/342 Esas sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği görüldüğünden, dava konusu hükme ilişkin hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendindeki düzenleme ile aynı hükümler içeren Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 12. fıkrasındaki düzenlemede 01.03.2019 tarih ve 30701 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "3.00" ibaresinin "3.50" olarak değiştirildiği görülmekte ise de, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin üçüncü bölümüne yer alan 7. maddenin aynı Yönetmeliğin 69. maddesinin 2. fıkrası kapsamında değiştirilemeyecek yahut aykırı hüküm getirilemeyecek hükümlerden olmadığı hususu ile davacının iddiaları birlikte değerlendirildiğinde, Yönetmelikte sonradan yapılan değişikliğin dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendindeki hükmü kusurlandırmayacağı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen nedenlerle, bu kısma yönelik davanın reddine ilişkin mahkeme kararına karşı davacıların istinaf başvurularının yukarıda yer verilen açıklamayla reddi gerekmektedir.

4- Yönetmeliğin 8. maddesinin 6. fıkrasının "serbest nizam" ibaresi dışında kalan kısımları:

Yönetmeliğin 8. maddesinin 6. fıkrasında, "Birden fazla yapının inşa edilebileceği ve 01.10.2017 tarihinden önce onaylanmış olan uygulama imar planı kararı ile serbest nizam kararı verilen parsellerde, komşu parsellerde yer alan ve bu parsele en yakın yapıların yapı nizamlarına aykırı düşmemek koşuluyla, sadece bir tek nizam uygulanabileceği gibi ayrık, blok veya bitişik nizamdan ikisi veya üçü bir arada karma olarak uygulanabilir.'' hükmü yer almaktadır.

Davacı tarafından, İlgili hükümde "serbest nizam" ifadesinin geçtiği, ancak Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinde ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinde serbest nizam tanımı bulunmadığı ileri sürülerek hükmün iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, İptali talep edilen hükmün madde metninden de anlaşılacağı üzere bu Yönetmelikten önce onaylanmış olan imar planı kararı ile "serbest nizam" kararı verilen parsellere ilişkin bir düzenleme olduğu, yeni yapılacak planların, plan değişiklikleri, revizyonları veya ilavelerinde bu yapılaşma nizamı kullanılmayacağından iddianın dayanaksız olduğu belirtilerek istemin reddine karar verilmesi istenilmektedir.

İdare Mahkemesince Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesinin 6. fıkrasında yer alan düzenlemenin, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 8. maddesinin 6. fıkrasında yer alan düzenleme ile aynı olduğu, TMMOB Şehir Plancıları Odası tarafından Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 6. fıkrasına ilişkin olarak yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin E:2017/4783 sayılı dosyasında açılan davada, anılan fıkranın "serbest nizam" kısmı yönünden yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, anılan karara yapılan itiraz neticesinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 16.05.2019 tarih ve 2019/342 Esas sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği, dava konusu Yönetmeliğin de aynı düzenlemeyi ve ibareyi taşıması nedeniyle söz konusu fıkranın "serbest nizam" kısmının hukuka aykırı, kalan kısımlarının ise üst norma uygun olduğu gerekçesiyle "serbest nizam" ibaresinin iptaline, fıkranın diğer kısımları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesinin 6. fıkrasındaki hükmün Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 6. fıkrasındaki hüküm (mülga olmadan önce) ile aynı olduğu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin söz konusu hükmünün iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 03.02.2021 tarih ve E:2017/4783, K:2021/1096 sayılı kararı ile fıkrada yer alan "serbest nizam" ibaresinin iptaline hükmedildiği, ilgili fıkra hükmünün serbest nizam yapılaşma koşulu bulunan parsellere ilişkin hükümleri açıklığa kavuşturduğu, ancak fıkradan serbest nizam ibaresinin çıkarılması halinde fıkranın kalan kısımlarının bir anlam ifade etmeyeceği, nitekim Danıştay Altıncı Dairesince yalnızca "serbest nizam" ibaresi yönünden yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verilmesi sonrasında, 25.07.2019 tarih ve 30842 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 6. fıkrasın tamamının yürürlükten kaldırıldığı görülmektedir.

Bu arada, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 6. fıkrasının Yönetmeliğin üçüncü bölümünde yer alması nedeniyle aynı Yönetmeliğin 69. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, 8. maddenin 6. fıkrasından farklı hükümlerin ilgili belediye yönetmeliklerinde getirilebileceği de kuşkusuzdur.

Bu durumda, mahkemece fıkranın yalnızca "serbest nizam" ibaresi iptal edilmiş ise de, hükmün temelini oluşturan "serbest nizam" ibaresinin fıkradan çıkarılması halinde hükmün anlamını yitireceği görüldüğünden, fıkranın tamamında hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Belirtilen nedenlerle, davacıların Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği'nin dava konusu 8. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "serbest nizam" ibaresi dışında kalan kısımlarına ilişkin istinaf başvurularının kabulü ile bu kısma ilişkin davanın reddine yönelik mahkeme kararının kaldırılması gerekmektedir.

5- Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendi:

Yönetmeliğin 10.maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde, "Emsalli parsellerde yol genişlemesi olması halinde yola giden kısım teknik ve sosyal altyapı gereksinimi olarak bedelsiz terkin edilmek ve planda hüküm bulunmak koşuluyla terkten önceki parsel alanı üzerinden emsal (KAKS) belirlenebilir" hükmü yer almaktadır.

Davacı tarafından, Söz konusu maddede yer alan tanımlamanın emsal arttırıcı bir işlem niteliğinde olduğu, bunun yerine kamulaştırma yapılması gerektiği ileri sürülerek anılan hükmün iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Madde ile emsalli parsellerde yol genişlemesi olması halinde yola giden kısım teknik ve sosyal alt yapı gereksinimi olarak bedelsiz terkin edilmek ve planda hüküm bulunmak koşuluyla terkten önceki parsel alanı üzerinden emsal (KAKS) belirlenebileceği öngörülerek plana atıfta bulunulduğu ve ancak planda hüküm bulunması halinde terkten önceki parsel alanına göre emsal hesaplanacağının öngörüldüğü, böyle bir plan kararı olması halinde plana ait kararlara aykırılık oluşmayacağı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

İdare Mahkemesince Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde yer verilen dava konusu düzenlemenin emsal artırıcı nitelikte bir düzenleme olmadığı ve imar planına atıf yapıldığı, dolayısıyla planda hüküm olması halinde uygulanabileceğinden imar planına aykırılığın söz konusu olamayacağı gerekçesiyle dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin değiştirilmesi alt yönetmeliklerle mümkün olmayan 5. maddesinin 5. fıkrasında, taban alanı ve emsal hesabının net imar parseli üzerinden yapılacağı kurala bağlanmıştır.

Bu durumda, dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendiyle getirilen düzenleme ile yukarıda anılan dayanak Yönetmelik hükmüne aykırı şekilde net imar parseli yerine terk öncesi brüt parsel büyüklüğü üzerinden emsal hesabı yapıldığından, dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde dayanak Yönetmelik hükmüne ve hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Belirtilen nedenlerle, davacıların Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği'nin dava konusu 10. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendine ilişkin istinaf başvurularının kabulü ile bu kısma yönelik davanın reddine ilişkin mahkeme kararının kaldırılması gerekmektedir.

6- Yönetmeliğin 11. maddesinin 4. fıkrası:

Dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesinin 4. fıkrasında, "Eğitim, sağlık, dini tesis, sanayi yapıları, imalathane, katlı otopark, sinema, tiyatro ve konferans salonları, kongre merkezi, alışveriş merkezleri, spor salonları, tarım ve hayvancılık amaçlı tesisler gibi özellik arz eden binaların yükseklikleri, binanın özelliği ile en az bahçe mesafeleri şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle mimari estetik komisyonunca belirlenir." hükmü yer almaktadır.

Davacı tarafından, "... mimari estetik komisyonunca belirlenir." ifadesinin planla belirlenmesi gereken işlemlerin idarelerce belirlenebileceğine dair hüküm içermekte olduğu, oysa ki ifade edilen tanımlarda idari tasarrufla değil ancak söz konusu planlarla bellenebilecek işlemler olduğu, söz konusu işlemlerin bir plancı tarafından yapılarak meclis kararına bağlanması gerektiği ileri sürülerek anılan hükmün iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin kat yüksekliklerine ilişkin 28. maddesi idarelerin imar yönetmelikleri ile değiştirilebileceği hükümlerden olduğu, Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrasında bina yüksekliği formülünden açıkça anlaşılacağı üzere zemin kat yüksekliğinin bölge kat nizamı planlı alanlardaki konut ile ticaret parsellerinde 3.50, diğer planlı konut alanlarında 5.00, diğer planlı konut dışı kullanım alanlarında ise 5.50 olarak belirlendiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

İdare Mahkemesince Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Planlı Alanlar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (n) bendinde ve dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinde, bina yüksekliği, binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan imar planı veya bu Yönetmelikte öngörülen yükseklik olarak tanımlanmıştır. Dava konusu Yönetmeliğin 33. maddesinin 1. fıkrasında, imar planlarında aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde kat yüksekliklerinin, bu Yönetmeliğin 11. maddesine göre belirlenecek saçak seviyesini aşmamak, planla veya bu Yönetmelikle belirlenen kat adedini ihlal etmemek ve bu madde hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla serbest olduğu, eğitim, sağlık, dini tesis, sanayi yapıları ile sinema, tiyatro ve konferans salonları, katlı otoparklar, alışveriş merkezleri, düğün salonu, resmi kurum ve kuruluşlara ait binalar ve spor salonları gibi özellik arz eden yapılarda iç yükseklikler, teknolojik ve mimari gereklere göre mimarı estetik komisyon kararı ile belirlenebileceği, 66. maddesinin 11. fıkrasında da, umumi binaların mimari estetik komisyonunca fonksiyonu ve özelliği gereği farklılık arz ettiğine dair karar altına alınanları ile sanayi bölgelerindeki yapı ve tesislerde planda belirlenmemişse, bu Yönetmelikte benzer binalar için yer verilenler dışında kalan iç ölçülere tabi olunmasının zorunlu olmadığı, hükümlerine yer verildiği, anılan hükümlerden, bina yüksekliğinin planda belirlenmemiş ise Yönetmeliğe göre belirleneceğinin açık olduğu, plan ve/veya Yönetmelik dışında bir bina yüksekliği belirlenmesinin söz konusu olmadığı, dava konusu edilen Yönetmeliğin 11. maddesinin 4. fıkrasının Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğine ve dava konusu Yönetmeliğin 28, 33 ve 66. maddelerine uyumlu düzenlemeler içerdiği gerekçesiyle Yönetmeliğin 11. maddenin 4. fıkrası yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (n) bendinde, bina yüksekliğinin, binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan imar planı veya bu

Yönetmelikte öngörülen yüksekliği ifade ettiği belirlenmiştir.

Aynı Yönetmeliğin 28. maddesinde ise kat yükseklikleri ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş, maddenin 7. fıkrasında ise, "Eğitim, sağlık, sanayi yapıları ile sinema, tiyatro ve konferans salonları, katlı otoparklar, düğün salonu, resmi kurum ve kuruşlara ait binalar ve spor salonları gibi özellik arz eden yapılarda iç yükseklikler, teknolojik ve mimari gereklere göre mimari estetik komisyon kararı ile belirlenir." hükmü yer almıştır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesinin (j) bendinde, "İlgili idareler, Bakanlıkça belirlenen esaslara göre mimari estetik komisyonu kurar. Komisyon, yapıların ve onaylı mimari projelerinin özgün fikir ifade edip etmediğine karar vermeye yetkilidir. Özgün fikir ifade etmeyenlerde yapılacak değişikliklerde ilk müellifin görüşü aranmaz. Özgün fikir ifade eden mimarlık eser ve projelerinde, eserin bütünlüğünü bozmadığına, estetik görünümünü değiştirmediğine, teknik, yönetsel amaçlar ve kullanım amacı nedeniyle zorunlu olduğuna karar verilen değişiklikler müellifinin izni alınmaksızın yapılabilir. Bu durumda ilk müellif tarafından talep edilebilecek telif ücreti, ilgili meslek odasınca belirlenen mimari proje asgari hizmet bedelinin, tamamlanan yapılarda yüzde yirmisini, inşaatı süren yapılarda yüzde on beşini geçemez." kuralı bulunmaktadır.

Öte yandan, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin "Mimar Estetik Komisyonları" başlıklı 66. maddesinde, komisyonun teşekkül tarzı, nerelerde kurulacağı gibi düzenlemelere yer verildikten sonra 8. fıkrada, "Komisyonca özgün fikir ifade ettiği, ancak eserin bütünlüğünü bozmadığı ve estetik görünümünü değiştirmediği teknik, yönetsel amaçlar ve kullanım amacı nedeniyle zorunlu olduğuna mimari estetik komisyonu tarafından karar verilen değişiklikler müellifinin izni alınmaksızın yapılabilir. Bu durumda ilk müellif tarafından talep edilebilecek telif ücreti, proje sözleşmesinde belirlenen veya fatura edilen bedelin, sözleşmede belirlenmemesi veya fatura edilmemesi halinde ilgili meslek odasınca belirlenen mimari proje asgari hizmet bedelinin, tamamlanan yapılarda % 20’sini, inşaatı süren yapılarda ise % 15’ini geçemez." hükmü, 11. fıkrada ise "Umumî binaların mimari estetik komisyonunca fonksiyonu ve özelliği gereği farklılık arz ettiğine dair karar altına alınanları ile sanayi bölgelerindeki yapı ve tesislerde planda belirlenmemişse bu Yönetmelikte benzer binalar için yer verilenler dışında kalan iç ölçülere tabi olunması zorunlu değildir." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu Yönetmelik hükmü ile bir kısım binaların yüksekliklerinin belirlenmesi yetkisi mimari estetik komisyonuna verilmiş olup, mimari estetik komisyonlarının bina yüksekliklerini belirleme noktasında yetkisi olup olmadığının belirlenmesi bu noktada önem arz etmektedir.

3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinin (j) bendinde, mimari estetik komisyonlarının, yapıların ve onaylı mimari projelerinin özgün fikir ifade edip etmediğine karar vermeye yetkili olduğu ortaya konulmuş, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 28. maddesinin 7. fıkrasında ise mimari estetik komisyonlarına bir kısım özellikli yapıların iç yüksekliklerini belirleme yetkisi verilmiştir.

Bu durumda, gerek 3194 sayılı Kanunda gerekse de Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde mimari estetik komisyonlarının bina yüksekliklerini belirleme yetkisi tanınmadığından, dava konusu Yönetmelik hükmünde hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Belirtilen nedenlerle, davacıların Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği'nin dava konusu 11. maddesinin 4. fıkrasına ilişkin istinaf başvurularının kabulü ile bu kısma yönelik davanın reddine ilişkin mahkeme kararının kaldırılması gerekmektedir.

7- Yönetmeliğin 18. maddesinin 2. fıkrası:

Yönetmeliğin 18.maddesinin 2. fıkrasında, "İlgili belediyeler, tasarrufu altındaki meydan, yol, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki büfe, para çekme makinesi, anıtsal yapı, çeşme, havuz, saat kulesi, heykel vb. kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için gerekli tuvalet vb. tesisleri, ulaşım ve haberleşme noktaları, sinyalizasyon ve aydınlatma elemanları, çöp kutusu, bank, reklam ve bilgilendirme levha ve panoları gibi kent mobilyaları ile peyzaj elemanlarını ulaşımı aksatmamak kaydıyla Türk Standartları Enstitüsü standartlarına da uymak şartı ile yapar veya yaptırır. Bu çerçevede, a) Yaya kaldırımı, tek yönlü yollarda 1,50 metre, çift yönlü yollarda 1,80 metreden, b) Yaya geçitlerinde yolu kaldırıma bağlayan rampa genişliği, 1,50 metreden, c) Yaya kaldırımı üzerine gelen tente ve saçakların altının yere olan uzaklığı, 2,40 metreden, az olamaz. ç) Trafik işaret ve levhalarının ölçülendirilmesinde ilgili mevzuata uyulur." hükmü yer almaktadır.

Davacı tarafından, Söz konusu düzenlemenin imar planları ile belirlenen kullanım kararlarını amacı dışında kullanıma yönlendirmekte olduğu, imar yasasına ve planlama ilkelerine aykırı, plansız gelişmeyi yönlendiren, keyfiyet içeren bir madde olduğu ileri sürülerek anılan hükmün iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Madde ile ilgili belediyelerin tasarrufu altındaki meydan, yol, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için gerekli tesisleri, ulaşım ve haberleşme noktaları, sinyalizasyon ve aydınlatma elemanları, çöp kutusu, bank, reklam ve bilgilendirme levha ve panoları gibi kent mobilyaları ile peyzaj elemanlarını ulaşımı aksatmamak kaydıyla Türk Standartları Enstitüsü standartlarına da uymak şartı ile yapacağı veya yaptıracağı düzenlenmiş olup, anılan maddenin 5. fıkrası ile yapılacak olan tesisler ile her türlü alt yapının yapımı ve kullanımı ile bakım ve onarımı sırasında yaya dolaşımının ve engellilerin ulaşabilirliğinin, can ve mal güvenliğinin sağlanması zorunluluğunun mevcudiyeti karşısında amaç dışı kullanım iddiasının dayanaksız olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

İdare Mahkemesince Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu düzenlemenin ilgili belediyelerin tasarrufu altındaki meydan, yol, otopark, yaya bölgesi ve kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülmesi için gerekli tesislere ilişkin hükümler getirdiği ve bu hizmetlerin yapılması sırasında TSE standartları ile trafik işaret ve levhalarının ölçülendirilmesi ile ilgili mevzuata uyulacağının öngörüldüğü, dolayısıyla düzenlemenin hukuka aykırı olmadığı gerekçesiyle dava konusu Yönetmelik hükmü yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce Yapılan Hukuki Değerlendirme:

Park alanlarında yapılaşma koşulları temel olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği'nin 19. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde düzenlenmiş olmasına karşın dava konusu Yönetmelik hükmünde de park alanında belli bazı yapı ve tesislerin ayrıca yapılabileceği yönünde düzenleme getirilmiş ise de, dava konusu düzenlemede yer alan yapı ve tesislerin niteliği itibariyle park kullanımına aykırı ve uyuşmayan niteliği bulunmadığı, aksine kamu yararına hizmet etmek üzere tasarlanmış yapı ve tesisler olduğu görüldüğünden, dava konusu Yönetmelik hükmünde aynı Yönetmeliğin 19. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine aykırı bir düzenlemenin söz konusu olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen nedenlerle, bu kısma yönelik davanın reddine ilişkin mahkeme kararına karşı davacıların istinaf başvurularının yukarıda yer verilen açıklamayla reddi gerekmektedir.

8- Yönetmeliğin 19. maddesinin 1. fıkrasının (c-1) bendi:

Yönetmeliğin 19. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Park alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla, 1) Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye, ... yapılabilir." hükmü yer almaktadır.

Davacı tarafından, Yeşil alanlar tanımında kalan parklar, piknik ve eğlence alanları, çocuk bahçeleri alanlarına yapılacak olan yapılaşmaların her bir yapı için yapılaşma koşulları kısıtlılığı getirildiği ancak alana bu yapılardan kaç adet yapılabileceği veya alanın toplamda ne kadarının bu yapılara ayrılabileceğine, ne kadarının aktif yeşil alan olacağına dair hükümleri içermediği, esnek bırakıldığı, yeşil alanlar imar planı ile yerleri belirlenen alanlar olup bu alanların belirlenmesi veya alanda yapılacak değişikliklerin belediye encümeni kararı ile değil belediye meclisi onayı ile yapılması gerektiği ileri sürülerek iptali istenilmektedir.

Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Bu yönetmelik hükmü ile park alanlarında eğlenme, dinlenme, ibadet, oyun, piknik, güvenlik, olası sağlık sorunlarına karşı ambulans istasyonu gibi toplumun yeşil alanlarda vakit geçirirken gereksinim duyacağı fonksiyonların ve asgari konfor şartlarının sağlanması ve bunlardan yararlanması için yapılmasına izin verilen yapıların tamamının, encümen kararına ve asgari yapılaşma koşullarında (taban alanı, yükseklik, metrekare, gibi değerlerin sınırlı tutulması, yeterli derinlik gibi koşullara bağlı tutulması) birtakım sınırlamalara uyulmak koşuluyla yapılabileceği, yeşil alanların ve parkların, mekânsal planlamaya karşılık gelen kullanım aralığında da yukarıda belirtilen asgari ve temel ger