(4708 S. K. m. 2, 3, 9) (3194 S. K. m. 32)

İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 7. İdare Mahkemesi'nce verilen 28/11/2018 günlü, E:2015/2631, K:2018/2100 Sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACI SAVUNMASININ ÖZETİ: İstinaf yoluna başvurulan kararda kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan başvurunun reddi gerektiği savunulmaktadır.

Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:

KARAR: Dava, Ankara İli, Mamak İlçesi, 37996 ada, 5 parsel sayılı, davacıların hissedarları olduğu taşınmazda yapı ruhsatına dayalı olarak inşa edilen ve iskan ruhsatı da verilen binanın heyelan tehdidi nedeniyle Mamak Belediye Başkanlığı tarafından yıkılması nedeniyle uğranılan zararın hesaplanarak tazmin edilmesi yolunda Mamak Belediye Başkanlığı'na yapılan 22/07/2015 tarihli ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yapılan 23/07/2015 tarihli başvuruların cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemlerin iptali ile 10.000,00-TL (ıslah sonucu 171.857,50 TL) maddi zararın, tahliye ve yıkım tarihi olan 14/10/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelmesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, planlama çalışmalarında ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınması gerektiği, Jeolojik olarak sakıncalı alanlarda yerleşimin konutların dayanıklılığı açısından yarattığı risklerin olabileceği, bu nedenle planlama alanının jeolojik yapısının planlama çalışmalarında göz ardı edilmemesi gerektiği, dava konusu parselin bulunduğu alana ilişkin onaylanan imar planlarının hazırlanması sürecinde planlama sahasındaki jeolojik ve jeoteknik verilerin gözönüne alınıp almadığı konusunun açıklığa kavuşmadığı, gerekli jeolojik yönlendiricilikten yoksun bir şekilde planlama ve yapılaşma sürecinin işletilmesi nedeniyle risklerin gelişmesine baştan uygun ortamların yaratıldığı, yamacın heyelan karakterine ilişkin yaşanmış deneyimlere rağmen kazı ve diğer inşaat faaliyetlerinin yeterince denetlenip yönlendirilmediği, zeminin jeolojik yapısına ve taşıdığı tehlikelere uygun, olası zemin problemlerinin çözüm araçlarına sahip bir imar uygulaması gerçekleştirmedikleri, dava konusu 5 no'lu parseli etkisi altına alan şev kayması hareketinin oluşmasında ada bazında geliştirilmiş olan 1/1000 ölçekli imar plan kararlarındaki eksikliklerin, yetersiz inşaat yönetimi ve denetimi süreçlerinin etkisinin bulunması nedeniyle davalı idarelerin kusurlarının söz konusu olduğu, olayda davacının sahibi olduğu her iki bağımsız bölüme ilişkin toplam zararın 171.827,50-TL olduğu, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın kusur oranının %30 (Yüzde otuz), Mamak Belediye Başkanlığı'nın kusur oranının %70 (Yüzde yetmiş) olduğu, bilirkişi raporunda 7 no.lu bağımsız bölümün toplam alanının 132,17 m2, 19 no.lu bağımsız bölümün toplam alanının 132,18 m2 olduğu, söz konusu dairelerin 2014 yılı yapı yaklaşık maliyetleri, 7 numaralı daire =132,17 m2 x 650.00 TL/m2 =85.910,5-TL 19 numaralı daire = 132,18 m2 x 650.00 TL/m2 = 85,917-TL olarak hesaplandığı, buna göre Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, ıslah dilekçesinden önceki ilk tazminat miktarı olan 10.000,00-TL'sinin %30'u olan 3.000,00-TL'sinin davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na başvuru tarihi olan 23.07.2015 tarihinden itibaren, ıslah dilekçesi ile artırılan 161.827,50-TL'nin ise %30'u olan 48.548,25-TL'sinin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na ıslah dilekçesinin tebliğ edildiği tarih olan 08.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiği, Mamak Belediye Başkanlığı tarafından, 171.827,50-TL'nin 10.000,00-TL'sinin %70'u olan 7.000,00-TL'sinin Mamak Belediye Başkanlığı'na başvuru tarihi olan 22.07.2015 tarihinden itibaren, ıslah dilekçesi ile artırılan 161.827,50-TL'nin ise %70'i olan 113.279,25-TL'sinin Mamak Belediye Başkanlığı'na ıslah dilekçesinin tebliğ edildiği tarih olan 07.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiği belirtilerek davanın zımnen redde ilişkin işlem yönünden incelenmeksizin reddine, tazminat yönünden kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı idareler tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Uyuşmazlıkta öncelikle davalı idarelerin hizmet kusuru bulunup bulunmadığı, var ise hangi idare/idarelerin sorumluğu bulunduğu hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

3194 Sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde "Bu Kanun hükümlerine göre, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur." kuralı bulunmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacının hisseli maliki olduğu Ankara İli, Mamak İlçesi, Cengizhan Mahallesi 37996 ada 5 parsel sayılı taşınmaz üzerinde mimari projesine uygun olarak bina yapılması için 12.06.2012 gün ve 308 Sayılı inşaat (yapı) ruhsatı verildiği, 26.05.2014 gün ve 350 Sayılı yapı kullanma izin belgesi verildiği, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü'nce hazırlanan 31.10.2014 tarihli raporda dava konusu 37996 ada 5 parsel sayılı 7'nolu binanın yapımından sonra, parselin alt tarafındaki 2 Sayılı parselde temel kazısına başlanıldığı, bu sebeple yamacın stabilitesinin bozulduğu, alınan önlemlerin yetersiz kaldığı, dönemsel olarak artan yağışlarla kaymanın hızlandığı, binanın kolon-giriş düğüm noktalarında, duvarlarında çatlaklar meydana geldiği tespit edilerek boşaltılması, parselin afete maruz bölge olarak nitelendirilmesi gerektiğinin belirtildiği, uyuşmazlığa konu yapının, Mamak Belediyesi yetkililerince tutulan 14.10.2014 tarihli tutanakla binanın ivedi olarak boşaltılması gerektiğinin, 30.10.2014 tarihli tutanak ile de binanın tamamen boşaltıldığının tespit edildiği, yapının bulunduğu zeminde meydana gelen kaymaların sebebinin araştırılması için, Ankara Valiliği İl Afet ve Acil Müdürlüğü'ne talepte bulunulduğu, Ankara Valiliği İl Afet ve Acil Müdürlüğü'nün 30.10.2014 tarihli jeolojik etüt raporunun düzenlendiği, anılan raporda 37996 ada 5 ve 6 parsel sayılı taşınmazda bulunan 5 ve 7'nolu binaların bir an önce yıkılması, 37996 ada 1,2,3 parsel sayılı taşınmazda bulunan 6,8, ve 10'nolu binaların can ve mal güvenliği açısından boşaltılması gerektiğinin tespit edildiği, 37996 ada 5 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 7 numaralı binanın 7 ve 19 numaralı bağımsız bölümünün sahibi olan davacının binanın heyelan tehdidi nedeniyle Mamak Belediyesi tarafından yıkılması nedeniyle uğranılan zarar hesaplanarak tazmin edilmesi yolunda davalı Mamak Belediye Başkanlığı'na yapılan 22/07/2015 tarihli ve davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yapılan 23/07/2015 tarihli başvuruların cevap verilmemek suretiyle zımnen reddi üzerine, anılan zımnı ret işlemlerinin iptali ile 10.000,00-TL (ıslah sonrası 171.857,50 TL) maddi zararın, tahliye ve yıkım tarihi olan 14/10/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile dosyada yer alan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, 37996 Adanın önce 868.Sokak'a bitişik konumdaki, nispeten düz, 7, 6, 5 ve 4 numaralı parsellerinde inşaat yapıldığı, daha sonra ise topuk bölgesinde kalan 1 ve 2 numaralı parsellerde yapılaşmanın gerçekleştirildiği, adada yaşanan bu somut ve fiili durumun jeolojik özellikler üzerinde (zemin açısından) yarattığı bir diğer sonucun da, önce üst kotları bina yükleri ile yüklenmesi nedeniyle yamaçtaki kaydırıcı kuvvetlerin artması ve kaymaya karşı direnen kuvvetin daha ağır baskı altında kalması nedeniyle ''duraylılık (stabilite)'' açısından yamacın daha tehlikeli hale getirilmiş olması olduğu, 37996 Ada'nın özellikle topuk bölgesinde kalan yapı üretim süreçlerinde rol üstlenen kişi ve kuruluşların, zemin ve temel etüt raporu (jeolojik ve jeoteknik etüt raporu) sonucu belirlenen analiz sonuçlarına ve bunun teknik gerekliliklerine uygun olarak temel kazısı işlemine ve istinat yapılarının inşasına yönelik prosedürleri önceden oluşturmak, projelerini hazırlamak, bu konudaki işlemleri ve imalatları denetlemek, gerekli önlemlerin alınmasını sağlamak suretiyle gerek çevre bina ve parsellerde gerekse kendi inşaat parselinde zemin hareketine ve zarara yol açmadan güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak zorunda olduğu, bu sorumluluğun hem teknik hem yasal açıdan gerekli denetimleri yapmak suretiyle ilçe Belediyesine de ait olduğu, bu zorunlul