Dairesi: 1. İdari Dava Dairesi
Esas No: 2019/4287
Karar No: 2020/1953
Karar Tarihi: 16.07.2020
(2709 S. K. m. 13, 20, 128, 129) (657 S. K. m. 4, 48) (2577 S. K. m. 45) (4045 S. K. m. 1) (676 S. KHK. m. 74) (ANY. MAH. 24.07.2019 T. 2018/73 E. 2019/65 K.) (ANY. MAH. 19.02.2020 T. 2018/163 E. 2020/13 K.)
İSTEMİN ÖZETİ:77. Dönem Devlet Hizmeti Yükümlülüğü Kurası kapsamında Diyarbakır İli, .... Eğitim ve Araştırma Hastanesine doktor olarak yerleştirilen davacı tarafından, arşiv araştırmasının ve güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendindeki şartları taşımadığı belirtilerek atamasının yapılmamasına ilişkin Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 14/02/2018 tarihli ve E.753 sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına sebep teşkil eden hususlar değerlendirildiğinde ve Mahkemenin ara kararlarına idarelerce verilen cevaplarda göz önüne alındığında, davacının babası hakkında güvenlik soruşturmasında yer verilen tespitlere ilişkin herhangi bir belgeye ulaşılmadığının, UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davacının babasının 14/08/2007 tarihinde vefat ettiğinin görüldüğü, babası hakkında yer verilen bilgilerin 2014 yılına ilişkin olduğu dikkate alındığında güvenlik soruşturmasında belirtilen bilgilerin eksik araştırmaya dayalı olduğu sonucuna varıldığı, diğer taraftan davacının annesi hakkındaki bilgilerin ise, hukuken kabul edilebilir somut bilgi ve belgeye dayanmadığı anlaşıldığından, eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali, bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda Ankara 9. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/07/2019 tarihli ve E:2018/1000, K:2019/1544 sayılı kararın davacı tarafından karar verilmesine yer olmadığı, davalı idare tarafından ise, iptale ilişkin kısımlarının kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı İdarece Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuş olup, davacı tarafından ise savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, 77. Dönem Devlet Hizmeti Yükümlülüğü Kurası kapsamında Diyarbakır İli, ….. Eğitim ve Araştırma Hastanesine doktor olarak yerleştirilen davacı tarafından, arşiv araştırmasının ve güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendindeki şartları taşımadığı belirtilerek atamasının yapılmamasına ilişkin Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 14/02/2018 tarihli ve E.753 sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davacı tarafından, karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddialar, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına yönelik iddiasına gelince;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Genel ve Özel Şartlar" başlıklı 48. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendine, önce 676 sayılı OHAL Kanun Hükmünde Kararnamesi'nin 74. maddesiyle, daha sonra 7070 sayılı Kanunun 60. maddesi ile aynen kabul edilen düzenlemeyle 8. alt bent olarak "Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak" hükmü eklenerek, Devlet Memuru olabilmek için ilgili hakkında güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olunması şartı getirilmiştir.
Dava konusu işlem, yukarıda belirtilen mevzuat hükmü uyarınca 657 sayılı Kanunun 48. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinin yukarıda sözü edilen (8) numaralı alt bendi hükmüne dayanılarak tesis edilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin 24/07/2019 tarihli ve E:2018/73, K:2019/65 sayılı kararı ile; Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarında da belirtildiği üzere "adı, soyadı, doğum tarihi ve doğum yeri gibi bireyin sadece kimliğini ortaya koyan bilgiler değil; telefon numarası, motorlu taşıt plakası, sosyal güvenlik numarası, pasaport numarası, öz geçmiş, resim, görüntü ve ses kayıtları, parmak izleri, IP adresi, e-posta adresi, hobiler, tercihler, etkileşimde bulunduğu kişiler, grup üyelikleri, aile bilgileri, sağlık bilgileri" gibi kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan tüm verilerin kişisel veri olarak kabul edildiği, bu bağlamda güvenlik araştırması ve arşiv araştırmasıyla elde edilen verilerin kişisel veri niteliğinde olduğu, 657 sayılı Kanunun 48.maddesinin 1.fıkrasının (A) bendine (8) numaralı alt bent olarak eklenen söz konusu kuralla güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kamu mercileri tarafından özel yaşamı ile ilgili sorular sorulması da dahil olmak üzere bir bireyin özel hayatı, iş ve sosyal yaşamıyla ilgili bilgilerin alınmasının, kaydedilmesinin ve kullanılmasının özel hayata saygı hakkına sınırlama niteliğinde olduğu,
Anayasa'nın 129.maddesinin birinci fıkrasında memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunma yükümlülüklerinin düzenlendiği, belirtilen hususlar gözetilerek kamu görevlerine atanacak kişiler bakımından birtakım şartlar getirilmesinin doğal olduğu, bu şekilde aranan niteliklerin, kamu hizmetinin etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütülmesi amacına yönelik olduğu, dolayısıyla kamu görevine atanmadan önce kişilerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasını öngören kuralın kanun koyucunun takdir yetkisinde olduğu, ancak bu alanda düzenleme getiren kuralların, kamu makamlarına hangi koşullarda ve hangi sınırlar içinde tedbir uygulama ve özel hayatın gizliliğine yönelik müdahalelerde bulunma yetkisi verildiğinin yeterince açık olarak göstermesi ve olası kötüye kullanmalara karşı yeterli güvenceleri sağlaması gerektiği, kuralda güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması memurluğa alımlarda genel şartlar arasında sayılmasına karşın, güvenlik soruşturmasına ve arşiv araştırmasına konu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğuna, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağına, hangi mercilerin soruşturma ve araştırmayı yapacağına ilişkin herhangi bir düzenlemenin yapılmamış olduğu, diğer bir ifadeyle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler belirlenmeksizin, kurallara sadece güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının devlet memurluğuna alımlarda aranacak şartlar arasında sayıldığı, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda devlet memurluğuna alınmada esas alınacak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alınmasına ve kullanılmasına izin verilmesinin Anayasa'nın 13. 20. ve 128. maddesiyle bağdaşmadığı ve bu nedenle dava konusu kuralın Anayasa'nın anılan maddelerine aykırı olduğu belirtilerek; 7070 sayılı Kanunun 60. maddesiyle 657 sayılı Kanunun 48. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bendinin iptaline karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı 29/11/2019 tarihli ve 30963 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi iptal ederken ileri tarihli bir yürürlük süresi öngörmemiştir. Dolayısıyla, anılan karar Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Anayasa Mahkemesinin sözü edilen kararı ile iptal edilen yasa kuralı (657 sayılı Kanunun 48/1-A-8. bendi) dışında, farklı statüde ya da gizlilik derecesine sahip bazı yerlerde görev yapan kamu görevlileri ile ilgili olarak güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmasını öngören başka yasal düzenlemeler bulunmaktadır. Ancak bu yasal düzenlemelerden, 399 sayılı OHAL Kanun Hükmünde Kararname'nin 7/1-f bendi, 30/04/2020 tarihli ve 31114 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 19/02/2020 tarihli ve E:2018/91, K:2020/10 sayılı kararı ile; 4045 sayılı Kanunun 1. maddesinin 2. fıkrası ise, 28/04/2019 tarihli ve 31112 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 19/02/2020 tarihli ve E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararı ile Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
Bu duruma göre; dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 657 sayılı Kanunun 48. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendi yukarıda sözü edilen Anayasa Mahkemesi kararı ile Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğundan, istinaf başvurusuna konu edilen İdare Mahkemesi kararı ile işin esası hakkında verilen iptal kararından sonra ortaya çıkan bu durum sonucunda dava konusu işlemin hukuki dayanağı da kalmamıştır.
Açıklanan nedenle, Ankara 9. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/07/2019 tarihli ve E:2018/1000, K:2019/1544 sayılı kararın, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından davacının istinaf başvurusunun REDDİNE, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı sonucu itibarıyla hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından davalı idarenin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle REDDİNE, davacı ve davalı idare tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin davalı idareye iadesine, 16/07/2020 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy