T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/119 - 2023/209
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO: 2021/119
KARAR NO: 2023/209

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/07/2019
NUMARASI: 2017/39 Esas 2019/508 Karar
DAVACI:
VEKİLİ:
DAVALI:
BİRLEŞEN ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2018/780 ESAS, 2019/264
KARAR SAYILI DOSYASINDA,
DAVACI:
VEKİLİ:
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 24/03/2023
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ: 17/04/2023
Mahalli mahkemesince verilen karara karşı esas ve birleşen davanın davacısı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda,
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Esas davada davacı vekili, 20.06.2009 tarihinde davacıya Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ile sigortalı davalıya ait... plakalı aracın yaptığı tek taraflı kazada on kişinin öldüğünü onyedi kişinin yaralandığını, kazaya karışan minibüsün 24 kişilik olmasına rağmen kaza sırasında 27 kişinin taşındığını, ayrıca aracın D1 ve D2 yetki belgesi bulunmadığını, kazada yaralanan dava dışı ...’a 19.04.2016 tarihinde yaptıkları 340.682,46 TL’lik ödemenin rücuen tahsili amacıyla davalı aleyhine yaptıkları Ankara 9.İcra Müdürlüğünün 2016/18340 sayılı icra takibine davalının itiraz ettiğini, sigorta poliçesi genel şartlarına göre yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması, ağır kusur nedeniyle gerçekleşen kazaların teminat dışı olduğunu ve rücu koşularının oluştuğunu belirterek davalının Ankara 9. İcra Müdürlüğünün 2016/18340 sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili, 20.06.2009 tarihinde davacıya Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ile sigortalı davalıya ait... plakalı aracın yaptığı tek taraflı kazada on kişinin öldüğünü onyedi kişinin yaralandığını, kazaya karışan minibüsün 24 kişilik olmasına rağmen kaza sırasında 27 kişinin taşındığını, ayrıca aracın D1 ve D2 belgesi bulunmadığını, kazada yaralanan dava dışı ...’a mahkeme ilamı gereğince 29.03.2018 tarihinde 247.250,00 TL, yakını kaybeden ... ve ...’da mahkeme ilamı gereğince 10.09.2018 tarihinde 215.942,42 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödediklerini, sigorta poliçesi genel şartlarına göre yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması, ağır kusur sebebiyle rücu koşularının oluştuğunu belirterek dava dışı ...’a ödenen 247.250,00 TL’nin 29.03.2018 tarihinden, ... ve ...'na ödenen 215.942,24 TL’nin 10.09.2018 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.,
Asıl dava ve birleşen davada, davalı şirket savunma yapmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece asıl dosyada davanın, trafik sigortası tarafından poliçe kapsamında yapılan ödemelerin sigortalının yetkisiz taşıma ve kapasitenin aşılması nedeniyle zarara sebebiyet verdiği gerekçesi ile davalı sigortalıdan yapılan ödemenin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibinde itirazın iptali istemine, birleşen dosyada davanın, asıl davada dava konusu edilen olay nedeniyle davacının dava dışı kişilere yaptığı ödemenin rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceği hallerin sayıldığı, buna göre, ağır kusur veya kasıt hali, oto yarışına katılma, ehliyetnamesiz araç kullanmak, uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak, istiap haddinin aşılması, aracın çalınması veya gasp edilmesinin sigorta teminatı dışında bırakılmış olup bu hallerde sigortacının ödediği tazminatı sigortalısına rücu edebileceği, Genel Şartların B.4.e maddesinde ise, tazminatı gerektiren olayın, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceğinin düzenlendiği, taşıtın ruhsatında belirtilen taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşınması sırasında meydana gelen zararların teminat dışı kabul edilebilmesi için, riziko ile istiap haddinin aşılması arasında uygun “nedensellik bağı”nın bulunması ve kazanın da salt bu nedenle meydana gelmesi gerektiğinin yargısal kararlarda ifade edildiği, somut uyuşmazlıkta, davalıya ait (ruhsatına göre) ticari otobüs olarak tescil edilmiş ve yolcu taşımaya elverişli olan aracın istiap haddinin 24 kişiden oluştuğu, kesinleşen Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2009/359 esas 2010/115 karar sayılı ilamı ve kaza tespit tutanağına göre kaza anında araçta 27 yolcu bulunduğu tespit edilmiş olup 05.03.2019 tarihli bilirkişi raporunda, kazanın istiap haddinin aşılmasından kaynaklandığına ilişkin bir tespit yapılmadığı aksine kazanın sürücünün yola gereken dikkati vermeyerek hızını mahal şartlarına göre ayarlamamasından kaynaklandığı başka bir anlatımla kaza ile istiap haddinin aşılması arasında illiyet bağı (sebep sonuç ilişkisi) bulunmadığı belirtilmiş olup bu tespite göre istiap haddinin aşılmış olmasının somut olayda davacıya rücu hakkı vermeyeceği, davacı vekili kaza yapan aracın yolcu taşıyabilmesi için gerekli olan D1 ve D2 yetki belgesine sahip olmadığını, iddia etmiş ise de sigorta poliçesi genel şartlarında yetki belgesiz yolcu taşınmasının teminat dışı haller arasında sayılmadığı, B.4.e maddesinde "yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması" halinin sayıldığı, D1 ve D2 yetki belgesinin bu kapsamda olmadığı, kaza yapan aracın ruhsat ve teknik özelliklerinin yolcu taşımaya uygun olup olmadığı konusunda mahkemece alınan bilirkişi ek raporunda, aracın ruhsat fotokopisinde kullanım amacının "yolcu nakli" olarak belirtildiği ve cinsinin otobüs olduğu, ruhsat fotokopisine göre aracın yolcu taşımaya uygun olduğunun belirtildiği, yetki belgesi olmadan yolcu taşımanın sigortacıya rücu hakkı tanımayacağı Trafik Sigortası Genel Şartlarına bakıldığında yetki belgesi olmadan yolcu taşınmasının rücu edilecek haller arasında sayılmadığı, dolayısıyla dava konusu aracın yolcu taşıma ruhsatlı olması sebebiyle yetki belgesi alınmamasının sigortalıya rücu hakkı tanımayacağı, davacı vekili işletenin sorumluğunu üstlendiği sürücünün ağır kusurlu olduğu ağır kusur hallerinde sigortacının rücu hakkı bulunduğunu ifade etmiş ise de sigortalı araç sürücüsünün kazada %100 kusurlu olduğu tespit edilmiş olup olayda %100 kusurlu olmanın "ağır kusur" olarak nitelendirilemeyeceği, kazanın sürücünün dikkatsizlik ve tedbirsizliği sonucu gerçekleştiği, keza aracın ruhsatının ve teknik özelliklerinin de yolcu taşımaya uygun olduğu bu bakımdan davalı işletenin ve eyleminden sorumlu olduğu sürücünün olayın gerçekleşmesinde ağır kusurlu sayılamayacağı anlaşılmakla asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı esas ve birleşen davanın davacısı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Esas ve birleşen davanın davacısı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, 20.06.2009 tarihinde kazaya karışan mülkiyeti davalı ... Ltd. Şti. adına tescilli... plakalı aracın davacı sigorta şirketine zorunlu trafik sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, 20.06.2009 tarihinde dava dışı ...’un sevk ve idaresindeki... plaka sayılı Isuzu markalı otobüsün, TEM otoyolunda İstanbul istikametinden Ankara istikametine seyir halinde iken direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu ölümlü yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın oluşumunda... plakalı otobüs sürücüsü ... 2918 sayılı KTK ‘nın 84.maddesinde yer alan diğer kusurlardan 52/1-b maddesinin ihlal ettiğini, kaza tespit tutanağında belirtilen ifadelerden de anlaşılacağı üzere, sigortalı... plakalı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda asli ve tam kusurlu olduğunu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları gereğince söz konusu kaza neticesinde talep edilen tazminatların, sigorta teminatı kapsamında bulunduğunu, bu sebeple, davacı şirket nezdinde açılan 9054261 numaralı hasar dosyası kapsamında, 19.04.2016 tarihinde 340.682,46.-TL, 29.03.2018 tarihinde 247.250,00.-TL ve 10.09.2018 tarihinde 215.942,42.-TL ödeme yapıldığını, davacı şirketçe yapılan ödemelerin davalı işletene rücuen tahsili için davacı tarafından Ankara 9. İcra Müdürlüğü'nün 2016/18340 E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz sonucunda Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/39 E. Sayılı itirazın iptali davası açıldığını, ayrıca, aynı hasar dosyası kapsamında yapılan diğer ödemelerin rücuen tahsili için Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2018/780 E. Sayı ile (rücuen tazminat) alacak davası açıldığını söz konusu iki dosyanın birleştirildiğini, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Gereğince, somut olay bakımından davacı şirket zararının, sigortalı davalıdan rücuen tahsili gerektiğini, Trafik Sigortası Genel Şartların "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı düzenlemesine göre, "Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir. Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, b-) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan kimseler tarafından sevk edilmesi sonucunda meydana gelmiş ise,c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,ç-) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise (…)" bu düzenleme gereğince ve dava konusu trafik kazasının ardından düzenlenen kaza tespit tutanağında açıkça tespit edildiği üzere, sigortalı davalı ... Ltd. Şti.’nin işleteni olduğu... plakalı aracın D1 ve D2 yetki belgeleri mevcut olmadığından, ayrıca istiap haddinin sürücü dahil 24 kişi olmasına rağmen araçta 27 yolcunun taşınması ile istiap haddi aşımı gerçekleştiğinden, davacı şirketçe ödemesi yapılan tazminatların, sigortalı davalıdan rücuen tahsili gerekmekte iken yerel mahkemece davaların reddine ilişkin verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, birbiri ile çelişkili iki bilirkişi raporu mevcut iken, çelişkiyi giderir nitelikte üçüncü bir rapor alınmadan karar verilmesinin yasaya aykırı olduğunu, dava dosyasında bulunan 14.05.2018 tarihli kusur bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere, istiap haddinin sürücü dahil 24 kişi olmasına karşılık araçta 27 yolcunun taşındığı, davalıya ait araç sürücüsü ...'un meydana gelen olayda %100 kusurlu olduğu, kaza tarihinde... plakalı aracın yolcu taşıyabilmesi için herhangi bir yetki belgesinin bulunmadığı tespitleri yapılmış olup anılan raporda istiap haddinin aşılmasının kazaya etkisi, sürücünün yolcu taşıma yetkisine sahip olmadığı hususları, tüm yönleri ile irdelendiğini ve haklılıkları tespit edilmiş olmasına rağmen, 04.03.2019 tarihli bilirkişi raporunda, ''kazanın istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmadığı'' kanaati bildirilmekle, iki farklı bilirkişi raporunun birbiri ile çeliştiğini, ilk derece mahkemesince, çelişkiyi giderir nitelikte bilimsel açıklamalara yer veren üçüncü bir bilirkişi raporu alınmaksızın, hüküm tesis edilmiş olmasının yasaya aykırı olduğunu,
Sigorta şirketinin ödemiş olduğu sigorta tazminatlarının, Karayolları Motorlu Araçlar Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4/ç bendi uyarınca, istiap haddinin aşılması halinde işletene ve mirasçılarına rücu etme hakkı bulunduğunu, dava dosyası içindeki belgelerden kaza sırasında kazaya karışan araçta istiap haddinin aşıldığının anlaşıldığını, davalının işleteni olduğu sigortalı araçta, sürücü dâhil 24 (yirmi dört) kişi taşınabileceği ruhsatta belirtilmiş olmasına rağmen, kaza sırasında araçta 27 kişinin bulunduğunun tespit edildiğini, istiap haddinin aşılması ile mezkur kazada ortaya çıkan sonuçların ağırlaştığını, yolcu kapasitesinin aşılmaması ve yolcuların emniyet kemerlerinin takılı olması halinde, kaza sonrası ortaya çıkan neticenin bu derece ağır olmasının engellenebileceğini, nitekim, kaza yapan otobüsün yan yattığı tüm raporlar ile sabit olup, araçta kapasiteden fazla yolcu olmasa idi koltuklarında oturan yolcuların kaza anında önlemlerini alarak ortaya çıkan ağır neticeyi enge