-D. 4/2011 Anayasa Mahkemesi: 9/2009

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Anayasanın 147. maddesi hakkında.

Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Başkan, Mustafa Özkök, Necmettin Bostancı, Talat D. Refiker, Narin F. Şefik-.

Davacı: Casino İşletmecileri Birliği (CİB) 14, Osmanpaşa Caddesi Lefkoşa.
ile-
Davalı: KKTC Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
A r a s ı n d a.

Davacı tarafından Av. Serhan Çınar
Davalı tarafından Başsavcı Yardımcısı Ersoy Ölçter.

-------------
K A -R A R

KONU:
31/2009 sayılı Şans Oyunları Yasası'nın
10(4), 13(2) ve 22(3) maddelerinin Anayasanın 1,3,7 ve 75. maddelerine,
12 (2) maddesinin Anayasanın 1,7,17 ve 18. maddelerine,
15(1),15(2) ve 15(3) maddesinin Anayasanın 1,3,7,18 ve 22. maddelerin-e,
15(4) ve 38(8) maddelerinin Anayasanın 1,7 ve 19. maddelerine,
15(7) maddesinin Anayasanın 1,3,7,46(1),46(2) ve 75. maddelerine,
37. maddesinin Anayasanın 1,3,7,17 ve 18. maddelerine,
38(2), 38(3), 38(4) ve 38(6) maddesinin Anayasanın 1,3,7,17 ve 18. ma-ddelerine
aykırı olup olmadıkları.

I. OLAY:
Davacı Birlik, Cumhuriyet Meclisi tarafından kabul edilen ve 12.3.2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 31/2009 sayılı Şans Oyunları Yasası'nın yukarıda verilen maddelerinin Anayasanı-n yine yukarıda verilen maddelerine aykırı oldukları iddiası ile iptal edilmeleri için Anayasa Mahkemesinde işbu iptal davasını açtı.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davacı Birliğin iddialarının özeti aşağıdaki gibidir,

Yasa koyucu Şans Oyunları Yasası'nı-n 10(2) maddesinde yıllık Şans Oyunu Salonu Ruhsat harcını, 10(3) maddesinde Şans Oyunu Masası ile Şans Oyunu Makineleri için alınacak harçları belirlemiş ancak konu Yasa'nın 10(4) maddesinde Bakanlar Kuruluna alınan harçları her yıl %20 oranını aşmamak k-aydıyla artırma yetkisi vermiştir.

Yasa koyucu konu Yasa'nın 13(1) maddesinde Şans Oyunu Salonu işletme kasasında bulundurulacak para miktarını belirlemiş ancak Yasa'nın 13(2) maddesinde Bakanlar Kuruluna bu miktarı her yıl %50 oranını aşmamak kaydı ile -artırma yetkisi vermiştir.

Yasa koyucu konu Yasa'nın 22(2) maddesinde personel lisans ücretini belirlemiş ancak Yasa'nın 22(3) maddesinde Bakanlar Kuruluna bu ücreti her yıl %10 oranını aşmamak kaydı ile artırma yetkisi vermiştir.

Anayasanın 75(2) madd-esine göre vergi, resim ve harçların yasa ile konması, Bakanlar Kuruluna bunları artırma yetkisi verilecekse yine yasada tavanın, göz önüne alınacak kriter ve kıstasların belirlenmesi gerekir, konu Yasa'nın 10(4), 13(2), 22(3) maddelerinde Bakanlar Kurulun-a yetki verilirken ne tavan ne de kriter ve kıstaslar belirlenmediğinden bu maddeler Anayasanın 75(2) ve (3) maddesine aykırıdır.

Konu Yasa'nın 12(2) maddesine göre Devlet, Devlete karşı mali yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletmecinin, ruhsatının iptal- edilmesi halinde, Devlete vermiş olduğu teminata el koyar ve bu teminat iade edilmez. İşletmecinin Devlete karşı yerine getirmediği mali yükümlülük verdiği teminat miktarının altında olabilir ama buna rağmen Devlet tüm teminata el koyacak ve teminat iade- edilmeyecektir, ceza nitelikli olan böyle bir düzenleme hukuk devleti niteliğine ters düşmektedir, işletmecinin hak arama özgürlüğünü elinden almaktadır.

Konu Yasa'nın 15(1) ve (2) maddesine göre ikametgahı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde olan yurttaşl-arın Şans Oyunları Salonlarına girmesi yasaktır. Bu düzenleme yurttaşların gezi özgürlüğüne sahip olduğunu ve bu özgürlüğün ancak ulusal güvenliği sağlama ve salgın hastalıkları önleme amaçlarıyla sınırlandırılabileceğini ifade eden Anayasanın 22(1) madde-sine aykırıdır.

Konu Yasa'nın 15(4) maddesi Şans Oyunu Salonu bilgisayarında tutulan müşteri bilgilerinin denetime gelen Bakanlık yetkililerine verilmesini düzenler, bu düzenleme herkesin özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkını düzenleyen Anaya-sanın 19(1) maddesine aykırıdır.
Konu Yasa'nın 15(7) maddesinde öngörülen her Şans Oyunu Salonu için işletmecinin günde en az 50 kişilik giriş ücreti yatırma zorunluluğu Anayasanın sözleşme hakkını düzenleyen 46. ve vergi ödevini düzenleyen 75. maddelerin-e aykırıdır.

Konu Yasa'nın 37. maddesinde bazı yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeciye denetime yetkili Bakanlık müfettişleri tarafından idari para cezası kesilmesi ve cezanın Kamu Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası uyarınca tahsil edilmesi düze-nlenmektedir, bu düzenleme hak arama özgürlüğünü düzenleyen Anayasanın 17. maddesine aykırıdır.

Konu Yasa'nın 38(2), (3),(4), (6) ve (8) maddelerinde öngörülen ceza miktarları fahiştir, suçlar ile orantılı değildir, bu düzenleme hiçbir yasanın suçun ağır-lığı ile orantılı olmayan bir ceza koyamayacağını buyuran Anayasanın 18(3) maddesine aykırıdır.

Davalının iddialarının özeti de aşağıdaki gibidir:
Ön itiraz olarak, iptali istenen yasa kuralları Davacı Birliğin varlık ve görevlerini ilgilendiren bir al-anda olmadığı cihetle Davacı Birlik Anayasanın 147. maddesi altında iptal davası açmaya ehil değildir.

Konu Yasa'nın 10(4), 13(2) ve 22(3) maddeleri Anayasanın 75(2) ve (3) maddesine aykırı değildir, Bakanlar Kuruluna verilen artırma yetkileri yas-a maddelerinde belirlenmiş tavanlarla sınırlandırılmıştır.

İşletmecinin teminatına el konulmasını ve teminatın iade edilmeyeceğini düzenleyen Yasa'nın 12(2) maddesi, hak arama özgürlüğünü düzenleyen Anayasanın 17. maddesine aykırı değildir, işletmeci yine- de mahkemeye başvurabilir, bu düzenleme sosyal adalet ve hukuk devleti kavramlarına da ters düşmemektedir.

Konu Yasa'nın 15(1) ve (2) maddesindeki düzenlemenin yurttaşın gezi özgürlüğünü kısıtladığı ve Anayasanın 22(1) maddesine ters düştüğü söylenemez-.

Konu Yasa'nın 15(4) ve (7) maddesinde, 37. maddesinde, 38(2),(3),(4),(6) ve (8) maddesinde yer alan düzenlemelerin Anayasaya aykırılığı yoktur.

III. İLGİLİ YASA MADDELERİ:
31/2009 sayılı Şans Oyunları Yasası'nın ilgili maddeleri aşağıda verildiği gi-bidir.

Şans Oyunu Salonu
Ruhsat Harcı10.(1)
..........................(2)..........................(3)..........................(4)Şans Oyunu Salonu Ruhsat Harçları ile Şans Oyunu Masası ve Şans Oyunu Makineleri için alınan harçları, Ba-kanlar Kurulu her yıl %20 oranını aşmamak kaydı ile artırabilir.
Teminat
12.(1)..................................(2)Devlete karşı mali yükümlülüklerini yerine getirmeyen ruhsat sahibi tüzel kişilerin, ruhsatlarının iptali halinde, Devlet, ruhsat- sahibi İşletmecilerinin teminatına el koyar ve bu teminat iade edilmez.
Şans Oyunu Salonu İşletme Kasasında Bulundurulacak
Para13.(1)........................................(2)Bakanlar Kurulu, Şans Oyunu Salonu kasasında daimi olarak bulunduru-lması gereken nakit para miktarını her yıl %50 oranını aşmamak kaydı ile arttırabilir.

Şans Oyunu Salonuna Giriş
Ve Kayıt Kuralları15.(1)Aşağıdaki belirtilenler, 25 yaşını doldurmuş olmak ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde öğrenim görmekte olmamak k-oşullarıyla Şans Oyunu Salonlarına girebilir ve şans oyunu oynayabilirler:(A)İkametgahı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde bulunmayan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları,(B)Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olmayan yabancılar.(2)Y-ukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilenlerin dışında kalan kişilerin Şans Oyunu Salonlarına girmesi yasaktır. Bu fıkraya aykırılığın tesbiti halinde Şans Oyunu Salonu İşletmecisine ve Şans Oyunu Salonuna yasa dışı giren kişilere cezai işlem uygulanır.(3)-Şans Oyunu Salonuna giriş sırasında kimlik belgesi sunulması şarttır. Şans Oyunu Salonu görevlisinin, müşteriyle ilgili bilgileri bilgisayara kaydetmesi zorunludur. Bu maddedeki şartların aksinin tespiti halinde Şans Oyunu Salonu işletmecisine cezai işlem- uygulanır.(4)Şans Oyunu Salonu bilgisayarında tutulan müşteri bilgileri sürekli olarak güncellenir ve bu bilgiler, denetime gelen Bakanlık yetkililerine verilir. Bilgilerin muhafazası en az 12 (oniki) yıl olmalıdır.(5)..........................-.............(6).......................................(7)Şans Oyunu Salonlarının ana girişinde bir resepsiyon bulundurulması zorunludur. Şans Oyunu Salonuna giren her kişiden Şans Oyun Salonu resepsiyonunda Bakanlık onaylı bilet karşılığı 10.00 -TL (On Türk Lirası) giriş ücreti tahsil edilir. Tahsil edilen bu para her haftanın ilk Pazartesi günü Bakanlık gelirler veznesine yatırılır. Her Şans Oyunu Salonu günlük girişlere bakılmaksızın en az 50 kişilik giriş ücretini taban olarak yatırmak zorundad-ır.
Ancak, Şans Oyunu Salonlarına haftalık giriş bildirimi 350 kişiden az olamaz. Ödenen bu paranın %70'i her yıl Devlet bütçesinde gösterilmek ve sadece turizm maksatları için kullanılmak üzere Turizm İşleri ile Görevli Bakanlığın bütçesine aktarılı-r.
Personel Lisans Belgeleri22.(1)........................................(2).........................................(3)Bakanlar Kurulu bu ücreti her yıl %10 oranını aşmamak kaydı ile artırabilir.

İdari Para Cezaları

37. Bu Yasan-ın 14'üncü maddesindeki, 15'inci maddesinin (7)'nci fıkrasındaki, 16'ncı, 19'uncu, 22'nci, 23'üncü maddesindeki ve 24'üncü maddesinin (3)'üncü fıkrasındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen Şans Oyunu Salonunun Ruhsat sahibi veya Şans Oyunu Salonu İzni sa-hibi veya Şans Oyunu Salonu işletmecisine, denetime yetkili Bakanlık Müfettişleri tarafından 5,000.- € (Beş Bin Euro) karşılığı Türk Lirası idari para cezası kesilir. Kesilen para cezası Kamu Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası uyarınca tahsil edilir.D-ava Konusu Suç ve Cezalar38.(1)............................................(2)Bu Yasanın 8'inci maddesinin (15)'inci fıkrasına aykırı olarak ruhsatını birden fazla tesis veya yerde kullanan veya başka bir kişiye satan, devreden veya ödünç veren bir- kişi bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde 200,000.- € (İki Yüz Bin Euro) karşılığı Türk Lirasına kadar para cezasına veya 5 (beş) yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.(3)Bu Yasanın 13'üncü maddesinin (1)'inci fı-krasına aykırı bir yöntemle şans oyununda kazananlara ödeme yapan veya teklif eden bir kişi bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde 100,000.- € (Yüz Bin Euro) karşılığı Türk Lirasına kadar para cezasına veya 5 (beş) yıla kadar hapis cezasına veya her i-ki cezaya birden çarptırılabilir.(4)Bu Yasanın 15'inci maddesinin (1)'inci fıkrasında belirtilenler dışında bir kişinin Şans Oyunu Salonuna girmesi halinde Şans Oyunu Salonu Ruhsatı sahibi ve Şans Oyunu Salonu İzni sahibi ve Şans Oyunu Salonu İşletmec-isi bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde 5,000.- € (Beş Bin Euro) karşılığı Türk Lirasına kadar para cezasına veya 2 (iki) yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.(5)......................................(6)Bu -Yasanın 15'inci maddesinin (3)'üncü veya (4)'üncü fıkralarına aykırı davranılması halinde Şans Oyunu Salonu Ruhsatı sahibi ve Şans Oyunu Salonu İzni sahibi ve Şans Oyunu Salonu işletmecisi bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde 100,000.- € (Yüz Bin E-uro) karşılığı Türk Lirasına kadar para cezasına veya 5 (beş) yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.(7).......................................(8)Bu Yasanın 17'nci, 18'inci veya 20'nci maddeleri uyarınca denetime gel-en yetkililere gerekli bilgi, kayıt, şifre ve belgeleri vermekten