-D.5/2001 Anayasa Mahkemesi 9/2001
(Girne Ceza Dava No: 2564/2001)

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, Celâl Karabacak,
Metin A. H-akkı, Nevvar Nolan, Mustafa H. Özkök.

Anayasanın 148. maddesi tahtında.

Girne Kaza Mahkemesi tarafından Ceza Dava No: 2564/01 sayılı davada (Davayı ikame eden Başsavcılık ile Sanık: 1. Ramadan Saadetoğlu, Çamlıbel ve diğeri arasında) sunulan konu.

Hava-leyi isteyen ve Sanıklar namına Avukat Ünsal Çağda
Başsavcılık namına Kıdemli Savcı Ersoy Ölçter.

---------

K A R A R

KONU:
Değiştirilmiş şekliyle Fasıl 66 Keçiler Yasasının 13, 17 ve 18. maddelerinin Anayasanın 1, 6, 7, 10, 11, 17, 18(1)(3)(6), 36 ve -41. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Girne Kaza Mahkemesinde aleyhine getirilen bir dava ile Sanıklar, sair ithamlar yanında, değiştirilmiş şekliyle Fasıl 66 Keçiler Yasasının (bundan sonra İlgili Yasa olarak anılacaktır) 13, 17 ve 18. maddeler-ine aykırı harekette bulunmakla itham edildiler.

Duruşma esnasında Sanıklar, İlgili Yasanın anılan maddelerinin Anayasanın, yukarıda konu altında belirtilen, maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdüler ve bu konuda karar vermesi için meseleyi Yüksek Mahke-meye, Anayasa Mahkemesi olarak, havale edilmesini talep ettiler.
İlk Mahkeme, sözü edilen İlgili Yasa maddelerinin taraflar arasındaki sorunun çözümünde etken olduğuna kanaat getirdi ve talep doğrultusunda karar vererek, konuyu, gereğinin yapılması için, -Mahkememize havale etti. Anayasa Mahkemesi konu hakkında karar verinceye dek, İlk Mahkeme önündeki davayı askıya aldı.

II. İDDİALARIN GEREKÇESİ:
Sanıkların iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:
İlgili Yasanın 13. maddesinin 1. paragrafında yer alan (-müsadere edebilir) sözcükleri Anayasanın özellikle 1. maddesinde ifadesini bulan Hukukun Üstünlüğüne ve 10. maddesiyle korunan Temel Haklara aykırıdır, çünkü İlgili Yasada (müsadere edilebilir) demekle beraber müsadere edilebilecek hayvan sayısına herhangi- bir sınırlama getirilmemiştir.

İlgili Yasanın 17. maddesi ise Bakanlar Kuruluna keçilerin müsadere edilmesine ilişkin Emirname yapma yetkisi verirken, bu Emirnamenin kapsamı içine alacak keçi sayısında da herhangi bir sınırlama yoktur. Bu da Hukukun Üs-tünlüğünü ve Temel Hakları koruyan 10. maddeye ve malların toptan müsaderesini yasaklayan Anayasanın özellikle 18. maddesinin 1, 3 ve 6. bendlerine aykırıdır.

İlgili Yasanın 18. maddesinin tümü Anayasaya aykırıdır, çünkü burada hem bir sınırlama yoktur h-em de el konulan keçilerin muhafaza ve bakımının yapılmasını Kaymakamlığa vermekle keçi sahiplerinin mülkiyet hakkına tecavüz edilmiştir.

II. Başsavcılığın görüşleri özetle şöyledir:
Başsavcılığın görüş ve iddialarının dinlenmesine Mahkeme gerek görmemi-ştir.

-III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
-Fasıl 66 Keçiler Yasasının 13, 17 ve 18. maddeleri aynen şöyledir:

"Madde 13.
Bir yasak köyde, bu Yasanın 7'nci maddesi kurallarına aykırı olarak herhangi bir keçi veya oğlak bulunursa, bu gibi keçi veya oğlağın gerek sahibi, gerek ilgili zamanda sözkon-usu keçi veya oğlağı kontrolunda bulunduran kişi, bu Yasaya karşı bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde suçun işlendiği her keçi veya oğlak için 5,000,000.- TL (Beş Milyon Türk Lirası)'na kadar para cezasına çarptırılabilir ve bu gibi keçi veya oğlak- müsadere edilebilir.
Ancak, bu maddenin hiçbir kuralı aşağıdaki hallerde uygulanmaz:
12'nci madde amaçları için Sorumlu Memurun tasarrufunda bulunan herhangi bir keçi veya oğlağa,
Boğazlama amaçlarıyla köye getirilen herhangi bir keçi veya oğlağa,
Boğa-zlanmak üzere köye getirilen keçi veya oğlak, köye getirildiği tarihten başlayarak on güne kadar boğazlanır ve boğazlanacağı güne kadar kapalı bir yerde veya bağlı olarak muhafaza edilir."

Madde 17.
Bakanlar Kurulu, bu Yasa kuralları uyarınca müsader-e edilen keçilerin elden çıkarılmaları için, zaman zaman gerekli görülecek Emirnameyi isdar edebilir.

Madde 18.
Bu Yasanın 10'uncu maddesinin (1)'inci fıkrası ile 13'üncü maddesi kurallarına aykırı bir şekilde yasak köyde keçi bulundurulması, köyde -keçi edinilmesi veya satın alınması durumlarında, suça konu teşkil eden keçilere Kaymakamlıkça el konulur. Kaymakamlık, Polis, Orman Dairesi Görevlileri, Köy Muhtarı ve Kır Bekçileri işlenen suçu anında Kaymakamlığa bildirmekle yükümlüdürler.
Yukarıdaki (-1)'inci fıkra uyarınca el konulan keçilerin muhafaza ve bakımı Kaymakamlıkça yaptırılır.
Keçilerin el konulduğu süre içindeki muhafaza ve bakım masrafları, sözkonusu suçu işlediği iddia edilen kişi veya suçu işlediği iddia edilen kişi suça konu teşkil eden- keçilerin sahibi değilse onların sahibinin bu Yasanın 10'uncu ve 13'üncü maddeleri uyarınca suçlu bulunması halinde, bu kişilerce, diğer durumlarda Kaymakamlıkça karşılanır."
-
IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

-Anayasanın ilgili maddeleri aynen şöyledir:

"Madde 1.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir Cumhuriyettir.

Madde 6.
Yargı yetkisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti halkı adına ba-ğımsız mahkemelerce kullanılır.

Madde 7.
Yasalar Anayasaya aykırı olamaz.
Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı organlarını, Devlet yönetimi makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.

Madde 10.
(1)Herkes, kişiliğine bağlı, dokunul-maz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahiptir.
(2)Devlet, kişinin temel hak ve özgürlüklerini, kişi huzuru, sosyal adalet ve hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal bütün engelleri- kaldırır, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlar.
(3)Devletin yasama, yürütme ve yargı organları, kendi yetki sınırları içinde, bu Kısım kurallarının tam olarak uygulanmasını sağlamakla yükümlüdürler.

Mad-de 11.
Temel hak ve özgürlükler, özüne dokunmadan, kamu yararı, kamu düze