-D.5/92Anayasa Mahkemesi: 9/92

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Celâl Karabacak, Taner Erginel.

Yüksek İdare Mahkemesi tarafından 129/90 s-ayılı başvuruda (Müstedi: İzzet Rıza Yalın ile M/aleyh: Bayrak Radyo Televizyon Kurumu L/şa. arasında) sunulan konu.

Davacı Müstedi tarafından Hüseyin Celâl
Davalı Müstedaaleyh tarafından Ümit Özdil
Amicus Curie olarak Başsavcı Yardımcısı Yaşar Boran.

---------------

K A R A R

KONU:
50/83 sayılı Bayrak Radyo-Televizyon Kurumu Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe ilgili yasa olarak anılacaktır) 67.maddesindeki "sürekli personel, Emeklilik Yasası kuralları çerçeves-inde Yönetim Kurulu tarafından emekliye ayrılır" söz dizisinin Anayasanın 121. ve 160.maddelerine aykırı olup olmadığı.

OLAY:
Havale isteminde bulunan Müstedi tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkeme huzurunda başlattığı yar-gısal bir işlemle BRT Kurumu Yönetim Kurulunun aldığı ve kendisini mecburi emekliye sevkeden 27.6.1990 tarih ve 3 DYKK 79/90 sayılı kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi isteminde bulundu. İşbu havale- maksatları bakımından olaylar aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Müstedi 1963 yılından beri BRT bünyesinde çalışmakta idi. Yüksek İdare Mahkemesine başvurduğu 9.7.1990 tarihi itibarıyle 52 yaşında olan Müstedi bir ara BRT'de Haberler Amiri olarak görev- yaptı. Müstedi bu göreve BRT Kurumu Yönetim Kurulu tarafından 1985 yılında atandı. Müstedi o zaman bu atamayı kabul etmişti. Bu statüde görev ifa ederken Müstedi mevkiinin gerekenlerini yerine getirmesinde kendisine BRT yetkililerince engel olunduğu ge-rekçesiyle BRTK aleyhine YİM 71/1987 sayılı başvuruyu dosyaladı. Bu başvuru henüz sonuçlanmadan BRTK yetkilileri Hüseyin Çobanoğlu isimli bir şahsı Müdür Muavini (Yayın) mevkiine atadı. Müstedi bu atama kararına karşı YİM 76/89 sayılı başvuruyu dosyaladı-. Bu başvuru henüz sonuçlanmamıştır. YİM 71/87 sayılı başvurunun duruşması Haziran 1990 tarihinde tamamlandı ve hüküm için süresiz ertelendi. Hüküm henüz daha verilmeden BRTK Yönetim Kurulu BRTK
240-241192/90 sayılı kararı ile Müstediyi mecburi emekliy-e sevketti ve bu kararını Müstediye 27.6.1990 tarihli bir yazı ile bildirdi.

Müstedi sözü edilen BRTK Yönetim Kurulunca alınan ve kendisini mecburi emekliye sevkeden kararın hatalı olduğunu iddia ederek Yüksek İdare Mahkemesine başvurdu. Başvurunun duru-şması tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesi huzurunda yapıldığı sırada, Müstedi, kendisini mecburi emekliye sevketme yetkisini BRTK Yönetim Kuruluna veren 50/83 sayılı BRTK Yasasının 67.maddesinde yer alan "sürekli personel, emeklilik Yasası kuralları çerçev-esinde Yönetim Kurulu tarafından emekliye ayrılır" kuralının Anayasanın 121.maddesine aykırı olduğunu ileri sürdü ve konunun Anayasa Mahkemesi olarak Yüksek Mahkemeye sunulması isteminde bulundu. Yüksek İdare Mahkemesi de ilgili Yasa kuralının taraflar ar-asındaki ihtilâfın hallinde "ilk bakışta" etken olduğu kanaatına vardır ve istem uyarınca havale istemini kabul ederek önümüzdeki havaleyi yaptı.

II.İDDİANIN GEREKÇESİ:
1.Müstedinin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
İlgili Yasanın 67.maddesi Anayasa-nın gerek 121. ve gerekse 160.maddeleri açısından incelemelidir. Bir kamu görevlisi veya personelin yetkili kuruluşlar tarafından, mevzuata uyulmak koşuluyle, zorunlu emekliye sevkedilebileceği kabul edilmektedir. Müstedi 1963 yılından beri ilgili Yasanı-n yürürlüğe girdiği 1983 yılına kadar BRT Kurumunda kamu görevi yapmaktadır. KKTC Anayasası yürürlüğe girmezden önce BRT'de çalışan Müstedinin kamu görevlisi olduğu tartışma konusu değildir. Müstedi ayni görevi 1983'den sonra da yürütmüştür. O halde kam-u görevi niteliğinde olan bu hizmetin devam ettiğinin ve müstedinin kamu görevlisi statüsünün de sona ermediğinin kabul edilmesi gerekir. BRT Kurumundaki asıl ve sürekli görevler kamu görevlilerinin eliyle yürütüldüğüne ve Müstedi de bütün ilgili zamanlar-da asıl ve sürekli bir kadroda olduğuna göre Anayasanın 121.maddesinin 2.fıkrası hükümleri ışığında mecburi emekliye sevkedilmesi ancak bağımsız bir organ olan Kamu Hizmeti Komisyonu tarafından yapılabilirdi. 50/83 sayılı Yasanın BRT Kurumundaki asıl ve s-ürekli personeli "Kamu görevlisi" saymaması önemli değildir. Aksi takdirde Anayasanın 120.maddesi anlamındaki kamu görevlileri geçirilecek herhangi bir yasa ile kamu personeli durumuna düşürülebilir.

Anayasanın 160.maddesi kamu görevlilerinin hakların-ı saklı tutmuştur. 1963'den beri kamu görevlisi statüsü ile hizmet veren müstedinin bu hakları elinden alınamaz. Müstedinin BRT Kurumu Yönetim Kurulu tarafından yapılan atamayı kabul edip Kurumda çalışmaya devam etmesi Anayasanın 160.maddesi ile güvence -altına alınan hakkından feragat ettiği anlamına gelmez.

2. Müstedaaleyhin iddiasının gerekçesi şöyledir:
Anayasanın 121.maddesinin 2.fıkrasını 120.maddenin hükümleri ışığında okumak gerekir. Anayasanın 120.maddesi kamu görevi yapanları "kamu görevl-isi" ve "kamu personeli" diye ayırarak iki ayrı zümre yaratmıştır. Kamu personeli için de, kamu görevlisinde olduğu gibi, ifa ettiği hizmetlerinde asalet ve süreklilik aranmaktadır. Kamu görevlileri "Devletin genel yönetim ilkelerine göre yürütmekle yükü-mlü olduğu kamu hizmetinde" görev yaparlarken, kamu personeli "kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzel kişilerin genel yönetim ilkelerine göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinde" görev yapmaktadırlar.

BRT Kurumu 50/83 sayılı yasa i-le kurulan bir Kamu Tüzel kişidir. Bu durumda Müstedinin statüsü kamu görevlisi değil de kamu personeli statüsüdür. Anayasanın 121.maddesinin 2.fıkrası sadece kamu görevlilerinin ilgili durumlarını düzenlemektedir. Kamu personelinin ilgili durumlarını d-üzenleyen Anayasanın 121.maddesinin 3.fıkrasıdır. Bu durumda Anayasanın 121.maddesinin 2.fıkrası Müstediye uygulanamaz.

KTFD Anayasanın 95.maddesi Radyo ve Televizyon istasyonlarının Devlet eli ile kurulacağını öngörmekte idi. KKTC Anayasasının 130.mad-desi ise radyo ve televizyon istasyonlarının kuruluş ve yönetimlerinin yasa ile düzenlenmesini öngörmektedir. Diğer bir ifade ile radyo ve televizyon istasyonlarının kuruluş ve yönetimleri 1975 Anayasası tahtında Devletin tekelinde iken, 1985 KKTC Anayasa-sı ile, bunlar Devletin tekelinden çıkarılmış ve gerek kuruluşu ve gerekse yönetimlerinin yasa ile düzenlenmesi öngörülmüştür. 50/83 sayılı Yasa da böyle bir düzenleyici yasadır.

Anayasanın 160.maddesi kamu görevlileri ile kamu personelinin haklarını- koruduğu doğrudur. Ne var ki kişi kendi isteği ile bu korunan haklardan feragat edebilir. Nitekim ilgili yasanın geçici 3.maddesinin 2.fıkrası yasanın yürürlüğe girdiği tarihe kadar kamu görevlisi olarak nitelendirilenlere ilgili yasanın kapsamı içinde -kalıp kalmamaları için opsiyon hakkı tanımıştı. Müstedi opsiyon hakkını kullanmamış ve BRTK'deki görevine devam etmişti. 1985 tarihinde Haberler Amiri mevkiine atanmış ve müstedi bu atamayı da yazılı olarak kabul etmişti. Bu durumda Anayasanın 160.madde-si ile anayasal güvence altına alınan haklarından feragat etmiş sayılmalıdır Anayasanın 160.maddesi ile saklı tutulan haklardan ilgili kişi daima feragat edebilir.

3.Başsavcılığın görüşlerinin gerekçesi özetle şöyledir:
Başsavcılık Müstedaaleyhin görüş -ve iddialarını benimsemektedir. Ek olarak şunu da belirtmekte yarar vardır ki aslında Anayasaya aykırılık konusu ilgili Yasanın 67.maddesinden ziyade 10.maddenin 4.fıkrası olması gerekirdi. Yönetim Kurulunun müstedi durumunda olan kamu personelini zorunl-u emekliye çıkarma yetkisi veren ilgili Yasanın 10.maddesinin 4.fıkrasıdır. Havale konusu edilen 67.madde daha ziyade zorunlu emekliye ayrılma durumlarında ilgili kişinin emeklilik haklarının nasıl düzenleneceğine mütedairdir.

III.İLGİLİ YASA METİNLERİ:
-"Madde 67.
Sürekli personel, Emeklilik Yasası kuralları çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından emekliye ayrılır ve sözkonusu Yasada kamu görevlileri için öngörülen emeklilik hak ve menfaatlerinden, sağlıklarında kendileri, ölümleri halinde e-ş ve çocukları aynen yararlanırlar."

IV.İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

"Madde 121.
(1)Kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri yasa ile düzenlenir-.
(2)Kamu görevlilerinin atanmalarını, onaylanmalarını, sürekli ve emeklilik hakkı kazandıran kadrolara yerleştirilmelerini, terfilerini, nakillerini, emekliye sevklerini, uyarma