-D. 11/89 Anayasa Mahkemesi: 9/89

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay

Anay-asanın 147. maddesi hakkında

Davacı: Cumhuriyetçi Türk Partisi
ile -
Davalılar: 1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi
2. KKTC Bakanlar Kurulu vasıtasıyle KKTC
3. KKTC İskân Bakanlığı vasıtasıyle KKTC

A r a s ı n d a.

Davacı namı-na: Hüseyin Celâl, Aytekin Musa, Ünsal Çağda
Davalı (1) namına: Zaim Necatigil
Davalı (2) ve (3) namına: Yaşar Boran

---------------

K A R A R

KONU:
12/89 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının tümünün veya 2(1)(2), 3, -7, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 22, 27 ve 28. maddelerinin KKTC Anayasasının Başlangıç Kısmı ile 1, 4, 8, 11, 36, 41, 43 ve 159. maddelerine ve Geçici 1. maddesine aykırı olduğu gerekçesi ile iptal edilmesi istenmiştir.

I. OLAY:
Davacı, Cumhuriyet Me-clisinde temsil edilen bir siyasal partidir. 12/89 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasası Cumhuriyet Meclisi tarafından kabul edilip Resmi Gazetede yayınlandıktan sonra davacı, Anayasanın öngördüğü süre zarfında, bu Yasanın yukarı-da belirtilen maddelerinin Anayasanın Başlangış Kısmı ile 1, 4, 8, 11, 36, 41, 43 ve 159. maddelerine ve Geçici 1. maddesine aykırı olduğu gerekçesi ile, iptalini istedi. Davalılar ise dosyaladıkları itiraznamelerde konu yasa maddelerinin Anayasaya aykırı- olmadığını savunarak davanın reddedilmesini talep ettiler.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davacının iddiaasının gerekçesi özetle şöyledir:

Esas yasa eşdeğer konusunu düzenlemekte ve toplumun önemli
bir kısmını ilgilendirmektedir. Bu yasa yapılan değişiklikler-i içeren 12/89 sayılı Yasanın aşağıdaki maddeleri yine aşağıda belirtilen nedenlerle Anayasaya aykırıdır.

M. 2(1): Esas yasa altında komisyon kurulurken önemine bianen fevkalâde yetkilerle donatıldı ve etkiden uzak ve tarafsızca görevini yapması hedeflend-i. İptali istenilen maddede sözü edilen komisyon ise tamamen Bakanlık bünyesinde kurulmuş olup yürütmeye bağlı kamu personelinden oluşmakta ve yürütmeye bağlı bulunmaktadır. Eşdeğer hak sahipleri müracaatlarını eski komisyonlara yapmıştır. Şimdi ise bun-ların müracaatları yeni komisyonlar tarafından ele alınacaktır. Bunlardan bazılarına hakları eski komisyonlar tarafından verilmiştir. Bazılarına ise sıkışıklık dolayısıyle hakları eski komisyonlar tarafından teslim edilemedi ve bunların müracaatları yeni- komisyonlar tarafından işleme konulacaktır. Bu şekilde eşdeğer hak sahipleri arasında bir ayrıcalık yaratılmıştır ve bu nedenle bu madde Anayasanın 8. maddesine aykırıdır.

Eşdeğer hak sahiplerinin eski komisyona yaptığı müracaatlarla ilgili birçok -işlemler yapıldı ve belki de birçokları ile ilgili olarak Güney nal varlığı da değerlendirildi ve kendilerine mal değer belgesi verildi. Bu şekilde bu hak sahiplerinin hakları öznelleştirilmiştir. Bu gibi hak sahiplerinin müktesep hakları zedelenmiştir v-e böylelikle Anayasanın 1. maddesine de aykırılık mevcuttur.

M. 2(2): Esas yasaya yapılan ekleme ile tasarruf unsurunun kapsamı genişletilmiş, Bakanlığın yazılı kullanım belgesi altındaki tasarrufun da yasal tasarruf gibi işlem görmesi öngörülmüştür.- Böyle bir belge geçmişte verilmiş olabileceği gibi gelecekte verilecek bir belge de olabilir. Bu şekilde eşdeğerciler arasında farklı uygulamalara zemin hazırlanmıştır. Bu kural, ayrıca, eşdeğer hak sahiplerinin öncelik hakkını uygulamada ortadan kaldı-racak bir mahiyet arzetmekte ve eşdeğere kaynak olabilecek taşınmazların sınırının daraltılması sonucunu doğurmaktadır. Kural Anayasanın 8. ve 159(3) maddlerine ters düşmektedir.

M. 3: Bu madde ile esas yasa yeni 4(1) maddesi getirildi. Bu madde Anayasa-nın 159(3) maddesinin bir tekrarıdır. Ancak bu maddede öngörülen amaçlar için ayırmanın Yasama Meclisi yerine Bakanlığın önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından yapılması öngörülmektedir. Böylelikle Mecllisin yasama yetkisi, Anayasaya aykırı olarak, B-akanlar Kuruluna delege edilmiş olmakta ve keyfi uygulamaya yol açılmaktadır.

M. 7: Yasanın 2(1) ve 2(2) maddeleri için söylenenler bu maddeye de şamildir ve bu madde de, aynı nedenlerle, Anayasanın 1 ve 8. maddelerine aykırı düşmektedir.
M. 11: Bu madde -turizm nitelikli özel bölgelerin ilân edilmesini öngörmektedir. Madde, bunun sonucu olarak eşdeğer kapsamı dışına mal kaçırılacaksa, Anayasaya, daha önce belirtilen mülâhazalarla, aykırıdır.

M. 12: Bu madde puan satın alınması ile ilgilidir. Bu madde, b-unun altında yararlananlar dışındaki eşdeğer hak sahiplerine haksızlık yaratır. Ayrıca eşdeğer dağıtımı mal kaçırılmasına ve eşdeğer hak sahiplerinin öncelik haklarının zedelenmesine yol açar ve bu nedenle Anayasanın Geçici 1. maddesine aykırıdır.

M. 13:- Diğer maddeler için söylenenler ışığında bu madde Anayasaya aykırıdır.

M. 15(4): Yasada daha önce böyle bir düzenleme yoktu. Getirilen düzenleme suistimale açıktır ve fırsat eşitliğini de ortadan kaldırır. Ayrıca eşdeğer dağıtımı dışına mal çıkarılması-na da yol açmaktadır. Bu nedenlerle bu madde Anayasanın 8, 159(3) maddeleri ile Geçici 1. maddesine aykırıdır.

M. 15(5): Bu madde ile özel bir yöntem getirildi ve bu yöntemin, ne verilecek mallar bakımından ne de müracaat edecek kişiler bakımından, krite-rleri belli değildir ve keyfi uygulamaya açıktır. Kriterlerin belirlenmesi tamamen tüzüğe bırakılmıştır ve çerçeve çizilmemiştir. Bu şekilde yasama yetkisi ihlâl edilmiş olur. Bu madde keyfi uygulamaya açık olduğu cihetle hukukun üstünlüğü ilkesine ters- düşer. Maddenin içerdiği kural Anayasanın 1,8 ve 159(3) maddelerine aykırıdır.

M. 16: Bu madde nakdi tazminattan söz ettiği oranda Anayasanın 159(3) ve Geçici 1. maddelerine aykırıdır. Anayasada bu anlamda "nakdi tazminat"tan söz edilmemektedir.

M. 17-: Bu madde, nakdi tazminattan ve puan satın alınmasından söz ettiği oranda, yukarıda söylenenler ışığında, Anayasaya aykırıdır.

M. 18, 22, 27 ve 28: Bu maddeler de, yukarıda söylenenler ışığında ve aynı mülâzahalarla, Anayasaya aykırıdır.

Davalı (1)'in i-ddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

M. 2(1): Bu bir tefsir maddesidir ve kendi başına işlerliği ve Anayasaya aykırılığı yoktur.

Bu madde yasanın 7. maddesi ile birlikte ele alınabilir. Fakat yine de ne bu maddenin ne de 7. maddenin Anayasaya aykır-ılığı yoktur. İdari organların yürütmeden tamamen ayrı olmasını gerektiren Anayasal bir gereklilik yoktur. Anayasada hangi organ veya dairelerin bağımsız olacağı belirtilmiştir. Bakanlar veya Bakanlar Kurulu değişebilir ve siyaset değişikliği gerekebili-r, Anayasa bunu engellememektedir. Saniyen komisyonun keyfi hareket edeceği iddiası doğru değildir. Komisyon yetkilerini yasa ve tüzüğe göre kullanabilecektir. Yasanın getirdiği düzenleme mevcut komisyonların yeni bir komisyon ile takviye edilmesinden i-barettir.

Bu madde kazanılmış haklara müdahale etmemektedir. Yapılan ve askıda bulunan bir müracaatın aynı komisyon tarafından kararlaştırılması gibi bir hak mevcut değildir. Aksi takdirde yasalar hiçbir zaman değiştirilemez. Yasaların değiştirilm-esi Yasama Organının takdirine bağlı bir konudur. Yapılan bir müracaatın aynı komisyon tarafından karara bağlanması gibi bir hak olmadığına göre bu hususta müktesep bir hakkın mevcut olması da söz konusu değildir. Bu maddenin eşitlik ilkesine de aykırılı-ğı yoktur. Eşitlik ilkesi matematiksel bir eşitlik öngörmemektedir. Öngörmekte olduğu aynı durumlarda olan kişilerin eşit derecede işleme tabi tutulmasıdır. Burada ayırım söz konusu değildir. Çünkü askıda bulunan müracaatların hepsi de aynı yasa ve tüz-ükler kapsamında sonuçlandırılacaktır. Tamamlanan müracaatlarla ilgili de ayırım söz konusu değildir.

M. 2(2): Bu da bir tefsir maddesidir ve kendi başına işlerliği yoktur ve Anayasaya aykırı değildir. Yasada bununla bağlantısı olan madde olmakla berabe-r bu maddelerin Anayasaya aykırılığı iddia edilmedi. Bu tefsir kendi başına Anayasaya aykırı bulunduğu takdirde diğer maddelerin yürürlüğü yine devam edecektir.

Daha önce yasada "tasarruf" tefsiri yoktu ve yorum zorluğu ortaya çıktı. Bu gibi zorluk-ları telâfi için değişiklik yapılması hakılı idi. Böyle bir değişiklik yapma yasa koyucunun takdirine bağlı bir husustur. Bu tefsirde sözü edilen kullanım belgesi geçmişe dönüktür.

M. 3: Anayasanın 159. maddesinin (3). fıkrasında belirtilen amaçlar için- ayırma yapılabilir. Bunun kimin tarafından yapılacağı Anayasada açık bırakılmış ve yasa ile de Bakanlar Kuruluna verilmiştir. Anayasaya aykırılığı yoktur. Bilâkis Anayasanın 159(3) maddesine uygun bir düzenleme getirilmiştir.

M. 7: 2(1) maddesi ile il-gili olarak söylenenler ışığında bu maddenin Anayasaya aykırılığı yoktur.

M. 11: Turizm için özel bölgeler ayırmayı öngörmektedir. 3. madde ile ilgili olarak söylenenler bu maddeye de şamildir. Anayasanın 159. maddesinin (3). fıkrası uyarınca kamu amaçl-arı için ayırma yapılabilir. Bu maddede öngörülen şehir ve kırsal plânlama amacını güden ve kamu yararına yapılan bir düzenlemedir. Üstelik Anayasaya uygunluğu daha da sağlamdır. Çünkü bu gibi mallar eşdeğer dağıtımı dışına kaçırılmayacak ve eşdeğer hak- sahiplerine verilecektir.

M. 12: Bu maddenin sosyal ve ekonomik olan bir de yönü vardır. Puan alım ve satımı kısıtlı olarak öngörülmekte olup yasal bir statüye oturtulmuştur. Başka maddelerde de puan satışı öngörülmektedir. Anayasanın 1. maddesi ve Ge-çici 1(3) maddesi göz önünde bulundurulduğunda maddenin Anayasaya uygun olduğu anlaşılır.

Bir kişi eşdeğer olarak aldığı malı satabilirse işlem tamamlanmadan puanları niçin satamasın? Anayasada bunu engelleyici kural mevcut değildir.

Eşdeğer ön-celiği, eşdeğerciler arasında değil başkalarına karşıdır.

M. 13 ve 18: 12. madde ile ilgili söylenenler bu maddelere de şamildir. Anaysanın Geçici 1(3) maddesi yasanın 13. maddesine bir çerçeve sağlamaktadır.

Bir tahsis sahibi kendisine tahsis edil-en malı elinde tuttuğu sürece bunun üzerinde eşdeğercinin hakkı doğmaz. Anayasa tahsis hakkını, öncelik eşdeğer hak sahibinde olmak üzere, göçmenlere de tanımıştır. Bu gibi tahsislere konu mallar tahliye edilmediğinde eşdeğere kaynak olamazlar.

B-u maddenin Anayasaya aykırılığı mevcut değildir.

M. 15(4): Devletin vatandaşa karşı yüklendiği yükümlülükler ve Devletin yaptığı kira sözleşmeleri söz konusudur. Yıllardan beri yapılan işlemlere yasal düzenleme getirilmiştir. Devletin ciddiyeti ve Huku-k Devleti kavramı bakımından gerekli idi. Vatandaşlar lehine hak doğuran işlemlere yasal düzenleme getirilmesi ve kargaşanın önlenmesi Anayasaya uygundur. Zaruret de vardır. Bu sadece bir yöntem konusudur. Anayasada eşdeğerle ilgili belirli bir yöntem -öngörülmemiştir. Yasa koyucu takdir hakkını kullanarak yöntemi tespit edebilir. Bu yapılmış ve bir yasal boşluk doldurulmuştur.

M. 15(5): Bu madde münferit taşınmaz mallarla ilgilidir ve istisnai bir durumu öngörmektedir. Bu madde altında istifade edec-ek olanlar yine eşdeğer hak sahibidirler. Tüzük, A.E.142/89 altında, yapılmış ve esaslar belirlenmiştir. Münferit işlemler genel eşitliğe ters düşmemektedir. Madde keyfi uygulamaya da açık değildir. Maddenin Anayasaya aykırılığı yoktur.

M. 16: Bu madd-e nakdi tazminatla ilgilidir ve nakdi tazminat verilmesi Anayasanın Geçici 1(4) maddesine uygundur, Anayasaya aykırılığı yoktur.

Anayasa bir konunun yasa ile düzenlenmesini öngörmemişse yasa böyle bir düzenlemeyi çerçevesiz yapabilir. Hatta çerçeve -çizmeden tüzükle düzenleme yetkisi de verebilir. Yasada çerçeve mevcuttur.

M. 17: Nakdi tazminatla ilgili olarak yukarıda söylenenler bu madde için de geçerlidir. Maddenin Anayasaya aykırılığı yoktur.

M. 22, 27 ve 28: Bu maddeler de, yukarıda söylenenl-er ışığında ve aynı mülâhazalarla, Anayasaya aykırı değildir.

3. Davalı (2) ve (3)'ün iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:

Davalı (1) tarafından ileri sürülen iddia ve görüşler doğrudur. Şu da belirtilmelidir ki 12. maddenin öngördüğü u-ygulama ilk defa getirilmiş değildir.-Gör: Eski madde 71(4)'ü ve madde 3 deki hak sahibi tefsirini. A.M.19/85 de yeni yapılan bir yasa, bunun altında yeni yaratılan hak sahipleri ve böylelikle eşdeğer hak sahiplerinin önceliğine tecavüz söz konusu idi. Ya-sanın 3. maddesine göre kesin tasarruf verilmesinin Anayasaya aykırı olup olmadığı hususu A.M.19/85 de konu edilmedi ve karara bağlanmadı.

Satın alınan puan eşdeğer hak sahibinin Güneyde bıraktığı mala karşılıktır.

Puanların eritilmesine de o-lanak sağlanmaktadır. Anayasa ve sosyal adalet ilkelerine uygundur.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
12/89 SAYILI İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının ilgili maddleri aynen şöyledir:

"2. (1) Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer a-lan "Dönüm"
tefsirinden hemen sonra aşağıdaki "Eşdeğer
Tazmin Komisyonu" tefsiri konmak sureti ile
değiştirilir:
"Eşdeğer Tazmin Komisyonu", bu Yasanın
48 A. maddesi uyarınca kurul-muş Komisyonu
anlatır."
(2) Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer alan
"Tarımsal orta işletme" tefsirinden hemen
sonra aşağıdaki "Tasarruf" tefsiri konmak
sureti ile değiştirilir:

"-Tasarruf", Taşınmaz mallarda bu Yasa ve
Yabancı taşınmaz Mallar (Kontrol ve Yönetim)
Yasası uyarınca yapılmış tahsis ve/veya
akdedilen kira mukavelesi veya Bakanlıkça
verilmiş yazılı kullanım belgesi tahtınd-aki
kullanımı anlatır."

"3. Esas Yasa, 4'üncü maddesinin (1)'inci fıkrası
kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)'inci
fıkra konmak sureti ile değiştirilir:

(1) Yabancı Taşınmaz Malları (Kontrol ve Yönetim)
-Yasası ile Yabancı Malların Tahsis ve
Değerlendirilmesi Yasası kurallarına
bakılmaksızın, Kıbrıs Türk Federe Devletinin
ilân edildiği 13 Şubat 1975 tarihinde
terkedilmiş bulunan veya sözkonusu tarihten
sonra terkedilmiş veya sahipsiz ma-l olarak
nitelendirilen tüm taşınmaz mallar, İskân
işlerinden sorumlu Bakanlığın kontrol ve
yönetimindedir. Bu mallardan orman, yeşil
saha, anıt ve park yerleri, sular, yeraltı
suları, doğal kaynaklar ve savunma alanları,
kamu yön-etimi ve askeri amaçlar için gerekli
bina, tesis ve arsalar ile şehir ve kırsal
plânlama, toprak koruma amaçları için gerekli
görülenler dışında kalan taşınmaz mallar, bu
Yasa amaçları için kullanılırlar.

Yukarıdaki amaç-lar için ayırma, Bakanlığın
önerisi üzerine Bakanlar Kurlu kararı ile
yapılır."

"7. Esas Yasa, 48'inci maddesinden sonra aşağıdaki yeni
48 A maddesi eklenmek suretiyle değiştirilir:

48A. (1) Mal Değe-r Belgelerini almış hak sahip-
lerinin bu belgeleriyle kaynak paketle-
rine yapacakları müracaatlarını incelemek
ve hangi kaynağın kime verileceğini belir-
lemek ile müteakip işlem-leri tamamlamak
hususundaki yetki, Bakanlığın önerisi ve
Bakanlar Kurulunun onayı ile kurulan ve
bir başkan ile dört üyeden oluşan Eşdeğer
Tazmin Komisyonu tarafından kullanılır.
-
(2) Eşdeğer Tazmin Komisyonunun başkan ve
üyelerinin Bakanlık bünyesinden karşılan-
ması koşul olmakla birlikte, bu Komisyonun
başkanı Bakanlığın önerisi ve Bakanlar
- Kurulunun onayı ile bakanlık dışından da
atanabilir. Başkanın bakanlık dışından
atanması durumunda, 48'inci maddenin
(1)'inci fıkrasının (a) bendi kuralları
uyarınca- Saptama, Değerlendirme ve Tazmin
Komisyonu Başkanı atanması için öngörülen
koşullar aranır ve böyle bir kişi, hizmet-
lerine ihtiyaç duyulduğu sürece Bakanlar
Kurulunun saptayacağı ko-şullara bağlı
olarak sözleşmeli olarak istihdam edilir
ve maaşı da Bakanlar Kurulunca saptanır.

(3) Başkanın Bakanlık bünyesinden atanmış
olduğu hallerde, Başkana zaman zaman saptan-
makta olan a-ylık asgari ücretin %80'i
oranında ek ödenek verilir. Bu komisyonun
üyelerine ise yine zaman zaman saptanmakta
olan aylık asgari ücretin %50'si oranında ek
ödenek verilir.
Ancak, her iki halde de bu ödenek
- emeklilik amaçları için kabul edilen
ödeneklerin hesaplanması açısından
dikkate alınmaz ve kişilere herhangi
bir menfaat sağlamaz.

(4) Eşdeğer Tazmin Komisyonunun çalışma usul ve
esasları, Eşdeğer Mal (Ku-rul ve Komisyonlar)
Tüzüğü altında düzenlenir.

(5) Eşdeğer Tazmin Komisyonunun kitabet ve
İdari İşleri de İskân işlerinden sorumlu
Bakanlıkça oluşturulan ve Saptama, Değer-
lendirme ve Tazmin Komisyonlarının k-itabet
ve idari işlerini yürüten sekreterya
tarafından yürütülür."

"11. Esas Yasa, 68 A maddesinden sonra aşağıdaki yeni
68 B madddesi eklenmek suretiyle değiştirilir:

68B. (1) Bakanlar Kurulu Bakanlığın öne-risi
üzerine, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde
turizm nitelikli özel bölgeler ilân
edilebilir.

(2) İlân edilecek bu bölgeler içerisinde
kalan taşınmaz mal ve-ya tesislerin
eşdeğer mal verme açısından hak sahibi
kişilere dağıtımı, değerlendirilmesi,
değerlendirme kıstasları ile hak sahipleri
tarafından kullanım biçim ve şekli,
- Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir
Tüzük ile saptanır."

"12. (1) Esas Yasa, 71'inci maddesinin (4)'üncü fıkrası
kaldırılmak ve yerine aşağıdaki (4)'üncü fıkra
konmak suretiyle değiştiril-ir:

(4) (a) Eşdeğer mal verme açısından hak sahibi
bulunan kişinin, Güney mal varlığı
puanlarının Kuzeyde tasarrufunda bulunan
bir konut ve bir küçük işyerini veya- bir
konut ve bir norm tarımsal kaynağı
karşılamaması ve kişinin ayrıca tahsis
açısından da hak sahibi olması halinde,
kendisine puanlarının karşıladığı
- orandaki taşınmaz mallar için Kesin
Tasarruf Belgesi verilir. Böyle bir hak
sahibi, tahsis açısından hak sahipliliği
oranında tasarrufunda bulunan ve
puanların-ın karşılamadığı taşınmazların
değeri kadar eşdeğer mal puanı satın
almak veya temin etmek sureti ile
tümünün Kesin Tasarruf Belgesini
alabilir. Bu yola gitmemesi hali-nde
ise, bu taşınmazlardan tahsis
amaçlarıyla yararlandırılabilir.

Ancak, bu bend kuralları arsa olan
veya arsa olarak değerlendirilmiş
taşınm-az mallara uygulanamaz.

(b) Kişinin sadece eşdeğerci olması halinde
ise, böyle bir hak sahibi sadece
tasarrufunda bulunan konutun Kesin
Tasarruf Belgesini almak amacıyla
eksildiği oranda eşde-ğer mal puanı satın
alabilir. Konut dışında tasarrufunda
bulunan taşınmaz mallar iptal edilerek
geriye alınır. Konut ise, bu Yasanın
70'inci maddesinin (3)'üncü fıkrasının
(c) bendi kuralları uy-arınca işlem
görür.

Bu kurala istisna olarak sadece
eşdeğer mal verme açısından hak sahibi
olan kişinin tasarrufunda bir konut ve
bir küçük işyeri bulunması ve eşdeğer
mal puanla-rının konutunu tümüyle,
işyerini ise kısmen karşılaması
halinde böyle bir hak sahibi işyeri
için eksildiği kadar eşdeğer mal puanı
satın alarak veya temin ederek, Kesin
Tasarruf Belgesi alabilir.

- Hak sahibinin işyeri için eksildiği
kadar eşdeğer mal puanı satın alarak
veya temin ederek yatırmaması halinde
ise, işyeri için bu Yasanın 70'inci
maddesinin (3)'üncü fıkrasının (c) bendi
kuralları uyarınca işl-em yapılır.

Aynı şekilde sadece eşdeğer mal verme
açısından hak sahibi kişinin tasarrufunda
sadece bir küçük işyeri bulunması halinde,
küçük işyeri için de yukarıdaki kurallar
uyarınca işlem yapılır.

(c) Yukarıdak-i (a) ve (b) bendleri kuralları
uyarınca eşdeğer mal puanı satın almak veya
temin etmek isteyen hak sahipleri, bu Yasanın
70'inci maddesi kuralları uyarınca yapılmış
15 günlük ihbar süresi içerisinde, eksildiği
kadar eşde-ğer mal puanı satın almak veya
temin etmek suretiyle yatıracağını yazılı
olarak bildirmek ve bu sürenin hitamından
itibaren de dört ay içerisinde eksildiği
kadar eşdeğer mal puanı satın alarak veya
temin ederek yatırmakla- mükelleftir.
İtiraz halinde ise süreler, itirazın
sonuçlanması ve sonucun hak sahibine
tebliği tarihinden itibaren başlar.

(d) Yukarıdaki (c) bendinde ve Geçici 6'ıncı
maddede belirtilen sürelere uymaları
koşul-u ile hak sahipleri, eşdeğer mal
verme açısından hak sahibi durumundaki
üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci
dereceye kadar sıhri hısımlarının eşdeğer
mal puanları ile kendi puanlarını birleş-
tirecek kendi aralarında anla-şacakları
miktar ve hisselerle, yukarıdaki (a) ve
(b) bendleri uyarınca puan satın alarak
veya temin ederek Kesin Tasarruf Belgesini
alabilecekleri kadar taşınmaz mal veya
mallar için Kesin Tasarruf Belgesi
alabi-lirler.

(2) Esas Yasa, 71'inci maddesinin (5)'inci ve (6)'ıncı
fıkraları kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni
(5)'inci ve (6)'ıncı fıkralar konmak suretiyle
değiştirilir:

70'inci madde uyarınca yapılan çağrıya icabet
et-meyenlere, ikinci bir tebligat yapılarak
15 günlük yeni bir süre verilir. Buna rağmen
15 günlük süre içinde de Komisyona başvurulması
halinde, mevcut tahsisler iptal edilerek ilgili hak sahibinin tasarrufunda bulunan bütün mallar
geriye alınır. Bu durum-daki kişiler, iptal
kararı tarihi ile geri almanın gerçekleştiril-diği tarihe kadar geçecek süre için, tasarruf
ettikleri bütün malların, emsalleri için geçerli olan kira bedeli üzerinden mahrum olunan kâr olarak (mesne profit), tazminat ödemekle yükümlüdü-rler.

Bu maddenin gereklerine uymayan hak
sahiplerinin "T" cetvellerinin işleme
konması için sonradan başvurmaları halinde (5)'inci fıkra gereğince hesaplanacak tazminatı
ödemeleri kaydıyla, gerekli işlemler başla-tılır. Şu kadar ki, bu arada tasarruf-l-arındaki herhangi bir mal, başka bir hak sahibince tahsis edilmişse veye Kesin Tasarruf Belgesi tahtında verilmişse veya kaynak paketinde ilân edilmişse bu işlemden geriye dönülmez."

"13. Esas Yasa, 71 A maddesi kaldırılmak ve yerine
aşağıd-aki yeni 71 A maddesi konmak suretiyle
değiştirilir:

71A. (1) Bu Yasanın 3'üncü maddesinin "Hak
Sahibi" tefsirinin (b) fıkrası tahtında
konut tahsisi açısından hak sahibi olup da
- kendisi veya eşinin veya velâyeti altındaki
çocuklarının eşdeğer mal puanı
bulunmayanlar, eşdeğerde hak sahibi olup da
mal değer belgesi almış başka bir hak
sahibinden, kendi tas-arruflarında bulunan
konutun puan değeri kadar eşdeğer mal
puanı satın almak veya temin etmek sureti
ile böyle bir konutun Kesin Tasarruf
Belgesini alabilirler. Tasarrufundaki bir-
konutun bu yolla Kesin Tasarruf Belgesini
almak isteyen hak sahipleri, 15 Mart 1989
tarihinden başlayarak iki ay içerisinde
puan karşılığı konutunu almak istediği
- hususunda yazılı olarak Komisyona müracaat
eder. Bu müracaat üzerine konutun puan
değeri saptanarak hak sahibine bildirilir.

Hak sahibi konutun puan değerinin kendisine
tebliği ta-rihinden itibaren en geç 4 ay
içerisinde bildirilen puan değeri kadar
eşdeğer mal puanını satın alarak veya temin
ederek yatırmakla mükelleftir.

(2) Sadece bu Yasanın 3'üncü maddesinin "Hak
- sahibi" tefsirinin (a), (b) ve (c) fıkraları
uyarınca hak sahibi olan kişiler veya eşleri
miras veya bu Yasanın 56'ncı maddesi kuralla-
rına uygun bir yöntemle eşdeğer mal puanı
iktisap etmeleri hal-inde, iktisap ettikleri
bu eşdeğer mal puanlarını öncelikle tasarruf-
larında bulunan bir konut ve bir küçük işyeri
veya bir konut ve bir norm tarımsal kaynak
veya herhangi birisi için tümüyle kullanm-akla
mükelleftirler.
Hak sahibinin bu fıkra uyarınca tasarrufun-
da bulunan taşınmaz mal veya malların Kesin
Tasarruf Belgesini almak için Komisyona
müracaatta bulunması halinde, tal-ep ettiği
taşınmaz mal veya malların puan değeri kendi-
sine bildirilir ve hak sahibi kendisi veya
eşinin iktisap etmiş olduğu eşdeğer mal puan-
larını bu bildirimin tebliği tarihinden başla-
- yarak en geç 4 ay içerisinde yatırmakla
mükelleftir.

(3) Yukarıdaki fıkralar uyarınca hak sahibi,
Komisyon tarafından kendisine bildirilen
puan değerine bildirimin tebliği tarihinden
itibare-n 15 gün içerisinde yazılı ve gerek-
çeli olarak itiraz edebilir. İtiraz halinde
süreler, itiraz sonucunun hak sahibine
tebliğinden itibaren başlar.

(4) Yukarıdaki fıkralarda öngörülen işlemler,
Saptama, Değerlendirme ve Tazmin- Komisyonlarınca
yürütülür. Komsiyon, yukarıdaki fıkralar
uyarınca süresinde yapılan müracaatları,
müracaat edilen taşınmaz mal veya malların puan
değerleri ile sunulan eşdeğer mal puanlarını
inceledikten sonra hak sahibince sunulan- veya
temin edilen eşdeğer mal puanlarının yeterli
olduğunu saptadığı hallerde, Bakanlığın da
onayını almak sureti ile başka herhangi bir
işleme gerek olmaksızın Tapu ve Kadastro
Dairesine bir yazı göndererek yazıda belirtilen
taşı-nmaz veya taşınmazlar için Kesin Tasarruf
Belgesi verilmesini sağlar.
(5) Yukarıdaki (1)'inci fıkra uyarınca puan
temin ederek veya satın alarak konutunun
Kesin Tasarrufunu almak istemeyenlerin
bu Yasadan doğan- tahsis hakları saklıdır."

"15. Esas Yasa, 72 A maddesinden sonra aşağıdaki
yeni 72 B maddesi eklenmek suretiyle
değiştirilir:
......................................
(a) Mart 1989 tarihine kadar eşdeğerd-e
mal verme açısından hak sahibi kişilere,
kiralanmak sureti ile kaynak paketi
dışından eşdeğer mal puanlarına karşılık
olmak üzere yapılmış olan işlemler ve bu
işlemlere bağlı olarak verilmiş Kesin
Tas-arruf Belgeleri, 15 Mart 1989 tarihinden
başlayarak Eşdeğer Tazmin Komisyonu
tarafından gözden geçirilir. Hile, idari
hata, yanıltma, yanlış beyan veya yetkinin
kötüye kullanılması sonucu elde edilmiş
veya veri-lmiş olduğu saptananlar iptal
edilir. Gözden geçirilerek geçerliliği
onaylanan Kesin Tasarruf Belgeleri bu Yasa
altında yapılmış gibi addolunur.
(b) Ayrıca, yukarıdaki usule uygun olarak
addedilmiş kira mukaveleler-i ile Bakanlıkça
onaylanarak işlemleri tamamlanmasına karşın
kira mukavelesi akdedilmemiş kira kararları
da, Eşdeğer Tazmin Komisyonu tarafından
gözden geçirilerek incelenir ve onaylanması
halinde Bakanın da on-ayı alınmak sureti ile
başka herhangi bir işleme gerek olmaksızın
konu bir yazı ile onaylanan taşınmaz mal
veya mallar için Kesin Tasarruf Belgesi
verilmesi amacıyla Tapu ve Kadastro Dairesi
Müdürlüğüne aktar-ılır.

Ancak, değiştirilmiş şekliyle
"Terkedilen ve Özel Bölgelerdeki Taşınmaz
Mallar ile Yabancılara Ait Taşınmaz
Malların Değerlendirilmesi Tüzüğü" uyarınca
yeniden yapılan puan değerlendirilmesi
s-onucunda işleme konu taşınmazın puan
değerinin yükselmiş olduğu hallerde,
Eşdeğer Tazmin Komisyonu bir yazı ile bunu
hak sahibine bildirerek aradaki puan
farkını talep eder. Hak sahibi, yazının
kendisine tebliğ-i tarihinden itibaren
yazıda belirtilmiş süre içerisinde aradaki

puan farkını temin ederek yatırmakla
mükelleftir.

(5) Bu Yasada aksine kural bulunup bulunmadı-
ğına bakılmaksızın, Eşdeğer Tazmi-n
Komisyonu taşınmazın niteliğini, konumunu
ve özelliğini esas alarak Bakanlar
Kurulunca çıkarılacak bir Tüzükle
saptanacak kriterleri de dikkate almak
koşuluyla, münferiden taşınmaz mal veril-
mesine k-arar verebilir. Alınan karar
Bakanın onayına sunulup, Bakanca onaylan-
dıktan sonra, Eşdeğer Tazmin Komisyonu,
başka herhangi bir işleme gerek olmaksızın,
konuyu bir yazı ile onaylanan taşınmaz mal
veya mallar- için Kesin Tasarruf Belgesi
verilmesi amacı ile Tapu ve Kadastro
Dairesi Müdürlüğüne aktararak Kesin
Tasarruf Belgesi verilmesini sağlar."

Esas Yasa, 73'üncü maddesi