- Anayasa Mahkemesi 9/78
(Dava No: 11/74, Lefkoşa)

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin (Başkan), Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
-Anayasa'nın 114(1) maddesi hakkında.
Lefkoşa Borç Tanzim Mahkemesindeki 11/74 sayılı İstidada (Mübeccel Hasan ile Türk Bankası Ltd., Lefkoşa) sunulan konu.
Müstedi namına Fuat Veziroğlu.
Müstedaaleyh namına Kıvanç M. Riza.
Amicus curiae olarak Başsavcı nam-ına Mustafa Arıkan.

-------------
K A R A R
KONU:
6/75 ve 13/78 sayılı yasaların Anayasa'ya ve bilhassa Anayasa'nın 27. maddesine aykırı olduğu öne sürüldü.

I. OLAY:
Müstedi 4 Nisan 1974 tarihinde Lefkoşa Borç Tanzim Mahkemesinde dosyaladığı bir İstida- ile 21/1973 sayılı 1973 Mutazarrır Borçlular (Borç Tanzim ve İktisadi İstismarı Önleme) Kuralı uyarınca müstedinin müstedaaleyhe olan borcunun 10 yıl içinde eşit aylık taksitlerle ödenmesi için ve borcun faizlerinin karar gününe kadar %6, karardan itibare-n %1'den basit faiz usulüne göre hesaplanması hususunda emir verilmesi isteminde bulundu. İstidanın duruşması birçok ertelemelere uğradıktan sonra 6/1975 sayılı Mutazarrır Borçlular Kuralı uyarınca açılmış Davaların Ertelenmesi Yasası geçirildi. Bu yasan-ın 2. maddesine göre "1973 Mutazarrır Borçlular (Borç Tanzim ve İktisadi İstismarı Önleme) Kuralı uyarınca açılmış olan davaların duruşması 30 Eylül 1975 tarihine kadar durdurulur." 6/75 sayılı Yasanın 2. maddesi 2/1976 sayılı yasa ile tadil edildi ve dav-aların duruşması 30 Eylül 1976 tarihine kadar durduruldu. Daha sonra 6/75 sayılı yasa 10/77 sayılı yasa ile tadil edildi ve davaların duruşması 30 Eylül 1977'ye kadar durduruldu. Daha sonra 20 Mart 1978'de geçirilen 13/78 sayılı yasa ile davaların duruşm-ası Esas Yasanın 2. maddesi tadil edilerek 30 Eylül 1978 tarihine kadar durduruldu. İstidanın duruşması son olarak 22 Mart 1978'de yapılmakta iken müstedaaleyh 13/78 sayılı değişiklik yasasının Anayasa'ya ve bilhassa Anayasa'nın 27. maddesine aykırı olduğ-unu ileri sürdü ve Borç Tanzim Mahkemesi de öne sürülen iddianın istidanın karara bağlanmasında etkisi olabileceğine kanaat getirerek konuyu karara bağlamak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
(1)Müstedaaley-h tarafından yapılan iddianın gerekçesi şöyledir:
Mutazarrır borçlular (Borç Tanzim ve İktisadi İstismarı Önleme) Kuralı uyarınca açılan davaların duruşmasının durdurulması ilk önce 6/75 sayılı Yasa ile yapıldı. Bu işlem daha sonra 2/76 sayılı değiş-iklik yasası ile bir sene daha durduruldu, daha sonra 10/77 sayılı değişiklik yasası ile bir sene daha durduruldu ve en son 13/78 sayılı değişiklik yasası ile 30 Eylül 1978'e kadar davaların duruşması durduruldu. Aynı konuda Yüksek Anayasa Mahkemesinin 25- Ağustos 1976'da verilmiş bir kararı olduğunu, 13/78 sayılı yasanın öngördüğü durdurmaların ilânihaye devam edemeyeceği hususunda görüşler belirtildiğini, bu durdurmalar sene be sene devam ettiği takdirde Anayasa'nın 27. maddesine aykırı olabileceği görüşl-erinin belirtildiğini ileri sürdü. Anayasa'nın 27. maddesine göre hiç bir kimse Anayasa gereğince kendisine gösterilen mahkemeye başvurma hakkından yoksun bırakılamaz. Halbuki 13/78 sayılı değişiklik yasası ile yapılan durdurmanın dördüncü sene için yapı-ldığı göz önünde tutulduğunda kişiler, kendilerine Anayasa'nın 27. maddesi tahtında tanınan haktan yoksun bırakıldığını ve bu hususun kişiye verilen hak ve özgürlüklerin özüne dokunduğunu iddia etti.

Müstedi tarafından yapılan iddianın gerekçesi şöyledir:-
Herhangi bir yasanın herhangi bir kuralının Anayasa'nın herhangi bir maddesine aykırı olduğu ileri sürüldüğü hallerde sadece Anayasa'nın bir maddesini dikkate almak yeterli olmayıp, tüm Anayasa maddelerini ve Anayasa'nın özünü dikkate almak gerektiğini i-leri sürdü. Anayasa'nın 125. maddesine göre zararlı borçlularla göçmenlerin korunması amacı ile Türk toplumunun ulusal direnişi uğruna veya direniş sırasında göç eden veya doğrudan doğruya veya dolayısıyle zarara uğrayan yurttaşları korumak için gerekli s-osyal, ekonomik, mali ve diğer tedbirler yasa ile düzenlenir. Anayasa'nın 126. maddesine göre ise Devlet göçmenlerin esenlendirilmesi, kendilerine, ailelerine ve topluma yararlı duruma getirilmeleri için gerekli sosyal, ekonomik, mali ve diğer tedbirleri -alır. Esenlendirmeyi gerçekleştirinceye kadar gerekli yardımlarda bulunur. 13/78 sayılı değişiklik yasasının amacı Anayasa'nın 125. ile 126. maddelerinde öngörülenleri sağlamak olduğunu iddia etti.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
"6/75 sayılı Yasa.
(2)1973- Mutazarrır Borçlular (Borç Tanzim ve İktisad