-D.7/96Anayasa Mahkemesi: 8/95

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, Celal Karabacak, Taner Erginel, Nevvar Nolan, Mustafa Özkök.

Anayasanın 147. maddesi tahtında

Davacı: Vakıfl-ar Örgütü ve Din İşleri Dairesi, Lefkoşa
- i l e -
Davalı: 1. KKTC Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
2. KKTC Bakanlar Kurulu vasıtasıyle KKTC Lefkoşa

A r a s ı n d a

Davacı tarafından Avukat Zeki Bayram
Davalı KKTC Meclisi ve Başsavcılık taraf-ından Başsavcı Yardımcısı Bay Yaşar Boran

---------
K A R A R

KONU:
41/77 sayılı İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasını tadil eden 52/95 sayılı İskan Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü -gerektirmedikçe sadece İlgili Yasa olarak anılacaktır)
2., 96. ve Geçici 8. maddelerinin Anayasanın 1,8,36,41,42,131
ve 159. maddelerine aykırı oldukları gerekçesi ile iptal edilmeleri.

I. OLAY:
Davalı 1 KKTC Meclisi 13/8/1995 tarihli birleşiminde 5-2/95 sayılı Yasayı kabul etti ve bu Yasa 28/8/1995 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi. Davacı, sözü edilen 52/95 sayılı Yasanın Geçici 8. maddesi ile 2. ve 96. maddelerinin Anayasaya aykırı olduğunu iddia ederek 28/9/1995 tarihinde Mahk-ememizde bu davayı açtı.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:

1)Davacının iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:

41/77 sayılı İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası ve onu tadil eden 52/95 sayılı Yasa Anayasanın 159. maddesinin düzenlediği ve Devlete ait- olan malların kişilere dağıtılmasını öngörmektedir. Bu mallar Anayasanın, K.T.F.D.'nin ilan edildiği 13/2/1975 tarihinde terk edilmiş bulunan veya sahipsiz taşınmaz mal olarak tanımladığı tüm taşınmaz mallar, bina ve tesislerdir.

52/95 sayılı Yasa ile -ilgili kişilere verilmek istenen taşınmaz mallar Anayasanın 159 (1),(b) maddesi altında öngörülen taşınmaz mallar olmayıp Mahkemeye ibraz edilen Emare 1'de de görülebileceği gibi bir kısmı, davacının özel mülküdür. İlgili Yasanın 96. maddesi mülkiyeti dava-cıya ait olan ve "Göçmen Evleri ve İşçi Evleri" diye bilinen taşınmaz malların, bir takım formalitelerin yerine getirilmesi ile bunları fiilen tasarruf edenlere, mülkiyetinin verilmesine cevaz vermektedir. İlgili Yasanın Geçici 8. maddesi ise bu gibi evle-rin, 96. maddenin öngördüğü şekilde mülkiyetinin devrini mümkün kılmak için söz konusu evlerin Anayasanın 159 (1) (b) kuralları uyarınca Devletin mülkiyetine geçmesini düzenlemektedir.

Anayasanın 159. (1) (b) maddesi sadece 13/2/1975 tarihine kadar terk -edilen veya bu tarihten sonra Yasanın terk edilmiş olarak nitelendirdiği taşınmaz malları ilgilendirmektedir. İlgili Yasa dava konusu maddelerle özel mülk olan taşınmaz malların eşdeğer mal yasası uyarınca dağıtılmasına olanak tanımaktadır. Anayasanın 15-9. maddesi bu tür malların dağıtımını öngörmemektedir.

52/95 sayılı Yasanın Geçici 8. maddesinin öngördüğü istimlak veya takas ancak Anayasanın 41. maddesi ve genel kamulaştırma yasasının öngördüğü şekilde gerçekleşebilir. Bu madde böyle bir yöntemi de d-üzenlememektedir.

2)Davalıları temsil eden Başsavcılık herhangi bir itiraz dosyalamayıp dava konusu maddelerin Anayasaya aykırı olduklarını kabul etti. Başsavcılığın görüş ve iddiaları davacının görüş ve iddiaları ile aynıdır.

Davacı ilgili Yasanın -2. maddesi ile ilgili olarak bu maddenin Anayasaya aykırı olduğu hususunda herhangi bir argüman ileri sürmemiştir.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:

96.(1)"Göçmen Evi" veya "İşçi Evi"ni fiili tasarrufunda bulunduran ve "Aile" tanımı kapsamına giren k-işiler, tasarrufunda bulundurdukları konutun koçanını almak üzere İskan ve Rehabilitasyon Dairesine başvuruda bulunurlar.
(2)Daire, konut için gerekli değerlendirme forumlarını hazırladıktan sonra, Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyon-una gönderir.
(3)Komisyon, Terkedilen ve Özel Bölgelerdeki Taşınmaz Mallar ile Yabancılara Ait Taşınmaz Malların değerlendirilmesi Tüzüğü kurallarına uygun olarak konutun değerlendirilmesini yapar. Hazırlanan "T" Cetveli ilgiliye bildirili-r. Bildirim tarihinden başlayarak 15 gün içerisinde "T" Cetveline yazılı ve gerekçeli olarak itiraz edilebilir. Süresi içerisinde "T" Cetveline itiraz yapılmaması halinde "T" Cetveli kesinleşir. İtiraz yapılmış ise, bu Yasa kurallar-ı uyarınca itiraz sonuçlandırılır.
"T" Cetvelinin kesinleştiği tarihten başlayarak en geç 3 ay içerisinde 45 A maddesinin (4)'üncü fıkrası kuralları uygulanır ve Koçan Talep Dilekçesi Komisyonuna verilir.

Geçici Madde 8. (1)Bu Yasa veya ba-şka bir yasada aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları dahilinde bulunan ve "Göçmen Evleri" olarak bilinen konutlarla, 1963 öncesi idaresi tarafından yaptırılan ve "İşçi Evleri" olarak bi-linen konutların, Anayasanın 159'uncu maddesinin (1)'inci fıkrasının (b) bendi kuralları uyarınca bu Yasa kuralları amaçlarında kullanılmak koşuluyla, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti mülkiyetine verilir.
(2)Bu Yasa veya başka bir yasada aksine kur-al bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, söz konusu konutlardan mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere münhasır olmak üzere,
13 Ağustos 1995 tarihinden başlayarak 3 ay içerisinde eşdeğer mal puanı veya istimlak veya takas talebinde bu-lunulabilecektir. Bu amaçla konu malların istimlak edilebilmesi veya günün parasal rayiç değerleri üzerinden rezerv kaynaklarla takas edilebilmesi için, Bakanlar Kurulu kararı ile Tapu ve Kadastro Dairesinin yetkili kılınıp, takas -işlemlerinde oluşabilecek rayiç değer farkının, avantaj sağlayacak tarafca karşı tarafa ödenmesi sağlanır.

IV. İLGİLİ ANAYASA MADDELERİ:

Madde 1.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkele-rine dayanan laik bir Cumhuriyettir.

Madde 36.
(1)Her yurttaş, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, kamu yararı amacıyla ve yasa ile sınırlanabilir.
(2)Mülkiyet hakkının kullanılmasına, kamu güvenliği, genel sağlık, genel ahlak, -kent ve ülke planlaması veya herhangi bir malvarlığının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması veya başkalarının haklarının korunması için kesin olarak gerekli kısıntı veya sınırlamalar yasa ile konabilir.
(3)Malvarlığının ekonomik- değerini fiilen azaltan kısıntı ve sınırlandırmalar için derhal tam bir tazminat ödenir, anlaşmazlık halinde tazminatı hukuk mahkemesi saptar.
(4)Yukarıdaki (2). ve (3). fıkra kuralları, herhangi bir verginin veya para cezasının tahsili, herh-angi bir hükmün yerine getirilmesi sözleşmeden doğan bir yükümün yerine getirilmesi veya can veya malın tehlikeden korunması amacı ile yasa ile konmuş kuralları etkilemez.
(5)Devletin, 159. maddede belirtilen taşınmaz mallar üzerindeki hakkı- saklıdır.

Madde 42.
(1)Kamulaştırma ve el koyma konularında vakıf mallarla ilgili kurallar, Temel Evkaf Kurallarına (Ahkamül Evkaf) uygun olarak yasa ile düzenlenir. Bu Yasada, kent ve ülke planlaması için vakıf mallar hakkında yapılması gerek-en kısıntı ve sınırlandırmalara ilişkin kurallar da gösterilir.

(2)Kısıntı ve sınırlandırma işleminin konu olduğu hallerde, mahkeme bu işlemleri yasa esaslarına göre durdurabilir.

Madde 131.
(1)Vakıf kuruluşu ve Temel Evkaf Kuralları (Ahkamül- Evkaf), bu Anayasaca tanınır.
(2)Vakıf kuruluşlarına veya vakıflara veya camilere ve diğer herhangi bir islam dini kuruluşuna ait mallar da dahil olmak üzere, vakıf malları ilgilendiren veya herhangi bir suretle bunları etkileyen bütün konular,- münhasıran Temel Evkaf Kuralları (Ahkamül Evkaf)