-D.6/90 Anayasa Mahkemesi: 8/90

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Celâl Karabacak.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 140-32/89 sayılı ceza davasında (İddia Makamı: KKTC Başsavcısı ile Sanık: Recai Ergün arasında) sunulan konu.

İddia Makamı namına: Mehmet Ali Şefik
Sanık namına: Ergin Ulunay

-------------

K A R A R

KONU:
29/89 sayılı Poliçeler (Değişiklik) Yasası ile değ-iştirilmiş Fasıl 262 Poliçeler Yasasının 74B(1), 75(1) ve 75(4) maddelerinin Anayasanın Başlangıç Kısmına, 1, 18 ve 46.maddelerine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:
Sanık, Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzurunda, Arden Ltd. lehine tanzim ettiği Kıbrıs Ticaret Banka-sı keşideli 27882280 Türk Lirası karşılığındaki çek ile ilgili olarak yasanın öngördüğü süre zarfında mezkûr çekin karşılığı olan parayı bankaya yatırmayarak düzeltme işlemlerini yerine getirmemekle ve ayrıca aynı şirket adına aynı miktar için karşılıksız -çek kesmekle itham edildi.

Dava duruşma için kaza mahkemesi önüne gittiğinde sanık 29/89 sayılı Poliçeler (Değişiklik) Yasası ile değiştirilmiş Fasıl 262 Poliçeler Yasasının 74B(1), 75(1) ve 75(4) maddelerinin Anayasanın Başlangıç Kısmına, 1, 18 ve 46.ma-ddelerine aykırı olduğunu iddia etti. Mahkeme de iddia edilen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamada etken olduğu kanaatına vardı ve konuyu, karara bağlanmak üzere, Anayasa Mahkemesi olarak Yüksek Mahkemeye havale etti-. Mahkeme, ayrıca, Anayasa Mahkemesinin kararına dek önündeki davanın duruşmasını durdurdu.

II.İDDİANIN GEREKÇESİ:
Sanığın iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Anayasanın 1.maddesi hukukun üstünlüğünü öngörmekte ve bu da suçta yasallık ilkesini içerme-ktedir. Bu ilkeye göre ihdas edilen bir suçun tarifinin kat'i ve kesin olarak yapılması ve suç unsurlarının neyi içerdiği ve neyi dışarıda bıraktığının açık ve belirgin olması gerekir. Konu yasa maddelerinde böyle bir belirginlik mevcut değildir.

Çek b-ir poliçe olup bir sözleşmedir ve ivazla desteklenmesi gerekir. Çekin karşılığı olup olmadığı bir yana ivazın ortadan kalkması veya kısmen yerine getirilmemesi halinde şimdiki durumda çekin ödenmesi durdurulamaz çünkü eski 75A maddesi kaldırılmış ve bunun- yerine benzer kural getirilmemiştir. Bir de şimdiki yasaya göre bir çekin ibraz edildiği tarihte ödenmesi lâzım gelir. Bu durumda ileri tarihli bir çek de ibraz edildiğinde ödenmesi gerekir. Halbuki çek ileri tarihli olduğu için kesildiği tarihte banka-da çeki kesenin parası olmayabilir, fakat daha günü gelmeden bu parayı yatırabilir. Bu böyle olmakla beraber halihazırdaki durumda çek ibraz edilir ve ödenmezse çeki kesen bir suç işlemiş sayılacaktır. Bu meselede çek ileri tarihli kesilmiş bir çek değil-dir ve çek bankaya ibraz edildiğinde sanığın bunu karşılayacak parası mevcut değildir. Ancak yukarıda belirtilen nedenlerle konu yasa maddeleri Anayasanın 1 ve 18(1) maddelerine aykırıdır.

Konu yasa maddeleri yukarıda belirtilen nedenlerle sözleşme ya-pmak veya yapmamak veya bir sözleşmeyi ifa etmek veya etmemek özgürlüklerini zedelemektedir. Bu nedenle konu yasa maddeleri Anayasanın 46.maddesine de aykırıdır.

Konu yasa maddelerinin Anayasanın Başlangıç Kısmına aykırı olduğu iddia edilmemiştir.

İddi-a makamının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Sanığın Anayasa Mahkemesinden istemekte olduğu aslında bu maddelerin Anayasaya aykırılığı değil de yorumunun yapılmasıdır.

Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen maddeler bir çeki keşide edenin bankada ka-rşılığının bulunmaması gerekliliğini vurgulamaktadır. Suçun nasıl doğacağı sınırları ile birlikte ve tekabül edeceği safhalarla bu maddelerde belirtilmektedir. Bu durumda ihdas edilen suçların sınırları kat'i ve unsurları da tümü ile mevcuttur. Bu madde-lerin Anayasaya aykırı bulunması halinde karşılıksız çek kesmenin herhangi bir müeyyidesi kalmayacaktır. Kanun koyucu kamu yararı ve kamu menfaatını düşünüp hareket etmiştir.

Sözleşme hürriyetine müdahale mevcut değildir. Aksine konu yasa maddeleri sözl-eşme hürriyetini amaçlamaktadır. Anayasaya aykırılığı iddia edilen maddelerden 75(1)'e bakıldığında kişiye makul süre tanınmakta ve ilâveten çek karnelerini makul bir sebebe dayanmaksızın geri vermediği takdirde suç işlemiş sayılmaktadır. Konu yasa madde-lerinin Anayasaya herhangi bir aykırılığı yoktur.

III.İLGİLİ YASA METİNLERİ:
29/89 sayılı Poliçeler (Değişiklik) Yasası ile değiştirilmiş Fasıl 262 Poliçeler Yasasının ilgili maddeleri aynen şöyledir:

"74B(1)Karşılığı olmadığı için çeki ödemeyen mu-hatap banka, hesap sahibinin kendisinin veya vekil veya temsilcilerinin elinde bulunan o