-D. 12/86 Anayasa Mahkemesi 8/86
(Dava No. 784/85 Girne)
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Atalay, Celâl Karabacak.
Anayasanın -148(1) maddesi tahtında.

Girne Kaza Mahkemesi tarafından 784/85 sayılı Hukuk davasında (Davacı: Cahit Yılmazoğlu Lefkoşa ile Davalı: KKTC Bakanlar Kurulunu temsilen Başsavcılık 2. K.T.Turizm İşletmeleri Ltd. Şti. Girne 3. İsmail Akıncı, Girne arasında) s-unulan konu.

Davacı namına: Cahit Yılmazoğlu şahsen
Davalı (3) namına: Abdurrahman Şeref
Davalı (1) ve (2) namına: Başsavcı Yardımcısı Akın Sait.

-------------

K A R A R

KONU:
(1) 17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 3(2) maddesi tahtında çıkar-ılan ve 10.12.1982 tarihinde Resmi Gazetenin Ek III'ünde AE 575 tahtında yayınlanan Kararnamenin Anayasanın 8. maddesine aykırı olup olmadığı,
(2) 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 41(4) ve 79. maddelerinin Anayasanın 8, 10(2), -36, 46, 47 ve 48. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Davacı, Girne Kaza Mahkemesinde açtığı bir dava ile, Girne'de bulunan ve Socrates Oteli diye bilinen bir otelin kendisine isdar edilen kesin tasarruf belgesi tahtında sahibi olduğunu iddia ett-i ve bir takım iddialar ileri sürerek söz konusu oteli tasarruflarında bulunduran davalıların sözü edilen oteli tahliye etmelerini ve kendisine tazminat ödemelerini talep etti.
Davanın duruşması esnasında 3. davalı 17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 3(-2) maddesi tahtında çıkarılan ve 10.12.1982 tarihinde Resmi Gazetenin Ek III'ünde AE 575 altında yayınlanan Kararnamenin Anayasanın 8. maddesine aykırı olduğunu, keza 41/77 sayılı İskân Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 41(4) ve 79. maddelerinin Anay-asanın 8, 10(2), 36, 46, 47 ve 48. maddelerine aykırı olduğunu iddia ederek söz konusu Yasa maddelerinin taraflar arasındaki ihtilâfın karara bağlanmasında etken olduğu gerekçesi ile konunun Yüksek Mahkemeye Anayasa Mahkemesi olarak havale edilmesi istemin-de bulundu. İlk Mahkeme istemi tezekkür etti ve havalesi istenen Yasa Maddelerinin ihtilâfın karara bağlanmasında etkili olabileceği kanaatına vardı ve konuyu Yüksek Mahkemeye Anayasa Mahkemesi olarak havale etti ve davanın duruşmasını da Anayasa Mahkemes-inin vereceği karara değin erteledi.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
1. 3. Davalının iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:
17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 3(1) maddesi tahtında 12.6.1981 tarihinde yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile kira denetim -bölgesi olarak bazı Belediye sahaları belirlendi.

Bu Kararnamede denetim bölgesi olarak ilân edilen sahalarda taşınmaz mallar arasında herhangi bir ayırım gözetilmediği halde daha sonra yayınlanan 10.12.1982 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesi uyarınca o-tel ve motellerin kira denetim kapsamından çıkarılması bunlar ile sair taşınmaz mallar arasında bir eşitsizlik yaratıldı. Ayrıca bu gibi otel sahibi ile sair otel sahipleri ve bu gibi otel kiracısı ile sair otel kiracıları arasında da haksız bir ayırım ya-pılmak suretiyle eşitlik ilkesi zedelendi. Bu bakımdan 10 Aralık 1982 tarihinde isdar ve ilân edilen A.E 575 numaralı Kararname Anayasanın 8. maddesinin öngördüğü eşitlik ilkesine aykırıdır. Denetim altında olan taşınmaz malların kiracılarının sahip oldu-kları yasal güvenceden denetim dışı bırakılan taşınmaz malların kiracıları yoksundur. Bu nedenle denetimde kalan taşınmaz malların kiracılarının sahip oldukları imkân ve fırsat eşitliğinden diğer otel kiracılarının da yararlanmalarına imkân bırakılmaması -Kararnameyi Anayasanın 10(2) maddesine aykırı kılar.

Devletçe kiralanmış bulunan mallardan eşdeğer olarak verilmiş olanlarla ilgili kira sözleşmeleri, sözleşme süresi sonunda, malın yeni sahibi tarafından yenilenmediği takdirde malı tasarrufunda bulundur-an kişinin fuzuli şagil sayılmasını öngören 41/77 sayılı İskân Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 41(4) maddesi Anayasanın 8. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırıdır. Çünkü bu gibi müstecirler ile diğer taşınmaz malların müstecirleri arasında- haksız bir ayırım yapılmaktadır. Ayrıca eşdeğer mal olarak verilen taşınmaz bir mal için hak sahibine kesin tasarruf belgesi isdarından sonra taşınmaz malı tasarrufunda bulunduran kişiye gerekli bildirim yapıldığı halde taşınmaz malı tahliye etmezse bu g-ibi şahsın fuzuli şagil durumuna düşeceğine mütedair 41/77 sayılı Yasanın 79. maddesi de ekonomik ve sosyal bir engel niteliğinde olduğu cihetle Anayasanın 10(2) maddesine aykırıdır.

Oteller turizm sahasında olduğu gibi ekonomik ve sosyal hayatta da ön-emli bir sektörü oluşturur. 41/77 sayılı Yasanın 41(4) ve 79. maddeleri bir işletmeciyi bir çırpıda fuzuli şagil durumunda düşmesine cevaz verdiği cihetle yurttaşın ekonomik ve sosyal hayatı ile çalışma özgürlüğünü de ciddi bir şekilde haleldar eder ve bu- gibi bir vatandaşa bu sahalarda herhangi bir güvence bahşetmez. Bu bakımdan sözü edilen yasa maddeleri ekonomik ve sosyal hayatın düzeni ile ilgili Anayasanın 47. maddesi ile çalışma özgürlüğünü düzenleyen Anayasanın 48. maddesine aykırıdır.

3. Daval-ı havalenin duruşmasında 41/77 sayılı Yasanın 41(4) ve 79. maddelerinin Anayasanın 36 ve 46. maddelerine aykırı olduğu iddiasını ileri sürmedi.
2. Davacının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Eşitlik kavramı matematiksel bir eşitlik anlamında değild-ir. Keza Anayasanın eşitlik ilkesini öngören 8. maddesi nitelikte benzerlik olması halinde söz konusu edilebilir. Konu Bakanlar Kurulu Kararnamesi oteller arasında herhangi bir ayırım yapmış değildir. İster Eşdeğer Mal Yasası altında verilmiş bir otel o-lsun ister normal vatandaşlar arasında bir kira münasebeti neticesi verilen bir otel olsun, otel oldukları sürece aralarında herhangi bir ayırım söz konusu değildir. Ayırım sözkonusu olsa bile haklı bir nedene dayanır. Bu nedenlerle Bakanlar Kurulu Karar-namesinin Anayasanın eşitlik ilkesine herhangi bir aykırılığı yoktur. Kira denetimi sosyal ihtiyaçlara göre ayarlanır ve sosy