-D.1/97Anayasa Mahkemesi:7/96

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAKOTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, Celal Karabacak, Taner Erginel, Metin A. Hakkı, Mustafa Özkök.

Anayasanın 148. maddesi hakkında

Lefkoşa Kaz-a Mahkemesi tarafından 519/94 sayılı Hukuk Davasında (Davacı: Fikret Çavuşoğlu ile Davalı: Kıbrıs Türk Hava Yolları Şti. Ltd.) arasında sunulan konu.

Davacı tarafından Avukat Kıvanç M. Rıza adına Avukat Mustafa Asena
Davalı tarafından Avukat Ali Dana ve A-vukat Osman Ertekün
Amicus Curiae olarak Başsavcılık tarafından Başsavcı Yardımcısı Yaşar Boran

------------

K A R A R

KONU:
22/1992 sayılı İş Yasasının 12 maddesinin (6). fıkrasının Anayasanın 1,7,10. ve 46. maddelerine aykırı olup olmadığı.

1. OLA-Y:
Bütün ilgili zamanlarda Davacı Davalı şirketin müstahdemi idi. Davacı, Davalıya gönderdiği 25.1.1994 tarihli bir yazı ile davalının iş akdini feshettiğini ve işine son verdiğini duyurdu. Bunun üzerine davacı, davalı şirket aleyhine Lefkoşa Kaza Mahk-emesinde bir dava açtı ve Mahkemeden, kendisi ile ilgili olarak aldığı iş aktinin feshine ilişkin kararın geçersiz olduğuna dair bir karar ile parasal tazminat talep etti.

Davanın duruşmasına geçildiğinde, davalı, taraflar arasındaki ihtilafın hallinde -uygulanacak mevzuatın 22/1992 sayılı İş Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece Yasa olarak anılacaktır) 12 (6) maddesi olduğunu ileri sürerek bu maddenin Anayasanın 1,7,10. ve 46.(1) maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü ve konu-nun Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, havale edilmesini istedi. İlk Mahkeme de sözü edilen maddenin taraflar arasındaki sorunun çözümünde etken olduğuna kanaat getirdi ve talep doğrultusunda hareket ederek havaleyi yaptı ve Anayasa Mahkemesinin -bu konuda vereceği karara değin dava ile ilgili diğer tüm işlemleri durduttu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:

1. Davalının iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:
Sözleşme hukuku ilkelerine göre sözleşmeye taraf olanlardan herhangi birisi sözleşmeyi haksız ola-rak ihlal etmesi halinde, ihlal eden taraf kusursuz tarafa, uğradığı zarar ziyanı veya tazminatı, ödemekle yükümlüdür. İş sözleşmelerinde kusurlu taraf aleyhine tazminattan başka türde bir hüküm verilemez. Sözleşmeyi ihlal etmesi sonucu kusurlu tarafın i-şveren olması halinde, ondan, kusuru olmayan ancak işine son verilen bir kişiyi istihdam etmeye devam etmesi istenemez. İş sözleşmelerinde esas olan kişisel hizmettir. Ev hizmetine gelen kadın işçilerin iş akdi haklı veya haksız olarak feshedilemezse evi-mizde istenmeyen bir kişiyi zorla tutmak mecburiyetinde kalacağız. Oysa kişisel hizmet için aynen ifa (specific performance) talep edilemez.

Davalı ilgili maddenin Anayasanın sadece 46. maddesinin (1). fıkrasına aykırı olduğunu savundu.

2. Davacının- iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:
Anayasanın 46. maddesi sözleşme hakkını güvence altına almıştır. Ayni maddenin (1). fıkrasının son cümlesi ise ekonomik bakımdan güçlü kişilerin diğer kişileri istismarını önlemek için yasa yapılabileceğini düzenle-miştir. Davalı ekonomik bakımdan davacıya oranla daha güçlüdür.

Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen Yasanın 12 maddesinin (6). fıkrası ekonomik açıdan daha güçsüz olan davalı ve onun gibilerini korumaya yöneliktir. Bu maddenin özü ve sözü işçiye iş gü-vencesi vermekte ve ekonomik bakımdan güçlü olan işvereni dilediği gibi hareket etmekten ve işçinin işine haksız olarak son vermekten menetmektedir.

Büyük işyerlerinde kişiselliğe yer yoktur. İşveren kişisel kaprislerle işçinin işine haksız olarak son v-erirse işyerindeki düzen bozulur. Bu da kamu düzenini olumsuz yönde etkiler.

3.Başsavcı Yardımcısının görüşlerinin özeti ise şöyledir:
Yasa küçük veya büyük müesseseler arasında ayırım yapmıyor. Yasanın ruhu işçiye güvence vermektir. Böyle bir güvenc-e Anayasanın 46. maddesinin (1). fıkrasının son cümlesi ile ifade edilen kural ile uyum içindedir. Yasanın 12 maddesinin (6). fıkrasının Anayasaya ters bir tarafı yoktur.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
Madde 12
(1).........
(2).........
(3).........
(4)..-.......
(5).........

(6) İşveren, yazılı fesih bildiriminde dayandığı yeterli fesih nedenini belirtmek zorundadır. İşçi, fesih bildiriminde neden gösterilmediğini veya gösterilen nedenin yeterli olmadığını ileri sürerek yetkili mahkemeden feshin g-eçersizliğine karar verilmesini isteyebilir. Bu istem, fesih bildiriminin tebliği tarihinden başlayarak bir ay içinde yapılmazsa başvuru hakkı düşer. İşçinin feshe dayalı olan ve olmayan diğer hakları saklıdır.
(7) Feshin yeterli nedene dayandığını -ispat yükümü işverene aittir. Yeterli neden, münhasıran hizmet ilişkisine dayanan nedenlerdir.

(8) Hizmet