-D. 1/2008 Anayasa Mahkemesi: 6/2006

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Başkan, Nevvar Nolan, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen, Seyit -A. Bensen.

Anayasanın 145 ve 147. maddesi hakkında.

Davacı: Demokrat Parti, Köşklüçiftlik, Lefkoşa
- i l e -
Davalı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi, Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Davacı tarafından Av. Ömer Adal
Davalı tarafından ve Başsavcılığı- temsilen Kıdemli Savcı Behiç Öztürk.
---------------------
K A R A R
KONU:
KKTC Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulunca alınan ve Resmi Gazete Ek IV Bölüm II ve Sayı 171'de 17.10.2006 tarihinde yayımlanan 32 sayılı Cumhuriyet Meclisi kararları kısmındak-i 4/3/2006 karar numaralı KKTC Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğü (Değişiklik) kararının ve özellikle bu kararın esas İçtüzüğün 14. maddesini değiştiren ve/veya İçtüzüğün 14. maddesinin (3) fıkrasından hemen sonra yeni (4). fıkra konmak suretiyle değiştiren karar-ın Anayasanın 1,3,7,8(1) ve (2), 10, 12, 70(3), 81(4) maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY: Demokrat Parti olan Davacılar 19/10/2006 tarihinde yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen davayı Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine dosyalayarak KKTC Cumhuriyet Mec-lisi Genel Kurulu'nca alınan ve Resmi Gazete Ek IV Bölüm II, Sayı 171'de 17.10.2006 tarihinde yayımlanan 32 sayılı Cumhuriyet Meclisi kararları kısmındaki 4.3.2006 karar numaralı KKTC Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğü (Değişiklik) kararını ve özellikle bu kararı-n esas İçtüzüğün 14. maddesini değiştiren ve/veya İçtüzüğün 14. maddesinin (3). fıkrasından hemen sonra yeni (4). fıkra konmak suretiyle değiştiren kararın Anayasanın başlangıç kısmına ve özellikle 1,3,7,8(1)(2), 10,12,70(3), 81(4) maddelerine aykırı old-uğundan iptal edilmesini talep etti. Davalılar 5.6.2007 tarihinde dosyaladıkları Müdafaa Takrirleri ile müdafaanın, 8'inci sayfasında yer alan 9'uncu paragrafı ile müdafaalarında öne sürdükleri hukuki esaslar ve olgular ışığında Davacıların davasının redd-edilmesini talep etmişlerdir.

II. TARAFLARIN İDDİALARININ GEREKÇESİ:
Davacıların iddialarının gerekçesi şöyledir:
KKTC Cumhuriyet Meclisi, bir ad hoc komite oluşturmuş ve bu komiteye Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünde ve özellikle bu tüzüğün 14. maddesinde -değişiklik yapması için İçtüzüğün 185'inci maddesini ihlal ederek görev vermiştir. Sadece CTP BG milletvekillerinden oluşan bir ad hoc komite bu şekilde oluşturulmuş ve Cumhuriyet Meclisi bu komitenin 13.10.2006 tarihinde almış olduğu Cumhuriyet Meclisi İ-çtüzüğü (Değişiklik) karar önerisini görüşerek Cumhuriyet Meclisi esas İçtüzüğün 14. maddesinin değiştirilmesine ve/veya 14. maddesinin (3). fıkrasından hemen sonra yeni (4). fıkra eklenmek suretiyle değiştirilmesine karar vermiş ve bu karar KKTC Resmi Ga-zetesi Ek IV Sayı 171'de 17.10.2006 tarihinde 4/3/2006 Karar numarası ile yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Cumhuriyet Meclisi, söz konusu kararı almakla ve/veya bu şekilde İçtüzüğü değiştirmekle Başkanlık Divanında çoğunluk olmaksızın karar alabilmeyi sa-ğlamış ve/veya Başkanlık Divanı kararı olmadan Genel Kurul gündemini belirleme yetkisini Meclis Başkanına veya siyasal parti gruplarına vermiştir. Bu şekilde Anayasanın ilgili maddeleri ihlal edilmiştir.

Davalıların iddialarının gerekçesi,
Davalılar al-ınan kararın Anayasanın herhangi bir maddesine herhangi bir terslik içermediğini iddia ederken Meclis İçtüzüğünün 21(1)(c) ve 21(5) ve 22. maddelerinin Cumhuriyet Meclisinde komiteler veya ad hoc komiteler kurulmasına cevaz verdiğini, bunlara istinaden ya-kınma konusu komitenin oluşturulduğunu, Anayasanın herhangi bir maddesine bir terslik içermediğini iddia etmişlerdir. Davalılar daha ileri giderek esas yetkinin Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu'nda olduğunu, İçtüzüğün Meclisin daha kolay ve randımanlı çalı-şması için yapıldığını, buna bir aykırılık olmuş olsa bile, kararın yetkili organ olan Genel Kurulca alındığına göre Anayasaya herhangi bir aykırılık olmadığını iddia etmiştir. Alternatif olarak veya bunlara ilaveten Davacıların ve Ana Muhalefet partisi-nin Meclisi boykot etmeleri neticesi Meclisin çalışabilmesi için konu kararın alınmasının bir zaruret olduğunu, yakınma konusu kararın bu zaruret nedeni ile ve Meclisi çalıştırmak için alındığını, bunun herhangi bir yasaya herhangi bir terslik içermediğin-i Davalılar iddia etmişlerdir. Davalılar müdafaalarına devamla Davacılar Meclis çalışmalarına katılmamakla 52/87 sayılı Siyasal Kamu Görevlileri Yasasının 3(1) maddesine ters hareket ettiklerini, dolayısıyla kendilerinin yarattığı durumdan şikayetçi olama-yacaklarını iddia etmiş ve başvurunun iptalini talep etmişlerdir.

III. İLGİLİ YASA VE TÜZÜK METİNLERİ:
1. 52/1987 sayılı Siyasal Kamu Görevlileri Yasası:
Milletvekillerinin asli görevi3.(1)Milletvekillerinin asli görevi şunlardır:(A)Cumhuriyet M-eclisinin Yasama işlerinin yerine getirilmesinde Meclis Genel Kurulu ile Komite çalışmalarına ve diğer çalışmalarına katılmak,(B)Toplumun sosyal, ekonomik, mali ve diğer sorunlarının çözümlenmesine katkıda bulunmak,(C)Milletvekilliği görevini ö-ncelikle yürütmek.(2)Milletvekillerinin asli görevi, Cumhuriyet Meclisinin yasama faaliyetine katılmak olduğundan bu görevlerini aksatacak veya Milletvekilliği onur veya göreviyle bağdaşmayan nitelikte, ödenekli veya ödeneksiz görev alamazlar veya her-hangi bir iş yapamazlar.

KKTC Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün ilgili kısımları.
İçtüzüğün 14.(4) maddesi
"Başkanlık Divanı, Meclis Başkanı veya yokluğunda vekili tarafından yapılan çağrı üzerine toplanır. Aynı konuda iki kez çağrı yapılmış olmasına kar-şın Divan toplanamadığı takdirde, Meclis Başkanı veya siyasal parti grupları, çağrı konusunu ayrı ayrı ve doğrudan doğruya Genel Kurula sunabilir. Bu durumda istemin oylanması, ilk birleşimin gündemindeki Başkanlık sunuşlarında yer alır ve Genel Kurulca i-şaret oyuyla karar verilir."

İçtüzüğün 21(1)(c) maddesi,
(c)Hukuk ve Siyasi İşler Komitesi,
Bu Komite:

(i)Savunma, İçişleri ve Dışişleri ile ilgili tasarı ve önerileri,

(ii)Vakıflarla ilgili tasarı ve önerileri,

(iii)Yargı ile ilgil-i tasarı ve önerileri, ve

(iv)Anayasal Sorunları
incelemekle görevlidir.
İçtüzüğün 21 (5) maddesi
(5)Genel Kurulca, (1)'nci fıkrada belirtilen komitelerden başka komiteler kurulabileceği gibi, bu komitelerin üye sayıları da değiştirilebilir.
-İçtüzüğün 22. maddesi
Geçici
ve Karma
Komiteler
22. Cumhuriyet Meclisi, gereksinime göre, geçici veya karma komiteler kurabilir. Bu komiteler, kendilerine iletilen işin sonuçlanmasına kadar görevlerine devam ederler.
İçtüzüğün 38. maddesi
Komitele-rde İşlerin İncelenme ve Sonuç-lanma süresi38.(1)Komiteler, kendilerine iletilen tasarı ve önerileri iletme gününden başlayarak en geç kırkbeş gün içinde sonuçlandırmak zorundadırlar. 83'üncü maddenin (1)'inci ve (3)'üncü fıkrası kuralları saklıdır.
-(2)(1)'inci fıkrada belirtilen süre içinde sonuçlandırılmayan tasarı ve öneriler için Genel Kurulca Komiteye bir aylık yeni bir süre verilebilir. Verilen yeni süre içinde de tasarı ve önerilerin sonuçlandırılamaması halinde ise, Genel Kurulca, söz konusu- tasarı ve önerileri görüşmek üzere özel bir Komite kurulabilir.

(3)Yasa Önerilerinin incelenme süresi, önerilere ilişkin Başbakanlık görüşünün geldiği tarihten başlar. Başbakanlık bu görüşünü, en geç otuz gün içinde iletir. İletmemesi halinde, Komi-tede incelenme süresi otuz gün geçtikten sonra başlar. Haklarında ivedilik kararı verilenler için bu süre onbeş gündür.
İçtüzüğün 185. maddesi
İçtüzüğün
Değiştirilmesi185. (1)İçtüzükle değişiklik yapılmasını öngören önergeler, milletvekillerince yap-ılabilir. Bunlar hakkında yasa önerileri hakkındaki kurallar uygulanır.

(2)Bu önergeler Hukuk ve Siyasi İşler Komitesinde incelendikten sonra, bu komitenin raporu esas olmak üzere, Genel Kurulda görüşülür ve sonuçlandırılır.

(3)İçtüzük değişikl-ikleri, Cumhuriyet Meclisi kararı olarak Resmi Gazete'de yayımlanmakla yürürlüğe girer, kararda ileriye dönük başkaca bir yürürlük tarihi de gösterilebilir.

IV. İLGİLİ ANAYASA MADDELERİ:
Devletin Şekli ve Nitelikleri
Madde 1
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhur-iyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan laik bir Cumhuriyettir.

Egemenlik
Madde 3
(1)Egemenlik, kayıtsız şartsız Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlarından oluşan halkındır.
(2)Halk, egemenliğini, Anayas-anın koyduğu ilkeler çerçevesinde, yetkili organları eliyle kullanır.
(3)Halkın hiçbir zümresi, kesimi ve kişisi, egemenliği kendine mal edemez.
(4)Hiçbir organ, makam veya merci, kaynağını bu Anayasa'dan almayan bir yetki kullanamaz.

Anayasan-ın Üstünlüğü ve Bağlayıcılığı
Madde 7
(1)Yasalar Anayasaya aykırı olamaz.
(2)Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı organlarını, Devlet yönetimi makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.

Eşitlik
Madde 8
(1)Herkes, hiçbir ay-ırım gözetilmeksizin, Anayasa ve yasa önünde eşittir. Hiçbir kişi, aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.
(2)Devlet organları ve yönetim makamları, bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek ve ayrıcalık yapmamak zo-rundadırlar.

Temel Hakların Niteliği ve Korunması
Madde 10
(1)Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahiptir.
(2)Devlet, kişinin temel hak ve özgürlüklerini, kişi huzuru, sosyal adalet ve hukuk devl-eti ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal bütün engelleri kaldırır, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlar.
(3)Devletin yasama, yürütme ve yargı organları, kendi yetki sınırları içi-nde, bu Kısım kurallarının tam olarak uygulanmasını sağlamakla yükümlüdürler.

Temel Hak ve Özgürlükler ile Yetkilerin Kötüye Kullanılmaması
Madde 12
Bu Anayasanın hiçbir kuralı, herhangi bir gerçek veya tüzel kişiye, zümre veya sınıfa, bu Anayasa ile -güvence altına alınan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ve Kıbrıs Türk Halkının hak ve statüsünün değiştirilmesini veya bu Anayasanın kurduğu düzenin yok edilmesini veya tanınan temel hak ve özgürlüklerin ortadan kaldırılmasını amaçlayan hareketlere giriş-mek ve faaliyetlerde bulunmak hak ve yetkisini verir biçimde anlaşılamaz ve yorumlanamaz.

Siyasal Parti Kurma ve Partilerin Siyasal Hayattaki Yeri
Madde 70
(1).........................................................................................-.......................
(2)................................................................................................................
(3)Siyasal partiler, ister iktidarda ister muhalefette olsunlar, demokratik siyasal hayatın vazgeçilmez öğeleridir.-

Cumhuriyet Meclisinin Toplantıları ve Çalışma Düzeni
Madde 81
(1).........................................................
(2).........................................................
(3).........................................................
(4)-Cumhuriyet Meclisi çalışmalarını kendi yaptığı İçtüzük kurallarına göre yürütür.
İçtüzük kuralları, siyasal parti gruplarının Cumhuriyet Meclisinin bütün faaliyetlerine üye sayısı oranında katılmalarını sağlayacak yolda düzenlenir. Siyasal parti gru-pları en az beş üyeden oluşur.

V. İNCELEME:
Demokrat Parti olan Davacılar 19/10/2006 tarihinde, yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen davayı Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine dosyalayarak:-

"(A) KKTC Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulunca alınan ve Resmi Gazete -Ek IV, Bölüm II, sayfa 171'de 17/10/2006 tarihinde yayımlanan 32 sayılı Cumhuriyet Meclisi Kararları kısmındaki 4/3/2006 karar numaralı KKTC Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğü (Değişiklik) kararının ve özellikle bu kararın esas İçtüzüğün 14. maddesini değiştiren- ve/veya İçtüzüğün 14. maddesinin (3)'üncü fıkrasından hemen sonra (4)'üncü fıkrayı koymak suretiyle değiştiren kararın, Anayasanın başlangıç kısmına ve özellikle "İnsan Hakları ve Özgürlüklerini, Hukukun Üstünlüğünü, Kişilerin ve Toplumun Huzur ve Refahın-ı Korumayı içeren çok Partili, Demokratik, Laik ve Sosyal Hukuk Devletini gerçekleştirmek" ilkesine, Anayasanın 1,3,7,8(1) ve (2), 10,12,70(3), 81(4) maddelerine aykırı olduğundan iptal edilmesi öngörülen bir mahkeme hükmü ve emri verilmesi"ni talep etmiş-lerdir.

Davanın, Davalılara tebliğini müteakip, Davalılar 5/6/2007 tarihinde
Davacıların davasına Müdafaa Takrirleri dosyalayarak, Müdafaanın 8'inci sayfasında yer alan 9'uncu paragrafı ile müdafaalarında öne sürdükleri "....... hukuki esaslar ve olgular -ışığında davacıların davasının reddedilmesini' talep etmişlerdir. Dava layihaları tamamlandıktan sonra Davacılar 18/6/2007 tarihli Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine dosyalanan müracaatları ile davaya duruşma için gün tayin edilmesini talep etmişler, Anayasa M-ahkemesi de yanaşmakta olan Adli Tatili gözönünde bulundurarak davanın duruşmasını Adli Tatilden hemen sonra 27/9/2007 tarihine tayin etmiştir. 27/9/2007 tarihinde davanın duruşmasına başlanmış, Davacıların Genel Başkanı Serdar Denktaş o oturumda şahadet -vermiş, duruşma ayni gün tamamlanmayıp, tarafların istemi üzerine ertesi güne tehir edilmiştir. 28/9/2007 tarihinde duruşmaya devam edilmiş ve o tarihte duruşma tamamlanıp dava karar için bilamüddet ertelenmiştir. Davanın duruşması esnasında Davacıların -tek tanığından sonra Mahkemeye şifahi şahadet ibraz edilmemiş, ancak taraflarca karşılıklı muvafakat çerçevesinde dosyada duran ve evraklardan oluşan 12 adet emare Mahkemeye ibraz edilmiştir. Duruşma esnasında taraflar Mahkemeye yardımcı olmak amacı ile d-avanın kökeninde yatan ve doğruluğu her iki tarafca da kabul edilen müşterek olguların bir kısmını da Mahkemeye yazılı olarak bildirmişlerdir. Mahkeme, önünde ibraz olunan şifahi şahadet, tarafların müştereken beyan ettikleri olgular, emareler ve Mahkeme-nin adli ihbar olarak kabul ettiği Resmi Gazete'de ve Cumhuriyet Meclisi Tutanak Dergisi'nde yayımlanan davanın kökeninde yatan bazı bilgilerden yararlanarak, davanın olgularını aşağıdaki şekilde bulgu yaparak özetlemiştir.
2005 Milletvekili Genel Seçimle-rinde Anayasa mucibince 50 sandalyeden oluşan KKTC Cumhuriyet Meclisine CTP 24, UBP 19, DP 6 ve BDH'ya mensup 1 Milletvekili seçilmiştir. Akabinde 10/3/2005 tarihinde Başbakan Mehmet Ali Talât başkanlığında ve DP başkanı Serdar Denktaş'ın Başbakan Yardımc-ısı ve Dışişleri Bakanı olarak görev yaptığı CTP ile DP Koalisyon Hükümeti kurulmuştur. Bilâhare Cumhuriyet Meclisi'nde boşalan 2 koltuğun doldurulması amacı ile 25/6/2006 tarihinde Milletvekili Ara Seçimleri ve keza Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılmış ve bu- ara seçimleri de CTP kazanarak her iki boş koltuğa da bu parti mensubu milletvekili adayları seçilmiş, dolayısıyla CTP Meclis'teki milletvekili sayısını 2 üye artırmıştır. Mehmet Ali Talât'ın Cumhurbaşkanı seçilmesi neticesi, seçimden önce CTP'ye mensup- Başbakan olan Talât hükümeti istifa etmiş ve yeni hükümeti kurma görevi Cumhurbaşkanı Talât tarafından Mecliste en büyük parti olan CTP başkanı Ferdi Sabit Soyer'e verilmiştir. Bu şekilde CTP-DP Koalisyon hükümeti Ferdi Sabit Soyer Başbakan, DP başkanı -Serdar Denktaş Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak görev aldığı hükümet 26/4/2006 tarihinde kurulmuştur. 13/9/2006 tarihinde Başbakan Ferdi Sabit Soyer hükümeti istifa etmiş ve bilâhare Cumhur-başkanı'nın yeni hükümeti kurma görevini tekrar Fer-di Sabit Soyer'e vermesi üzerine halen işbaşında görev yapan CTP-Özgür Parti koalisyon hükümeti 25/9/2006'da kurulmuştur. Burda, tablonun tamamlanması için bazı ayrıntılara girmek yerinde olacaktır. 7/9/2006 tarihinde UBP'ye mensup Erdoğan Şanlıdağ, Erg-ün Serdaroğlu ve Turgay Avcı isimli milletvekilleri partilerinden istifa ettiler. Erden Özaşkın ise 24/7/2006 tarihinde istifa etti. Aynı şekilde 7/9/2006 tarihinde Mustafa Gökmen isimli milletvekili DP'den (Davacı partiden) istifa etti. Bu istifalara p-aralel olarak 15/9/2006 tarihinde Özgürlük ve Reform Partisi kuruldu, ki yukarıda isimleri verilen ve partilerinden istifa eden milletvekillerinden Turgay Avcı, Erdoğan Şanlıdağ, Mustafa Gökmen ve Erden Özaşkın sözü edilen Özgürgürlük ve Reform Partisine -katıldı. Ergün Serdaroğlu ise bağımsız kalarak tekrar 9/4/2007 tarihinde UBP'ye döndü. 25/9/2006'da halen işbaşında bulun