-D.6/80 Anayasa Mahkemesi 6/80
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
K.T.F.D. Anayasasının 112. maddesi gereğince.

-"Yasama ve Yürütme Organlarındaki Görevlilerin Mal Bildirim Yasası"nın 3 ve 8. maddelerinin Anayasaya uygun olup olmadığı konusunda Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanı'nın görüş istemi.

Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanı namına: Başsavcı Zaim M. Necatigil.-
Kıbrıs Türk Federe Meclisi namına: Ümit S. Onan.

--------------
GÖRÜŞ BİLDİRİSİ
Devlet Başkanı tarafından sunulmuş olan konu Yüksek Mahkeme tarafından Anayasa Mahkemesi olarak incelenmiş olup Mahkemenin konu hakkındaki görüşü aşağıdadır:

K.T.F.D. Anay-asasının 11. maddesi özel hayatın gizliliği ilkesini içermektedir. Bu maddeye göre özel hayatın gizliliğine dokunulamaz, adli kovuşturmanın gerektirdiği istisnalar saklıdır. K.T.F.D. Anayasasının 11. maddesi Türkiye cumhuriyeti Anayasasının 15. maddesini-n tıpatıp aynıdır. T.C. Anayasasının 15. maddesinin gerekçesi şu şekilde özetlenmiştir:
"Özel hayatın dokunulmazlığı esası, bir şahsın bedeninin tamamlılığına dokunmamak, mevcut hürriyetini engellememek kaidesi yanında o şahsın maddi ve manevi alanda tem-adisi demek olan hususi hayatının, aile hayatının, üstünün ve evraklarının da dokunulmazlığını ifade eder."

Karı kocanın mali durumlarının şahsi gizlilikleri olduğuna kuşku yoktur. Bu durumda karı kocanın mali durumlarının açığa vurulmasını öngören bir- yasa maddesi, özel hayatın gizliliğini ilgilendirir. Anayasanın 11. maddesi özel hayatın gizliliğine dokunulamadığını öngördükten sonra sadece adli kovuşturmanın gerektirdiği istisnaları saklı tutmuştur. Ancak yasanın açıkça gösterdiği durumlarda usulün-e göre verilmiş mahkeme veya yargıç kararı olmadıkça veya anayasal güvenlik veya kamu düzeni bakımından sakınca bulunan durumlarda da yasa ile yetkili kılınan mercinin emri bulunmadıkça, kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyasının aranamayacağı ve bunlara e-l konulamayacağı öngörülmüştür. İkinci istisna sadece kişinin üstü ve özel kâğıtları ve eşyasının aranamayacağından bahsetmektedir. Hiç şüphe yoktur ki özel hayat sadece kişinin üstü, özel kâğıtları ve eşyası değildir. Bunun dışında örneğin kişinin mal -varlığı özel hayatı ilgilendirir. Görülüyor ki mal varlığı hakkında Anayasanın 11. maddesi herhangi bir istisnai hüküm içermemektedir. Anayasanın 11. maddesine göre kişinin mal varlığının gizliliği hakkında herhangi bir kısıntı gelmiş değildir. Buna rağ-men Anayasanın 6. maddesine dayanılarak "özel hayatın gizliliğine dokunulamaz hakkı", özüne dokunmadan kamu yararı, kamu düzeni, genel ahlâk, sosyal adalet, anayasal güvenlik, genel sağlık ve kişilerin can ve mal güvenliğini sağlamak bakımından yasalarla k-ısıtlanabilir. Duruşma esnasında Federe Meclisin avukatı Yasama ve Yürütme organlarındaki görevlinin eşinin mal varlığının gizliliğinin ortadan kalkmasının kamu yararına olduğunu iddia etti. Anayasada kişilere tanınan haklar kuşkusuz mutlak haklar değild-ir. Bu haklar haklı nedenlere dayanılarak hakkın özüne dokunmamak koşulu ile, kısıtlanabilir. Ancak bu gibi hallerde herhangi bir kısıtlama yapılırken kısıtlamanın hakkaniyet ve adalet ölçüler, çerçevesinde hukuk üstünlüğü ve hukuk devleti ilkelerine uyu-larak yapılması gerektiğine kuşku yoktur. Yasanın 3. maddesi görevli olan kişinin kendisine, eşine, çocuklarına ve birlikte yaşayan akrabalarına ait mallar için mal bildiriminde bulunmasını öngörmektedir. Söz konusu Yasanın 9. maddesi mal bildiriminde ye-r alacak bilgileri açıklıkla göstermektedir. Bu maddeye göre, diğer şeyler meyanında, görevlinin tüm para, dövizler ve banka hesapları, kıymetli madenler ve mücavherat, hisse senetleri ve tahviller, taşınmaz mallar, senetli alacaklar ve borçlar, ticari, s-ınai, mesleki ve tarımsal işletmelerin öz sermayeleri ve maliye işleri ile ilgili Bakanın saptayacağı diğer hususlar hakkında bilgi vermesi gerekir.

Yasanın 10(2) maddesine göre mal bildiriminde bulunmayan, mal bildirimini eksik olarak bildiren, mal bild-irimindeki varlığında aşırı veya makul olmayan artışlar görülen Yasama ve Yürütme organlarındaki görevliler bu eylemlerini, mal varlığı artışını, görevini kötüye kullanmak sureti ile yasa dışı yollarla edindiğini bilerek ve isteyerek gizlemek amacı ile yap-tığı saptanan Yasama ve Yürütme organlarındaki görevliler bir suç işlemiş olur. Görevlilerin böyle bir suç işlemiş olması ve ilgili görevlilerin aleyhinde mahkemede dava açılması ve ilgili görevlinin mahkemece suçlu bulunması halinde mahkeme suçlu bulunup- mahkûm olanların incelenmede saptanan aşırı malvarlıklarının devl