- Anayasa Mahkemesi 6/77

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme huzurunda.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün(Başkan), Ülfet Emin,
Şakir Sıdkı İlkay, N.Ergin Salâhi ve Niyazi F.Korkut.
Kıbrıs Türk Federe Devleti -Başkanı tarafından Anayasa'nın 113 maddesi altında açılan, "1977 Malî Yılı Bütçe Yasası"nın 20'nci maddesinin Anayasa'nın 63, 73, 78, 91 ve 131'inci maddelerine aykırılığı konusunda İptal Davası.

Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanı adına
Kıbrıs Türk Feder-e Devleti Başsavcısı - davacı

-ile-

Kıbrıs Türk Federe Meclisi Başkanlığı - davalı
A r a s ı n d a

Davacı namına: Zaim M. Necatigil
Davalı namına: Ümit Süleyman Onan

-------------
H Ü K Ü M
KONU:
1 Nisan 1977 tarihli, 19 sayılı Resmi G-azete'nin Ek I'inde yayınlanan 20/1977 sayılı "1977 Malî Yılı Bütçe Yasası"nın 20. maddesinin Anayasa'nın 63, 65, 73, 75, 78, 91 ve 131. maddelerine aykırı olduğu Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanı adına Kıbrıs Türk Federe Devleti Başsavcısı tarafından il-eri sürülmüş ve Anayasa'nın 113. maddesine dayanılarak 20/1977 sayılı Yasanın 20. maddesinin iptali istenmiştir.

I. YASA METİNLERİ:
(i)İptal konusu yasa maddesi 20/1977 sayılı "1977 Malî Yılı Bütçe Yasası"nın 20. maddesi aynen şöyledir:-
"20. Bakanlıkl-arın, bağlı ve bağımsız daireler ile döner sermayeli kuruluşların ve kamu iktisadî teşebbüslerinin teşkilât yasaları 31 Ağustos 1977'ye kadar Meclise sunulur.

Bu Yasaya ekli Kadro Cetvellerinde gösterilen kadrolar, teşkilât yasaları Meclisce kabul edilip- yürürlüğe girinceye kadar geçerli olup hiçbir şekilde yasal kadro olarak yorumlanamaz. Teşkilât yasaları yürürlükte olan bağlı veya bağımsız dairelerin kadroları bu kuralın dışındadır.

Yasada öngörülen kadrolara yapılan veya doldurulması öngörülen münh-allere yapılacak atamalar, Teşkilât yasaları yürürlüğe girinceye kadar tamamen geçicidir.

İçten veya dıştan doldurulacağı öngörülen münhal mevkiler ancak malî olanaklar elverdiği ölçüde Maliye Bakanının onayıyle doldurulabilir."

(ii) Dava ile ilgili Ana-yasa metinleri:

"Madde 63.
Kıbrıs Türk Federe Devletinin yasama yetkilerini, beş yıl için genel oyla seçilen kırk milletvekilinden oluşan Kıbrıs Türk Federe Meclisi kullanır. Meclis ilk toplantısında üye tam sayısının salt çoğunluğu ile bir Başkan ve b-ir Başkan Yardımcısı seçer."

"Madde 65.
Yasa koymak, değiştirmek ve kaldırmak, bütçe ve kesin hesap tasarılarını görüşmek ve kabul etmek, genel ve özel af ilânına, mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek, andl-aşmaları onaylamak Kıbrıs Türk Federe Meclisinin yetkilerindendir."

"Madde 73.
(1)Yasa önermeye Kıbrıs Türk Federe Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri yetkilidir.

(2)Devlet Başkanı, Kıbrıs Türk Federe Meclisince kabul edilen yasaları, on gün içinde- ya yayınlar, ya da bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir veya Bakanlar Kurulunun istemi üzerine halkoylamasına sunar. Meclis geri gönderilen yasayı değiştirerek veya aynen, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile kabul ederse, yasa Devlet Başkanınc-a yayınlanır. Çekimser oylar, karar yeter sayısı açısından dikkate alınmaz.

(3)Halkoylamasınca kabul edilen yasalar on gün içinde Resmî Gazetede Devlet Başkanınca yayınlanır."

"Madde 75.
(1)Bütçe tasarısı Kıbrıs Türk Federe Bakanlar Kurulu tarafı-ndan malî yılı başından en az iki ay önce, Meclise sunulur.

(2)Bütçe Komitesi, en geç bir ay içinde, bütçe konusundaki çalışmalarını bitirir.

(3)Milletvekilleri, bütçe tasarısının Meclis Genel Kurulunda görüşülmesi sırasında, gider artırıcı veya bel-li gelirleri azaltıcı önerilerde bulunamazlar.

(4)Devlet Başkanı, Meclis tarafından kabul edilen bütçe yasasını on gün içinde Resmî Gazetede yayınlar."

"Madde 78.
Kıbrıs Türk Federe Devletinin yürütme görev ve yetkisi, Devlet Başkanı ve Bakanlar Kur-ulu tarafından yerine getirilir ve kullanılır."

"Madde 91.
(1)Bakanlıklar, yasanın öngördüğü sayı ve ilkelere uygun olarak, Başbakanın önerisi ve Devlet Başkanının onayı ile kurulur. Bakanlık sayısı hiçbir halde 10'u aşamaz. Bakanlığın iç örgütlenme-si, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir tüzükle düzenlenir.

(2)Kıbrıs Türk Federe Devleti, yönetsel ve yerel kuruluşlara ayrılarak yönetilir.

(3)Yerel kuruluşların genel karar organları seçimle işbaşına gelir.

(4)Özerk kuruluşların görev ve yetkile-ri yasalarla belirtilir."

"Madde 93.
.................
(2)Kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, ödev ve yetkileri, hakları ve yükümleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri yasayla düzenlenir."

"Madde 131.
(1)Anayasanın yürürlüğe gi-rdiği tarihten önce kamu görevlisi bulunan herhangi bir kişi, bu tarihten sonra, kendisine bu tarihe kadar uygulanan aynı hizmet koşullarına bağlı olmak hakkına sahiptir. Bu hizmet koşulları, Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte veya ondan sonra, Kıbrıs T-ürk Federe Devletinin kamu görevlisi bulunduğu sürece, herhangi bir kişi aleyhine değiştirilemez.

Bu maddede belirtilen kamu görevlileri yeni bir atama işlemine gerek olmaksızın görevlerine devam ederler.

(2)Bu madde bakımından kamu görevlisi, Anayas-anın yürürlüğe girdiği tarihten önce, Kıbrıs Türk Federe Devletinin kamu hizmetinde herhangi bir hizmeti gören kişiyi kapsar.

Yüksek Mahkeme Başkan ve üyeleri ile tüm yargıçlar, Başsavcı ve savcılar, Başmurakıp ve güvenlik kuvvetlerindeki görevliler de k-amu görevlisi tanımının kapsamına girer ve tüm hakları saklıdır.

(3)Bu madde bakımından, hizmet koşulları, 16 Ağustos 1960 tarihli Anayasaya, bu Anayasaya uygun olarak 21 Aralık 1963 tarihine kadar kabul edilmiş mevzuata, 28 Aralık 1967 tarihli Kıbrıs T-ürk Yönetimi Temel Kuralları ve tadillerine, bunlara uygun olarak kabul edilmiş mevzuat ve ilkelere, Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi Yürütme Kurulu ve Meclisinin 13 ve 18 Şubat 1975 tarihlerinde birleşik olarak yaptıkları toplantıda alınan kararlara, bunlara u-ygun olarak kabul edilmiş mevzuata göre saptanmış ücret, izin, azil, görevden uzaklaştırma, emeklilik maaşı, ikramiyeleri ve benzeri hakları kapsar."

II. DAVACININ GEREKÇESİNİN ÖZETİ:
1. İlgili Yasanın 20. maddesinde yer alan kural bütçeyi ilgilendiren -bir konu olmadığı cihetle bütçe yasasında yer alamaz.

2. Yasanın 20. maddesi bakanlıkların ve bunlara bağlı daire ve döner sermayeli kuruluşların teşkilât yasalarının 31 Ağustos 1977'ye kadar Meclise sunulmasını öngörmekle bu hususun iç örgütlenme olarak- tüzükle düzenlenmesini öngören Anayasanın 91. maddesine ters düşmektedir.

3. Bütçe yasaları sadece malî yıl için geçerli olup malî konularda provizyon koyar ve malî konuları kapsarlar.

4. Anayasa'nın 63. maddesine göre Devletin yasama yetkilerinin K-ıbrıs Türk Federe Meclisi kullanır. Anayasanın 73(1) maddesine göre yasa önermeye Kıbrıs Türk Federe Devleti Bakanları ve milletvekilleri yetkilidir. İlgili yasa maddesi yürütme organına belirli bir zaman içinde yasa önerme yükümlülüğü koyması yetkiler a-yırımı ilkesine ters düşmektedir.

5. Anayasanın 131. maddesinde Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi bulunanların haklarını saklı tutmaktadır. İlgili Yasanın 20. maddesinde teşkilât yasaları yapılmadığı takdirde kadroların yasal ka-dro olarak yorumlanamayacağını öngörmekle kamu görevlilerinin ve diğer personelin kazanılmış olan maaş ve emeklilik haklarını ortadan kaldırmak müeyyide ve endişesini getirmektedir ve dolayısıyle Anayasanın 131. maddesine ters düşmektedir.

III. DAVALININ -GEREKÇESİNİN ÖZETİ:
1. İlgili Yasanın 20. maddesi bütçe yasası ile ilgili bir konuyu kapsamaktadır. Bu nedenle bu madde bütçe yasasında yer alabilir.

2. Meclisin Anayasanın 91(1) ve 93(2) maddeleri altında bakanlıklarla ilgili teşkilât yasalarını yazm-ak yetkisi vardır. Anayasa'nın 91. maddesinin (1). fıkrası Bakanlar Kurulunu ancak teşkilât yasalarına uygun olarak bakanlıkların iç örgütlenmesi hususunda tüzük çıkarmaya yetki vermektedir.

3. Yasanın 20. maddesinin yetki ayrılığı ilkesine ters düştü-ğü yolundaki iddialar tamamen geçersizdir. Bütçe yasasının 20. maddesi Yasamanın Yürütmeyi denetleme yetkisini fiilen kullanmasını öngören bir madde olup yetki çatışması ile ilgili değildir. Bütçe yasası ile Meclis Yürütmeyi, yasa yapma yükümlülüğünü be-lli bir zaman içinde, yerine getirmeye davet etmiştir. Bu yapılırken Anayasanın öncelikle işler bir hale gelmesi öngörülmektedir. Meclisin, meclis olarak yasa önermesi mümkün değildir. İki organ arasında, iddia edildiği gibi, bir yetki çatışması yoktur.- Kaldı ki gider artırıcı öneriler milletvekilleri tarafından değil Bakanlar Kurulu tarafından yapılır.

4. Kamu görevlilerinin muktesep haklarını 20. madde ortadan kaldırmış değildir.

5. Zaman tahdidi Başbakan, Maliye Bakanı ve Bakanlar Kurulunun tasvi-p ve arzuları ile tesbit edilen bir süredir.

IV. İNCELEME:
İptal dilekçesinde ve itiraznamede ileri sürülen iddia ve gerekçeler ile duruşma sırasında ileri sürülen iddia ve gerekçeler, iptali iste