-D.2/2004 Anayasa Mahkemesi 5/2004

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Başkan, Metin A. Hakkı,
Nevvar Nolan, Mustafa H. Özkök, Seyit A. Bensen.

Anayas-anın 146. maddesi altında Kıbrıs Sorununun Çözümüne İlişkin Halkoylaması (Özel ve Geçici Kurallar) Yasasının, Anayasanın Başlangıç Kısmı ile 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 14,
15, 16, 17, 18, 77, 79, 85, 88, 89, 90, 94, 99, 103, 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110,- 136, 137, 142, 143, 144, 145, 150, 151, 152, 153, 158, 159, 162 ve 163. maddelerine uygun olup olmadığı hususunda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının görüş istemi hakkında.

KKTC Cumhurbaşkanı namına: Başsavcı Akın A. Sait
KKTC Meclisi namına:- Avukat Ali Fevzi Yeşilada.

-----------------------

GÖRÜŞ BİLDİRİSİ
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisinde 22.3.2004 tarihinde kabul edilen, Kıbrıs Sorununun Çözümüne İlişk-in Halkoylaması (Özel ve Geçici Kurallar) Yasasının Anayasaya aykırı olup olmadığı konusunda, Anayasa Mahkemesinden görüş isteminde bulunmuştur.

Cumhurbaşkanı adına Anayasa Mahkemesinde hazır bulunan Başsavcı Sn. Akın A. Sait'in sorduğu soruları iki baş-lık altında toplamak mümkündür. Birinci başlık altında Sn. Başsavcı, Anayasanın nasıl değiştirilebileceğine ilişkin Anayasada hükümler bulunduğunu, Kıbrıs Sorununun Çözümüne İlişkin Halkoylaması (Özel ve Geçici Hükümler) Yasasının bu hükümlere aykırı olar-ak Anayasayı değiştirmeyi ve hatta ortadan kaldırmayı öngördüğünü, bu nedenle Anayasaya aykırılık olduğunu öne sürmektedir. İkinci başlık altında ise halkoylamasında sorulan soruların ve özellikle halkın anlamayacağı İngilizce metinler bulunmasının Anayas-aya aykırı olduğunu öne sürmektedir.
-
-Bu soruları ayrı ayrı ele alarak inceleyelim.

-Kıbrıs Sorununun Çözümüne İlişkin
Halkoylaması (Özel ve Geçici Kurallar) Yasasının KKTC Anayasasını ortadan kaldırmayı öngören hükümleri Anayasaya aykırı mı?
KKTC Anayasasının 162. maddesine göre, Anayasanın
9. maddesinde belirtilen kurallar saklı kalma -koşuluyla, Anayasanın kısmen veya tamamen değiştirilmesi için en
az on meclis üyesinin önerisi ve üye tamsayısının üçte
iki çoğunluğunun oyu gerekir. Bu oylamadan sonra ise
halkoyuna başvurmak gerekir. 9. maddeye göz attığımızda değişemeyecek kurallar- arasında Devletin şekli ve ülkenin bölünmez olması bulunduğunu görürüz. Ayrıca egemenliğin halkın olduğu ve hiçbir makam veya merciin kaynağını Anayasadan almayan bir yetki kullanamayacağı kuralı yer almaktadır.

Halkoylaması Yasası yeni bir Anayasa-nın yürürlüğe girmesini öngörmektedir. Halkoylaması ile KKTC Anayasası ortadan kalkacak ve yerine yeni bir Anayasa geçecektir. Bu değişikliğin KKTC Anayasasının 162 ve 9. maddelerine uygun olmadığı açıktır. Ancak bu gerçeğe karşı KKTC Anayasasının bir f-ederasyon kurulması amacıyla toplumlararası görüşme-lere ve dolayısıyla KKTC'yi sona erdirip yeni bir devlet kurulmasına izin verdiği öne sürülmektedir. Bu izin nedeniyle yıllardan beri toplumlararası görüşmeler yapılmış, toplumlararası görüşmeleri destek-leyen yasalar kabul edilmiş, New York süreci başlatılmış ve İsviçre görüşmeleri gerçekleşmiştir. Halkoylaması Yasasını değerlendirirken tüm bu çalışmaları birlikte göz önünde bulundurmamız ve KKTC Anayasasının tümüne izin verip vermediğini araştırmamız ge-rekmektedir.

Anayasanın 163. maddesi, Anayasanın Başlangıç Kısmını Anayasanın metninden saymaktadır.

-Anayasamızın Başlangıç Kısmında şöyle denmektedir:

"Kıbrıs Türk Halkı,
Egemenliğin kayıtsız şartsız sahibi olarak,
15 Kasım 1983 tarihinde, büyük bir coşku ve
oybirliği ile kabul edilen Bağımsızlık
Bildirisini yaşama geçir-mek... amacıyla...
KKTC Anayasasını kabul ve ilân eder."

Buna göre KKTC Anayasası 15 Kasım, 1983 tarihinde kabul edilen Bağımsızlık Bildirisinde belirtilenleri yaşama geçirme amacıyla kabul edilmiştir.

15 Kasım 1983 tarihinde Resmi Gazetede yayımla-nan Bağımsızlık Bildirisinin 22(b) maddesi şöyledir:

"Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilânı,
iki eşit halkın ve onların kurdukları yönetim-
lerin, gerçek bir federasyon çatısı altında
yeniden bir ortaklık kurmalarını engellemez,
-tam aksine, bir federasyon kurulabilmesi için
gerekli ön şartları tamamlayarak bu yoldaki
samimi çabaları kolaylaştırabilir. Bu yolda
her yapıcı çabayı göstermeğe kararlı olan
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti başka hiçbir
devletl-e birleşmeyecektir."

Bağımsızlık Bildirisinin 22(b) maddesinden anlaşılacağı gibi KKTC Anayasası bir federasyon çatısı altında Kıbrıs'ta yaşayan iki eşit halkın yeniden
ortaklık kurmalarını engellemez. Buna göre KKTC
Anayasası bir taraftan tamamen bağ-ımsız ve sürekli
bir devlet kurmuş, diğer taraftan yeni bir devlet oluşturulmasına açık kapı bırakmıştır. Yeni devlet
kurma çalışmalarını KKTC Anayasasında yer alan tamamen bağımsız ve sürekli devlet özelliği ile bağdaştırmak
kolay değildir.

Ortaya ç-ıkan bu çelişkiyi açıklayabilmek için devletlerin sona ermesi ve yeni bir devlet kurulmasına ilişkin teorik bilgilere başvurmamız yararlı olacaktır. Dünyadaki örnekleri araştırdığımız zaman görürüz ki,
bir devletin son bulup yeni bir devletin kurulması, -genellikle fiili bir güçten sonra yaratılan hukuk
boşluğu sürecinde olmaktadır. Savaş, hükümet darbesi, devrim, sömürge olan bir ülkenin bağımsızlığı gibi
hallerde yeni devlet doğmaktadır. Yeni devlet