-D. 8/89 Anayasa Mahkemesi: 5/89
-Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
Niyazi F. Korkut, Aziz Altay, Hamdi Atalay

Anayasanın 188(1) maddesi hakkında

Yüksek İdare Mahkemesi tarafından 6-9/87 sayılı başvuruda (Müstedi: Ahmet Tahsin Taşlı ile Müstedaaleyhler: 1. İskân Bakanlığı vasıtası ile KKTC, 2. Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu vasıtası ile KKTC arasında) sunulan konu.

Müstedi namına: Gözel Halim
Müstedaaleyhler namına: Mehmet- Ali Şefik

--------------

K A R A R

KONU:
41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının
64, 68 ve 90. maddelerine dayanılarak çıkarılan ve 14.6.1985 tarihli Resmi Gazetenin Ek III'ünde A.E.300 olarak yayınlanan 1985 Terkedilen ve Özel B-ölgelerdeki Taşınmaz Mallar ile Yabancılara Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Tüzüğünün 4. maddesinin, ve

Aynı maddelere istinaden çıkarılan ve 24.10.1985 tarihli
Resmi Gazetenin Ek III'ünde A.E.485 olarak yayınlanan 1985 Terkedilen ve Özel Bölgeler-deki Taşınmaz Mallar ile Yabancılara Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi (Değişiklik) Tüzüğünün 2. maddesinin -

Anayasanın 1, 7 ve 8. maddelerine aykırı olup olmadığı.
I.OLAY:
Müstedi, Güney göçmenidir. 1974 de kendisine Girnede Hürriyet Caddesi-nde parsel 214 deki No.25 işyeri tahsis edildi ve tasarrufunda bulunmaktadır. Bu işyerinin değeri 14.6.1985 tarihinde 1,098,891 puan olarak saptandı. Bu saptama yapıldıktan sonra müstediye gönderilen T cetveline müstedi itirazda bulundu. Müstedaaleyhler- müstedinin itirazını inceledi ve yapılan bazı değişiklikleri ve değerlerin kesinleşmiş olduğunu müstediye bir yazı ile bildirdiler. Müstedaaleyhler, müstedinin Güneydeki mal varlığı ile Kuzeydeki mal varlığı arasında 690,700 puan değer farkı bulunduğunu -ve bu farkı karşılayacak mal veya malların Devlete iade edilmesi gerektiğini de yazılarında kendisine bildirdiler. Bunun üzerine müstedi Yüksek İdare Mahkemesinde müstedaaleyhler aleyhine bir başvuru dosyaladı ve müstedaaleyhlerin müstediye bildirdikleri -kararlarının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesini istedi.

Başvuru duruşma için Mahkeme önüne gittiğinde müstedi A.E.300 sayılı ve 14.6.1985 tarihli Tüzüğün 4. maddesi ile A.E.485 sayılı ve 24.10.1985 t-arihli Değişiklik Tüzüğünün 2. maddesinin Anayasanın 1, 7 ve 8. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Mahkeme de ileriye sürülen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamada etkili olabileceği kanaatına vardı ve konuyu, k-arara bağlanmak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu. Mahkeme, ayrıca, Anayasa Mahkemesinin kararına dek başvurunun duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedinin iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:

A.E.300 sayılı Tüzüğ-ün 4. maddesi ile A.E.485 sayılı
Tüzüğün 2. maddesi Anayasaya aykırıdır. Bunlardan önce 8.3.1979 tarihli Resmi Gazetede A.E.37/79 olarak yayınlanan Tüzük yürürlükte idi. Bilâhare 22.11.1982 de 535/82 sayılı Değişiklik Tüzüğü yapıldı. 1985'e kadar eşdeğe-r hak sahiplerinin puanlarına karşı aldıklarının değerleri, subjektif değer ve artı değerleri, bu tüzüklere göre tespit edildi. 1985 de yayınlanan tüzüklerin konu maddeleri ile esas tüzüğün 42. maddesi değiştirildi. Yapılan değişikliklerle ek veya subjek-tif değerler matematiksel olarak yeni bir düzenlemeye tabi tutuldu. Böylelikle eski tüzükten faydalananlarla yeni tüzükten faydalananlar veya faydalanacaklar arasında haklı bir nedene dayanmayan bir eşitsizlik meydana getirildi.

Havale konusu iki tü-zük altında faydalananlar arasında da bir eşitsizlik yaratıldı. Şöyle ki A.E.300 de değer bölgelerine ilâveten kaynağın alanı kademeli olarak bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. A.E.485 de ise yalnız değer bölgeleri nazarı itibara alındı. Böylelikle h-akkını erken alanlar ile kendi ihmali olmadan alamayan vatandaşlar arasında bir ayrıcalık yaratıldı.

Aynı nitelikte ve statüde eşdeğer hak sahipleri farklı uygulamalara tabi tutulmulardır. Bu ise Anayasanın 8. maddesine aykırıdır.

Bu tüzükle-rin havale konusu maddeleri hukukun üstünlüğünü öngören Anayasanın 1. maddesine ve aynı zamanda 7. maddesine de aykırıdır.

Müstedaaleyhlerin iddialarının gerekçesi özetle
şöyledir:

Konu iki Değişiklik Tüzüğü ile getirilen durum iki yönlüdür. Şöyl-e 41/77 sayılı Yasa altında hak sahibi olan kişinin hem Güneydeki malına hem de Kuzeyde alacağı mala aynı ölçüde artış getirilmiştir. Diğer bi deyimle kişinin Güneyde bıraktığı işyeri ile Kuzeydeki işyerine aynı değer artışı tanınmıştır. Bu durumda özdeş- kişiler arasında ayrıcalık yapıldığı söylenemez.

Güneyde subjektif değerli mal bırakmamış ve düşük puanlı bir kişinin Kuzeyde haklı bir nedene dayanmadan kıymetli mal alması bir haksızlığa yol açmakta idi. Yapılan iki tadilât bu haksızlığı giderici- mahiyettedir.

Konu Değişiklik Tüzükleri bir yanlışlığı düzeltmeyi amaçlamıştır. Olaya bu açıdan bakıldığında eşitlik ilkesine aykırılık söz konusu değildir. Daha önce eski tüzükler altında bu şekilde haksız mal alanlar olabilir. Yapılan tüzükler -bu gibi bir haksızlığın daha da büyümesini önlemiştir.

Herkesin Güney malının değerlendirilmesinin bitmesi ve eşit şartlarda kaynaklara müracaat edebilmesi doğru ve uygun olurdu. Fakat tüzüklerin iptali bunu telâfi etmez.

Anayasanın 1. maddesi-ne de aykırılık iddia edilmiştir. Bu madde kazanılmış hakları korur. Müstedinin başvurusu incelendiğinde kazanılmış hakkı olmadığı görülür. Anayasanın 1. maddesine veya 7. maddesine herhangi bir aykırılık mevcut değildir.

III. İLGİLİ TÜZÜK METİNLERİ:

- 1985 Terkedilen ve Özel Bölgelerdeki Taşınmaz Mallar ile Yabancılara Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Tüzüğünün 4. maddesi aynen şöyledir:

"4. Esas Tüzüğün 42. maddesinin (C) fıkrası tümüyle
kaldırılır ve aşağıdaki yeni (C) fıkra-sı geçirilir:-

(C) Subjektif değeri: İşyerin