-D.5/90 Anayasa Mahkemesi: 4/90
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, N. Ergin Salâhi,
Metin A. Hakkı, Özkan Tunçağ, Nevvar Nolan

Yüksek İdare Mahkemesi tarafından 26/89 sayı-lı istinafta (İstinaf eden: Gönül Gültekin ile Aleyhine istinaf edilenler: Müteveffa İbrahim Mulla Mehmet İbrahim Tokkan terekesinin tereke idare memuru sıfatıyle Ahmet Tokkan ve diğerleri arasında) sunulan konu.

İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza
Aleyhi-ne istinaf edilenler namına: Ergin Ulunay
Amicus curiae olarak Başsavcılık namına: Mustafa Arıkan

-------------

K A R A R
-KONU:
Değiştirilmiş şekli ile 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 40.maddesinin (4).bendinin Anayasanın 1, 8, 36.maddelerine ve Geçici 1.maddesine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:
Aleyhine istinaf edilen müstediler Yüksek İdare Mahk-emesine dosyaladıkları başvuru ile müstedaaleyh (1)'in müstedilere gönderdiği 6.7.1988 tarihli yazının içerdiği ve Balıkesirdeki A 18 nolu konutun tahsisini İbrahim Tokkan'ın adından iptal edilmesine mütedair İDK'nın önerisi ile Bakanlığın kararının ve kon-u konutun ilgili şahıs olan istinaf edene kiralanmasına dair olan karar ve işlemin hükümüsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair karar verilmesini istedi. Başvuruyu dinleyen tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesinin müstediler leh-ine karar vermesi üzerine ilgili şahıs üç Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesine istinaf etti. İstinaf, duruşma için Mahkeme önüne geldiğinde aleyhlerine istinaf edilen müstediler 41/77 sayılı Yasanın 40.maddesinin (4).bendinin Anayasanın 1, 8, 36.maddelerine -ve Geçici 1.maddesine aykırı olduğunu öne sürdüler. Mahkeme de öne sürülen Anayasaya akırılık konusunun taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun karara bağlanmasında etkili olabileceği kanaatına vardı ve konuyu, karara bağlanmak üzere Yüksek Mahkemeye, An-ayasa Mahkemesi olarak havale etti. Mahkeme, ayrıca, havalenin Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanmasına değin önündeki işlemleri durdurdu.

II.İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedilerin iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:

Benzer bir konuda verilen YİM- İstinaf 12/89 sayılı karar üzerine havale yapılması istenmiştir.

Yasanın 40.maddesinin (4).bendinin tahsis sahibi kişilerin ölmeleri üzerine tahsis konusu malın Devlete intikalini öngörmesi, ölüm kaçınılmaz bir olay olduğuna göre, hukukun üstünlüğü ilke-sini zedeler, adaletsizliğe yol açar ve bu nedenle Anayasanın 1.maddesine aykırıdır.

Konut verilen herkes, özellikle eşdeğerleri olanlar, aynı statüdedir. Konut tahsisi hangi madde altında yapılırsa yapılsın aynıdır ve alanlar ve eşdeğeri olanlar özdeş -sayılır. Konu yasa bendi ise, T cetveli çıkan tahsis sahipleri ile T cetveli çıkmadan önce ölen tahsis sahipleri arasında ayırım yapmakta ve bu nedenle Anayasanın 8.maddesinin içerdiği eşitlik ilkesine ters düşmektedir.

Konu bent tahsisli konutun Devl-ete intikalini ölümle bağlaması ile miras hakkının özünü ihlâl etmektedir ve bu nedenle Anayasanın 36.maddesine aykırıdır. Böyle bir müdahale için kamu yararı mevcut değildir.

Konu bent eşdeğer hak sahiplerinin öncelik hakkını da ihlâl etmekte ve bu n-edenle Anayasanın Geçici 1.maddesinin (2).fıkrasına ters düşmektedir.

2.İstinaf eden ilgili şahsın iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

40.madde, bütünü ile, eşdeğer dışında hak tanıyan özel bir maddedir. Tahsisin amacı tahsis edilen konutun içinde a-ile fertlerinin oturmasıdır. Aile fertleri ölünce veya ortadan çıkınca amaç da ortadan kalkar. Bunun hukukun üstünlüğü ile ilgisi yoktur ve adaletsizliğe yol açılmamaktadır.

40.madde aile fertlerinin hayatta kalmaması veya sürekli olarak ülkeyi terk et-mesi üzerine taşınmaz malın Devletin kullanımına geçmesini "mülkiyetin devir işlemlerinin tamamlanmasına" bağlamakta T cetveline bağlamamaktadır. Madde, bu nedenle, aynı statüde olanlar arasında ayırım yapmıyor. Esasen madde altında verilen hakkın eşdeğe-r ile ilgili yoktur.

Verilen hak bir tahsis olduğuna göre miras ile ilgisi yoktur.

40.maddenin (4).bendinin Anayasaya aykırılığı yoktur.

3.Amicus curiae olarak Başsavcılık namına ileri sürülen görüşlerin özetle şöyledir:

İstinaf eden tarafından ö-ne sürülen görüşler doğrudur.

40.madde kapsamındaki mal Devletin malıdır ve özel mülkiyete tabi bir mal değildir ve bu nedenle hukukun üstünlüğü ilkesi zedelenmemektedir.

Madde ve ilgili bent herkese aynen uygulanmakta olup herhangi bir ayırım söz konu-su değildir.

Madde altında verilen mülkiyet olmadığına göre miras hakkı doğmaz ve Anayasanın 36.maddesine herhangi bir aykırılık yoktur.

Maddenin Anayasanın Geçici 1.maddesi ile ilgisi yoktur. Esasen aleyhine istinaf edilen müstedilerin puanları konu -evin puanlarını karşılamamaktadır.

Yasanın 40.maddesinin (4).bendinin Anayasaya aykırılığı yoktur.

III.İLGİLİ YASA METNİ:
Değiştirilmiş şekli ile 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 40.maddesinin (4).bendi aynen şöyledir:
"40(4-) Mülkiyet devir işlemlerinin tamamlanmasına kadar, tahsis hakkı verilen aile fertlerinden herhangi birinin hayatta kalmaması veya sürekli olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetini terketmesi halinde, bu aileye verilen taşınmaz mallar Devlet-in kullanımına geçer."

IV.İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

"Madde 1.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir Cumhuriyettir."

"Madde 8.
(1)Herkes, hiçbir ayı-rım gözetilmeksizin, Anayasa ve yasa önünde eşittir. Hiçbir kişi, aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.

(2)Devlet organları ve yönetim makamları, bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek ve ayrı-calık yapmamak zorundadırlar.
(3)Ekonomik bakımdan güçsüz olanların Anayasaya ve yasalar ile elde ettikleri veya edecekleri kazanımlar, bu madde ileri sürülerek ortadan kaldırılamaz