-D.14/87 Anayasa Mahkemesi: 4/87

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdki İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
Niyazi F. Korkut, Aziz Altay, Taner Erginel.

Anayasanın 148-(1) maddesi hakkında.

Yüksek İdare Mahkemesi tarafından YİM 45/85 sayılı başvuruda (müstedi: Nesrin M.Vehbi n/d Nesrin Aytas ile müstedaaleyh: Eşdeğer Mal Saptama, Değerlendirme ve Tanzim Komisyonu Başkanlığı arasında) sunulan konu.

Müstedi namına: Do-lun Üstüner
Müstedaaleyh namına: Mehmet Ali Şefik

-----------------
K A R A R
KONU:
27/82 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekli ile 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 40. maddesi v-e 70 (3)(a) maddesinde yer alan "İstihkakı olan puan değerini öncelikle tasarruf etmekte olduğu konut için ..... kullanmakla yükümlüdür." ibaresinin Anayasanın 1, 7, 8, 10, 11, 14 ve 36. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:
Aslen Kıbrıs'lı olan müs-tedi ve eşi T.C. vatandaşı olup Türkiye'de ikamet etmekte idiler. 1975 de özel göçmen olarak Kıbrısa geldiler ve müstedinin eşine Aşağı Maraşta bir ev tahsis edildi. Müstedi ve eşi, Kıbrısta bulunduklarında, konu evi kullanmaktadırlar. Bu ev, güneyde mal b-ırakan müstedinin T cetveline işlendi. Müstedi buna itiraz etti. Müstedaaleyhin itirazı olumlu karşılamaması üzerine müstedi Yüksek İdare Mahkemesinde bir başvuru dosyalayarak müstedaaleyhin ilgili kararlarının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir -sonuç doğurmayacağına karar verilmesini istedi.

Başvuru duruşma için Yüksek İdare Mahkemesi huzuruna gittiğinde müstedi 27/82 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekli ile 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 40. maddesi ile 70(3)(a) da- yer alan "İstihkakı olan puan değerini öncelikle tasarruf etmekte olduğu konut için .... kullanmakla yükümlüdür" ibaresinin Anayasanın 1,7,8,10,11,14 ve 36. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Mahkeme de ileri sürülen Anayasaya aykırılık konusunu baş-vurunun karara bağlanmasında etkili olabileceğine karar verdi ve konuyu, karara bağlamak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek başvurunun duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedinin id-diasının gerekçesi özetle şöyledir:
Değiştirilmiş şekli ile 41/77 sayılı Yasanın 40. maddesinin (2). Bendi ve 70. maddesinin (3)(a) fıkrasında yer alan "İstihkakı olan puan değerini öncelikle tasarruf etmekte olduğu konut için .... kullanmakla yükümlüdür"- ibaresi Anayasaya aykırıdır.

Anayasanın 1. maddesi sosyal adalet öngörmektedir. Müstediye, talep etmediği ve seçme hakkı tanınmadan, ikamet etmekte olduğu evin eşdeğer olarak verilmesi veya empoze edilmesi Anayasanın 1. maddesinin öngördüğü sosyal adale-te aykırıdır.

Eşine ev tahsis edilmemiş olan bir kadın puanlarına karşı istediği evi seçebilecekse de eşine tahsisli ev bulunan kadın bunu yapamayacaktır. Bu şekilde, Anayasanın eşitlik ilkesini öngören 8. maddesine aykırı olarak, eşlerine tahsisli ev bu-lunanlarla bulunmayan kadınlar arasında ayırım yapılmıştır.

Mülkiyet hakkının hangi hallerde sınırlanabileceği Anayasanın 36. maddesinde gösterilmiştir. Burada, ilk bakışta, kamu yararı mevcut olduğu gözükürse de böyle bir yarar yoktur. Konu yasa kuralla-rı her aileye birden fazla konut verilmesini önlemek amacını güderse de boşanmayı ve yasaların suistimal edilmesini teşvik etmektedir. Anayasanın 36. maddesine aykırılık vardır.

Havalede Anayasanın 7, 10, 11 ve 14. maddelerine de aykırılık mevcut olup ol-madığı sorulmuş ise de Mahkeme önünde yapılan duruşmada bu maddelere aykırılık ileri sürülmemiştir.

Müstedaaleyhin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Anayasanın 1. maddesinin öngördüğü sosyal adalete aykırılık yoktur. Müstedinin istediğ-i gibi bir uygulama yapılsa hakkaniyet ve adalet ile bağdaşmayan durumlar ortaya çıkabilir. Şöyle ki herkes tasarrufunda bulunan konutu elinde tutacak ve puanlarına karşılık da başka mallar alabilecektir. Bu ise yasanın uygulanabilirliğini de tehlikeye düş-ürebilecek ve o zaman sosyal adalet ilkesi zedelenecektir.

Anayasanın 8. maddesi, aynı koşullar içerisinde bulunan ve özdeş nitelikleri olan kişilerin aynı işlemlere tabi tutulmasını öngörmektedir. Burada konu kurallar özdeş ve benzer nitelikte olanları-n tümüne uygulanmaktadır. Anayasanın 8. maddesine aykırılık yoktur.

Anayasanın 36. maddesinin bu meseleye şümulü yoktur. 36. madde de murat edilmekte olan var olan bir mülkiyeti kişinin diledi