- Anayasa Mahkemesi 4/76
(Yargıtay/Hukuk 12/75)

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün (Başkan), Ahmed İzzet,
Şakir Sıdkı İlkay, Orhan -Z. Bilgehan ve Salih S. Dayıoğlu.

Anayasa'nın 114. maddesi hakkında
ve
Yüksek Mahkeme (Yargıtay olarak) tarafından Yargıtay/Hukuk 12/75 sayılı (Emine Özkul ile Çetin Birinci arasındaki) İstinafta sunulan konu.

İstinaf eden namına: Menteş Aziz ve Talâ-t Kürşat
Aleyhine istinaf edilen namına: Mustafa Menteş
Amicus Curiae olarak Başsavcı namına: Akın A. Sait.

K A R A R

Yargıtay/Hukuk 12/75 sayılı İstinafın duruşmasında istinaf edenin avukatı Fasıl 6, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 6. maddesinin A-nayasa'nın 14 ve 26. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek, Anayasa'nın 114(1) maddesi uyarınca Anayasa'ya aykırılık konusunun Anayasa Mahkemesine sunulmasını talep etti.

Yargıtay olarak oturum yapan Yüksek Mahkeme istinaf edenin avukatı tarafından i-leri sürülen Anayasa'ya aykırılık hususunun istinafın karara bağlanmasında etkisi olabilen bir husus olduğu kanaatına vardığından konuyu, karara bağlamak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sunmuştur. Sunulmuş olan ve karara bağlanması iste-nen soru aynen şöyledir:-
"Fasıl 6. Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununun 6. maddesinin Anayasanın özgürlük ve kişisel güvenlik bölümündeki hükümlere ve bilhassa Anayasanın 14 ve 26. maddelerine aykırı olup olmadığı.

Bir hukuk davasında ₤50.- (elli lira) -dan yukarı borcu olan bir davalının Kıbrıs'ı terketmek üzere olup Kıbrıs'tan gaybubeti davacının davayı ileri götürmesi bakımından olumsuz yönde etkilemesini önlemek için davalı-borçlunun tutuklanıp altı ayı geçmeyen bir süre için hapis tutulmasını mümkün -kılar ve asli metni İngilizce olan Fasıl 6, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununun 6. maddesi aynen şöyledir:-
-"Power to 6.(1) Where the plaintiff in an action in
arrestany Court proves at any time before final
defendant. judgment by evidence on oath to the satisfaction of such Court, that he has good cause of action against the defendant to an amount exce-eding fifty pounds, and that there is probable cause for believing that the defendant is about to quit Cyprus unless he be apprehended, and that the absence of the defendant from Cyprus will materially prejudice the plaintiff in the prosecution of his acti-on, such Court may order such defendant to be arrested and imprisoned for a period not exceeding six months, unless and until he has sooner given the security directed by the Court, not exceeding the amount claimed in the action, that he will not go out of- Cyprus without the leave of the Court.

(2) The expenses incurred for the subsistence of the defendant while under arrest shall be paid by the plaintiff in advance, at such rate and in such manner as is directed by Prison Regulations in respect of- judgment debtors committed under Part VIII of this Law.

(3) The Court may at any time, on reasonable cause shown, discharge or vary the order, or grant such other relief as may be just.

(4) The security to be given by the defendant may be a depo-sit in Court of the amount mentioned in the order, or a bond to the plaintiff by the defendant and two sufficient sureties (or, with the leave of the Court either one surety or more than two), or, with the plaintiff's consent, any other form of security. -The plaintiff may, within four days after receiving particulars of the names and addresses of the proposed sureties, give notice that be objects thereto, stating in the notice the particulars of his objections. In such case the sufficiency of the security- shall be determined by the Court, which shall have power to award costs to either party. The plaintiff shall file an application in Court for that purpose, and unless he do so within four days after giving notice of objection, the security shall be deeme-d sufficient.

-(5)Unless otherwise ordered, the costs of and incidental to an order of arrest, shall be costs in the cause."

Sunulmuş olan- Anayasa'ya aykırılık konusunu ilgilendiren Anayasa'nın 14 ve 26. maddeleri aynen şöyledir:-
"Gezi ve Yerleşme Özgürlüğü:
Madde 14.
Her Türk yurttaşı, gezi özgürlüğüne sahiptir, bu özgürlük ancak ulusal güvenliği sağlama ve salgın hastalıkları önleme amaçl-arıyle ve yasa ile sınırlanabilir.
Her Türk yurttaşı dilediği yerde yerleşme özgürlüğüne sahiptir, bu özgürlük, ancak ulusal güvenliği sağlama, salgın hastalıkları önleme, kamu mallarını koruma, sosyal, ekonomik ve tarımsal gelişmeyi gerçekleştirme zorunl-uğuyle ve yasa ile sınırlanabilir.
Her Türk yurttaşı, yurda girme ve çıkma özgürlüğüne sahiptir. Yurt dışına çıkma özgürlüğü yasa ile düzenlenir.
Hiçbir Türk yurttaşı, isteği dışında Devlet sınırları dışına çıkarılamaz ve aynı şekilde girmekten alıkonulam-az."

"Kişi Güvenliği.
Madde 26.
Herkes özgürlük ve kişisel güvenlik hakkına sahiptir.
Bir kişi, özgürlüğünden ancak aşağıdaki hallerde yasayla konduğu zaman ve öngörüldüğü biçimde yoksun bırakılab