-D.6/2003 Anayasa Mahkemesi: 37/2001

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Başkan, Metin A. Hakkı,
Nevvar Nolan, Mustafa H. Özkö-k, Seyit
Bensen.

Anayasanın 147. maddesine göre açılmış iptal davası.

Davacı: Kıbrıs Türk Kamu Görevlileri Sendikası veya kısa ismi
"Kamu-Sen", Lefkoşa

- ile -

Davalı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi,-
Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Davacı namına: Avukat Ergin Ulunay
Davalı namına: Avukat Zeki Bayram
Yasal danışman (Amicus curiae) olarak Başsavcılık namına: Başsavcı Yardımcı Muavini Müjgan Irkad. -

-------------

H Ü K Ü M
KONU:
41/2001 sayılı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 21(2) maddesinin Anayasanın 54. maddesine aykırı olup- olmadığı.

I. OLAY:
Davacı, KKTC Sendikalar Mukayyitliğinde kısaltılmış ismi ile "Kamu-Sen" adı altında kaydedilmiş bulunan bir sendika olup amacı, KKTC kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanların hak ve menfaatlerini korumaktır. 23.11.2001 tarihli- Resmi Gazetede yayınlanan 41/2001 sayılı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 21(2) maddesinde banka personelinin grev yapma hakkı olduğu kabul edilmesine rağmen bu hakkın kullanılması yasa maddesinde belirtilen hizmetlerin çekirdek bir -kadro ile yürütülmesi koşuluna bağlanmıştır. Banka hizmetlerinin çekirdek bir kadro ile yürütülmesi halinde grev yapma hakkının bir anlamı kalmayacağı görüşünde olan Davacı sendika, bir iptal davası açarak 41/2001 sayılı Yasanın 21(2) maddesinin Anayasanı-n 54. maddesine aykırı olduğunu iddia etmiştir.

II. İDDİALARIN GEREKÇELERİ:
Davacının iddialarının gerekçeleri özetle şöyledir:

41/2001 sayılı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 21(2) maddesi Merkez Bankasında çalışmakta -olanların grev yapma hakkına birçok sınırlama getirmiş ve grev hakkını ellerinden almıştır. Getirilen sınırlama ölçülülük ilkesine aykırı olduğu gibi makûl ve orantılı bir sınırlama değildir ve bu nedenle Yasanın 21(2) maddesi Anayasaya aykırıdır.

- 2. Davalının iddialarının gerekçeleri şöyledir:

Yasa Koyucu bu yasayı yaparken grev hakkının özüne dokunmamıştır. Çalışanların tümü düşünülerek grev hakkı tanınmış, ancak kamu güvenliği açısından bir kısıtlama getirilmesi uygun görülmüştür. Yasa Ko-yucu, işlemlerin aksatılmaması amacıyle, çekirdek bir kadro ile devamlı hizmet verilmesi şartına bağlı olarak greve gitmeye izin vermiştir. Bu sınırlamanın amacı kamu güvenliğinin sağlanmasıdır. Ülkemizde yaşanan banka krizleri nedeniyle Merkez Bankasını-n önemi artmıştır. Kamu güvenliği nedeniyle grev hakkının sınırlanmasının Anayasaya herhangi bir aykırılığı yoktur.

Yasal danışman (amicus curiae) olarak bulunan
Başsavcılığın iddialarının gerekçeleri ise şöyledir:

Davayı açan sendikanın geçmiş t-üzüklerinde grev kararı almayı içeren madde bulunmasına rağmen, emare yapılan yeni tüzüklerinde, kuruluş amaçlarını gösteren maddeler arasında grev kararı ile ilgili bir madde yoktur. Yani Davacı sendikanın grev kararı alma yetkisi yoktur. Dolayısıyla ip-tal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Grev hakkı çalışanların bir bölümüne değil tümüne verilen bir haktır ve greve inilecekse faaliyetlerin durdurulması gerekir. İşin eskisi gibi devam etmesi koşuluyla grev hakkının tanınması grev hakkının olmad-ığını gösterir. Dolayısıyla Yasanın 21(2) maddesi Anayasanın 54. maddesine aykırıdır.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
41/2001 sayılı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 21(2) maddesi şöyledir:
"21.(1) ............................-..........
(2) Banka personelinin grev hakları vardır.
Ancak personel bu hakkını, Toplu İş
Sözleşmesi Grev ve Referandum Yasasındaki
kurallara bakılmaksızın Yönetim Kuruluna
üç iş günü önceden bilgi verilmesi ve Bankan-ın,
(A) İskonto ve avans işlemleri,
Müşterek muhafaza işlemleri,
Tevdiat hesapları, tahvilat ve havale
işlemleri,
Bankaların ve kredi vermek amacıyla
kurulmuş diğer kuruluşların denetimi
işlemleri,
Takas odası işlemleri,
Risk Me-rkezi işlemleri,
Açık piyasa işlemleri,
Para piyasasının işleyişiyle ilgili
işlemler (İnterbank piyasası),
Zorunlu karşılıklarla ilgili
işlemler,
(İ) Kambiyo işlemleri,
Muhabirlerle ilgili işlemler, ve
Tüm bu işlemleri-n muhasebeleştiril-
mesi ve banka vaziyetinin çıkarılması
ile ilgili işlemlerini,
aksatmayacak şekilde gerekli tedbirlerin
alınmasından sonra, çekirdek bir kadro
ile sürekli hizmet verilmesi şartlarına
- tabi olarak kullanabilir.
(3) ........................................."

IV. İLGİLİ ANAYASA METNİ:
"Madde 54:
Çalışanlar, işverenle olan ilişkilerinde,
ekonomik ve sosyal durumlarını korumak ve
düzeltmek amacıyla toplu sözle-şme ve grev
hakkına sahiptir.
Grev hakkının kullanılması, yalnız ulusal
güvenliği, anayasal düzeni, kamu güvenliğini
veya bu Anayasanın herhangi bir kişiye sağladığı
hak ve özgürlükleri korumak amacıyla yasa ile
düzenlenebilir.
-Yargıçlar, savcılar, silâhlı kuvvetler
mensupları, polis mensupları ve sivil savunma
kilit personelinin grev hakkı yoktur.
İşverenlerin hakları yasa ile düzenlenir."

V. İNCELEME:
Kıbrıs Türk Kamu Görevlileri Sendikası açtığı bu iptal davas-ında 41/2001 sayılı KKTC Merkez Bankası Yasasının 21(2) maddesinin Anayasanın 54. maddesine aykırı olduğunu öne sürmektedir.

Ön İtiraz:
İptal davası açma hakkı Anayasamızın 147. maddesinde düzenlenmiştir. Bu madde sendikaların kendi varlık ve g-örevlerini ilgilendirdiği alanlarda iptal davası açabileceklerini belirtmektedir. Davalı avukatı ile davaya yasal danışman (amicus curiae) olarak katılan Başsavcılık, iptal davası açmanın Davacının varlık ve görevlerini ilgilendirmediğini, dolayısıyla Dav-acının bu davayı açmaya yetkisi olmadığını öne sürdüler. Bu iddiaya göre sendikanın iptal davası açabilmesi için varlık ve görevlerini ilgilendirme yeterli olmayıp bu ilgilendirmenin esaslı olması gerekir. Halbuki Davacı sendikanın tüzüğüne bakıldığında -grev konusunda herhangi bir yetkisi olmadığı görülür. Dolayısıyla Davacı sendikanın iptal davası açma hakkı yoktur.

Sendika tüzüğünde yer alan sendikanın amaçlarının bazıları şöyledir:

"5. Üyelerle İşveren ve Üyelerin kendi arasındaki -
ilişkileri düzenlemek, anlaşmazlıkları halletmeye
çalışmak,
6. Üyelerin iktisadi, sosyal, eğitim, kültürel
ve mesleki durumlarını meşru yollarla geliştirmek,
7. Üyelere