-D. 3/84 Anayasa Mahkemesi 34/83
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay. -
Anayasanın 113. maddesi hakkında.

Toplumcu Kurtuluş Partisinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi tarafından kabul edilen ve 3/12/1983 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 3 numaralı -Kararın iptaline ilişkin istemi hakkında.

Davacı: Toplumcu Kurtuluş Partisi, Lefkoşa
-ile-
Davalı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi veya Kurucu Meclis, Lefkoşa.
arasında.

Davacı namına: Gözel Halim, Çetin Veziroğlu ve Ha-lil Dinç Onur.
Davalı namına: Mehmet Öner Ekinci.
Amicus Curiae olarak: Başsavcı Zaim Necatigil.

--------------

K A R A R
KONU:
Toplumcu Kurtuluş Partisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi tarafından 2.12.1983 tarihin-de oyçokluğu ile kabul edilen ve 3.12.1983 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 3 numaralı Kararın Anayasanın 1, 2, 4 63, 64 ve 138. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini istemiştir.

I. olay:
Yasama Meclisinin, 15.11.1983 tarihinde, yaptığı ol-ağanüstü toplantıda Devlet Başkanı son politik gelişmeler karşısında düşüncelerini bir bağımsızlık bildirisi halinde Genel Kurula sundu. Bunun üzerine söz alan Meclis Başkanı, Meclisin bir kurucu heyet olarak halkının kendi kaderini kendisinin tayin etme -hakkını kullanmaya kararlı olduklarını, olağanüstü bir durumda kendilerinden halk adına bir siyasi irade beyanı istendiğini, Kuzey Kıbrıs'ın bağımsız bir devlet olduğunu ilân ederek diğer tarafla gerçekten eşit statüde müzakere yapacak hale gelme kararı ve-rdiklerini ve bu amaçla Meclis Başkanlığına bir karar suretinin sunulduğunu beyan etti ve 40 milletvekili ile Bakanlar Kurulunun milletvekili olmayan üyesi tarafından imzalanmış olan karar suretini Genel Kurula okundu. Yapılan oylamada karar sureti oybirl-iği ile kabul edildi. Kabul edilen karar uyarınca Meclis Kıbrıs Türk Halkı adına Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin kuruluşunu ve Bağımsızlık Bildirisini onayladı. Daha sonra 2.12.1983'de yapılan Meclis toplantısında Devlet Başkanı yine konuştu ve bunun ak-abinde Meclisin 70 üyeden oluşan bir Kurucu Meclis haline gelmesini öngören bir karar suretini Meclis Başkanı Genel Kurula sundu. Konunun müzaderesinden sonra yapılan oylamada karar sureti, Toplumcu Kurtuluş Partisi ile Cumhuriyetçi Türk Partisinin ret oy-larına karşı, oyçokluğu ile kabul edildi. Bu karar Kurucu Meclisin KTFD Meclisinin üyeleri ile karara ekli listede belirtilen kuruluş temsilcileri ve kontenjan üyelerinden oluşmasını öngörmektedir.

2.12.1983 tarihinde kabul edilen ve 3.12.1983 tarihli R-esmi Gazetede yayınlanan konu karar Kurucu Meclisin çağrısız olarak 6.12.1983 tarihinde toplanmasını ve karara ekli yemini yaparak göreve başlamasını öngörmekte idi. Bu karara göre oluşturulan Kurucu Meclis yine bu karara göre 6.12.1983'de toplandı ve üye-ler karara ekli yemini yaparak göreve başladı. Yapılan yemin uyarınca üyeler, diğer şeyler arasında, "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin doğal ve haklı bir sonucu olarak meydana gelen Kurucu Meclis'deki görevi" halkın ve ulusun mutluluğu yolunda yürütecekl-erine namus ve şerefleri üzerine and içtiler. Davacı Partiye mensup üyeler de aynı yemini yaparak Kurucu Mecliste yerlerini aldılar. Davacıların Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini istedikleri bu karardır.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davacını-n iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Davacı Parti, 15.11.1983 tarihinde Meclise sunulan Bağımsızlık Bildirgesine ve aynı gün oybirliği ile kabul edilen ve Bağımsızlık Bildirgesi ile Türk Cumhuriyetinin kuruluşunu onaylayan karara saygılı olup bunu dest-ekleyeceklerdir ancak 2.12.1983 tarihinde basit çoğunlukla alınan ve Kurucu Meclisin kurulmasını ve kimlerden oluşacağını öngören karara, Anayasaya aykırı olduğu cihetle, karşıdır.

2.12.1983 tarihinde alınan karar Meclisin üçte iki çoğunluğu ile alınmış -bir karar olmayıp Anayasanın 1, 2, 4, 63, 64 ve 138. maddelerine aykırıdır. 138. madde Anayasa değişikliğinin Meclisin üçte iki çoğunluğunun oyu ile yapılmasını ve halkoylaması ile onaylanmasını öngörür. Söz konusu karar ise Meclisin üçte iki çoğunluğunu-n oyunu almamıştır. Almış olsa idi Anayasaya aykırı olduğu iddiası yapılmayacaktı. Meclisin üçte iki çoğunluğu ile değil de basit çoğunlukla kabul edilmiş olan konu karar ile 63. maddeye göre 5 yıl hayat süresi olan Meclisin yerine Anayasanın öngörmediği- Kurucu Meclis oluşturulmuştur. Kurucu Meclisin terkibi de daha önceki Meclisteki dengeyi bozmuştur. 64. madde Meclis üyelerinin ne şekilde and içeceklerini gösterir. Karara ekli yemin ise bu maddenin öngördüğü yeminden farklıdır.

2.12.1983 tarihli ka-rar Meclisin oybirliği ile kabul ettiği Bağımsızlık Bildirgesine de ters düşer. Bu Bildirgenin 21. maddesinde Kıbrıs Türk Halkının kendi kaderini tayin hakkını kullanarak kendi devletini kurduğundan ve halen yapılmakta olanın mevcut bir gerçeğin tespit ve- ilânı ile devletin adının konulmasından ibaret olduğundan söz edilmektedir. Esasen Anayasanın 2. maddesi mevcut devletin bir cumhuriyet olduğunu hükme bağlamıştır. Mevcut devlet bir cumhuriyet olduğuna ve Federal Devlet de teessüs etmemiş olduğuna göre -yapılması gerekli tek şey, Anayasaya uygun olarak, devletin yeni isminin konulması idi. Tüm bu nedenlerle 2.12.1983 tarihli karar Anayasanın 63, 64 ve 138.maddelerine olduğu gibi 2, 4 ve hukukun üstünlüğünü öngören 1. maddesine de aykırıdır.

Davalının i-ddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Olağanüstü şartların zorladığı ve toplumsal çıkarların gerektirdiği ve Anayasa normlarına bağlı olmayıp kendine öz nitelikli bir karara olan bağımsızlık kararı ile Federe Devlet statüsünden bağımsız bir devlet statüsün-e geçilmiştir. Bu şekilde bir geçişle anayasal bir boşluk ortaya çıktı ve bunun doldurulması gerekirdi. Bunun için de yeni bir Anayasa yapmak ve bu amaç için bir kurucu meclis oluşturulması yöntemi izledi. Bu yöntem hatalı değildir ve bir çok hukuk otor-iteleri tarafından desteklenmektedir ve geçmiş örnekleri vardır. Nitekim 1960'da Türkiye'de ve 1975'de de Kuzey Kıbrıs'ta izlenen yöntem bu idi. Esasen Meclis tarafından oybirliği ile kabul edilen Bağımsızlık Bildirgesi ile buna ilişkin karar Meclis Başk-anı tarafından Meclisin oyuna sunulurken kendilerinden bir kurucu heyet olarak karar almalarının istendiği belirtilmiştir Bağımsızlık ilânı da Meclis tarafından henüz karar alınmadan Devlet Başkanı tarafından yapılmıştı.

Bağımsızlıkla mevcut Anayasa etk-ilenmiş ve kısmen yürürlükten kalkmış veya uygulanabilirliliğini yirtirmiştir. Devlet organları bakımından da bir boşluk ortaya çıkmışt