-D.1/92Anayasa Mahkemesi 3/92

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, Ergin Salâhi,
Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak, Taner Erginel.

Anayasanın 148. maddesi tahtında.

Girne Kaz-a Mahkemesi tarafından 3271/89 sayılı Ceza davasında (Davayı ikame eden: Başsavcılık ile Sanık: Hüseyin Başkal, Lâpta arasında) sunulan konu.

Davayı ikame eden namına: Yaşar Boran.
Sanık namına: Cahit Yılmazoğlu.

------------

K A R A -R

KONU:
Fasıl 155 Ceza Mahkemeleri Usulü Yasasının 14. maddesinin (1). fıkrasının (b) bendinin KKTC Anayasasının 16. maddesinin (3). fıkrasına aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:
3.3.1989 tarihinde Lapta Belediyesi tarafından istihdam edilen işçilere engel o-ldukları gerekçesiyle sanığın bazı akrabaları polis tarafından derdest edilerek polis aracına konuldukları bir esnada sanık müdahalede bulundu ve sözü edilen akrabaların polisin elinden kurtarmak amacıyle hazırda olan polis çavuşunu elleriyle iterek ona en-gel oldu. Bunun üzerine polis çavuşu sanığı da derdest etti. Daha sonra, sanık aleyhine Girne Kaza Mahkemesinde 3271/89 sayılı bir ceza davası getirildi. Bu ithamnamede sanık aleyhine özetle, görevli polisi darb etmek, görevini ifasında polise engel ol-mak ve rahatsızlık suçları getirildi. Sanığın akrabalarının işledikleri iddia edilen suçlar üç yıldan aşağı hapis cezasını gerektiren kabahat (misdemeanour) türündendir. Aleyhine getirilen davaların duruşması esnasında sanık, Fasıl 155 Ceza Usul Yasasını-n 14. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin Anayasanın 16. maddesinin 3. fıkrasına aykırı olduğunu, bu hususun aleyhine getirilen davaların bir sonuca vardırılmasında etken olduğunu ileri sürdü ve konunun Anayasa Mahkemesine havalesini talep etti. İlk Mah-keme Yargıcı da ilgili yasa maddesinin önündeki davanın hallinde etken olduğu kanaatına vardı ve havale istemini yerinde buldu.

II.İDDİANIN GEREKÇESİ:
Sanığın iddiasının gerekçesi şöyledir:
Sanığın akrabalarının işledikleri suçlar kabahat türündendir. F-asıl 155 Ceza Usulü Yasasının 14. maddesinin
1. fıkrasının (b) bendi, hapis cezasını öngören her türlü suçun huzurunda işlenmesi halinde, polise, müzekkere olmaksızın suçu işleyeni tutuklama yetkisi vermektedir. Ne var ki ilgili madde Anayasanın 16. madd-esinin 3. fıkrasına aykırıdır. Anayasanın ilgili maddesi "Ölüm veya hapis cezası" söz dizisini kullanırken suçun türünü belirtmemiştir. Bu madde amaçları bakımından, suçun türü belirlenirken, ölüm cezası ile mütenasip olması gerekir. Yani suçun hiç olma-zsa üç veya daha fazla yıl hapis cezası taşıyan cürüm türünden olması gerekir. İlgili Anayasa Maddesinin böyle okunması halinde sanığın akrabalarının işledikleri suçlar da kabahat türünden olduğuna göre ilgili tarihte ilgili polis çavuşunun onları müzekke-resiz tutuklamaya yetkisi yoktu. Bu durumda yetkisiz tutuklamaya karşı sanığın yasal olarak direnme hakkı vardır ve sanık da bunu yapmakla herhangi bir suç işlemiş değildir.

II. Başsavcılığın iddiasının gerekçesi şöyledir:
Anayasanın 16. maddesinin 3.- fıkrasında yer alan sözcüklere doğal anlamın verilmesi gerekir. Bunun yapılması halinde ortaya saçma veya abes bir durum çıkmaz. Anayasa koyucu uzun veya kısa süreli hapis cezaları arasında ayırım yapmayı istemiş olsaydı bunu açık bir şekilde yapmaması -için hiçbir neden yoktu.

III.İLGİLİ YASA METİNLERİ:
Fasıl 155 Ceza Usul Yasasının 14. maddesinin 1. fıkrasının ilgili kısmının Türkçesi aynen şöyledir:
14.(1)Herhangi bir polis memuru:-
..........
önünde hapislikle cezalandırılan herhangi bir suç işl-eyen, ........
Herhangi bir kişiyi müzekkeresiz tutuklayabilir.

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:
Anayasanın 16. maddesinin 3. fıkrası a