- 1

D. 1/89 Anayasa Mahkemesi: 3/89

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, N. Ergin Salâhi,
Aziz Altay, Hamdi Atalay, T-aner Erginel

Anayasanın 148(1) maddesi hakkında.

Yüksek Mahkeme tarafından 9/88, 10/88 ve 11/88 sayılı birleştirilmiş Asli Yetki istidalarında (1. Müstediler: Şener Levent ve diğerleri ile Müstedaaleyhler: Mehmet Bayram ve diğeri, 2. Müstediler: Şener Le-vent ve diğerleri ile Müstedaaleyhler: Dr. Derviş Eroğlu ve diğeri, 3. Müstediler: Şener Levent ve diğerleri ile Müstedaaleyhler: Taşkent Atasayan ve diğeri arasında) sunulan konu.

Müstediler namına: Ergin Ulunay
Müstedaaleyhler namına: Fuat Veziroğlu
-Amicus curiae olarak Başsavcı Yardımcısı Yaşar Boran

K A R A R

KONU:
5/88 sayılı Mahkemeler (Değişiklik No.2) Yasasının 2(1) maddesinin Anayasanın 1 ve 8(1)(2) maddelerine aykırı olup olmadığı.

OLAY:
Havale, birleştirilmiş ola-n Yargıtay/Asli Yetki 9/88
10/88 ve 11/88 sayılı istidaların önünde bulunduğu Yargıtay tarafından yapılmıştır. Asli Yetki istidaların-
daki müstedaaleyhler, müstediler aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde birer zem ve kadih davası açtılar ve bu -

2

davalar 24.2.1988 tarihinde neticelendi. Daha sonra kaza mahkemesinin kararları istinaf edildi ve İstinaf Mahkemesi hükmünü 26.10.1988 tarihinde verdi. İstinaf Mahkemesinin kararından sonra müstediler, 31.10.1-988 de, Yargıtaya müracaat ederek certiorari ve prohibition emirleri almak üzere istida dosyalamak için izin talebinde bulundular. Verilen izin akabinde de müstedi- ler certiorari ve prohibition emri almak üzere Yargıtay nezdinde birer istida dosyaladılar-. Bu istidalar Yargıtay tarafından dinlendi ve hüküm için süresiz erte-
lendi. Yargıtay hükmünü vermezden önce müstediler Mahke-meye ihbarlı bir istida dosyaladılar ve 5/88 sayılı Mahkemeler (Değişiklik No.2) Yasasının 2(1) maddesinin Anayasanın 1. madd-esindeki hukukun üstünlüğü ilkesine aykırı olduğunu ileri sürerek Anayasa Mahkemesine havale yapılmasını talep ettiler. Bu istida Yargıtay önüne 16.1.1989 tarihinde geldiğinde müstediler sözü edilen yasa maddesinin Anayasanın 8(1)(2) maddesine de aykırılı-ğını öne sürdüler. Müstedaaleyhlerin avukatı da konu yasa maddesinin taraflar arasındaki ihtilâfın karara bağlanmasında etken olduğunu beyan ederek havale müracaatını destekledi. Mahkeme de konu yasa maddesinin Anayasanın 1 ve 8(1)(2) maddelerine aykırı -olup olmadığını karara bağlamak üzere konuyu Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve istidaların duruşmasını Anayasa Mahkemesinin kararına dek durdurdu.

İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedilerin iddialarının gerekçesi özetle
şöyledir:

-
3

5/88 sayılı Mahkemeler (Değişiklik No.2) Yasası Resmi Gazetede 5.2.1988 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girdi. Müstedaaleyhlerin açtığı ve müstedilerin tazminat ödemesine hükmedilen zem ve kadih davaları ise bu- tarihten önce açıldı. Davalar yasanın yürürlüğe girmesinden önce açılmış olmakla beraber yasanın yürürlüğe girmesinden sonra neticelendiler. Kaza mahke-mesi hükümlerine yasal faiz %20 olarak eklendi. Bilâhare Yargıtayın yapılan istinafları neticelendi-rmesinden sonra yasal faiz hükümlere %27.5 olarak eklendi.

5/88 sayılı Yasa yürürlüğe girmezden önceki mevzuat yasal faizi %4 olarak öngörmekte idi. Aleyhlerindeki davaların açıldıkları tarihteki mevzuata göre karara bağlanması ve bu davalarda veril-en hükümlerin dava tarihindeki mevzuat uyarınca %4 oranında faiz taşıması müstedilerin müktesep haklarıdır. 5/88 sayılı Yasa müstedilerin bu müktesep haklarını rencide ettiği oranda Anayasaya aykırıdır. Diğer bir deyimle bu Yasa daha önce açılmış olan ko-nu davalara şamil olduğu oranda Anayasanın hukukun üstünlüğünü öngören 1. maddesine aykırıdır.

5/88 sayılı Yasanın 2(1) maddesi, müstedilerin görüşlerine göre, geriye dönük olmayıp konu davalara şamil değildir. Müstediler, Yargıtay önündeki asli yet-ki istidalarında da bu doğrultuda iddiada bulunmuşlardır. Ancak söz konusu yasa maddesi, müstedaaleyhlerin iddia ettiği gibi, geriye dönük ve bu davalara şamil olduğu şekilde yorumlandığı takdirde o zaman Anayasaya aykırılık söz konusudur çünkü müstediler-in müktesep hakları zedelenmiş olur.

4

Yargıtay/Asli Yetki istidalarına konu kararlar kaza mahkemesi kararlarıdır. Bir kaza mahkemesi kararı istinafta değiştirildiğinde değiştirilmiş şekli ile yine bir kaza mahkemesi karar-ıdır.

Müstedaaleyhlerin iddialarının gerekçesi özetle
şöyledir:

Müstediler, Yargıtay önündeki asli yetki istidaları-nın duruşmasında, söz konusu yasa maddesinin sadece ileriye dönük olarak yorumlanmabileceğini ve geriye dönük olarak yorumlanamayacağ-ını ve bu nedenle Anayasa Mahkeme-sine herhangi bir havale yapılmasına gerek olmadığını ileri sürdüler. İstidalar karara kaldıktan sonradır ki müstediler Mahkemeye yazılı müracaatta bulunarak bu hava-lenin yapılmasını talep ettiler.

Müstedaaleyhleri-n havalenin yapılmasına itirazda bulunmaması bir hatadır. Ancak Anayasa Mahkemesi tarafların mutabakatları veya yanlışlıkları ile bağlı değildir.

Certiorari ve prohibition istidalarına ekli olarak Yargıtaya sunulan ve istidalarda şikâyet konusu yapı-lan kararlar 26.10.1988 tarihli olup Yargıtayın Yüksek Mahkeme olarak vermiş olduğu kararlardır. Yüksek Mahke-menin kararlarına karşı ise certiorari ve prohibition istidası yapılamaz. Bu nedenle öne sürülen Anayasaya aykırılık konusu taraflar arasındaki -ihtilâfın karara bağlanmasında etken