- ANAYASA MAHKEMESİ 3/77
(YİM 41/76, Yüksek Mahkeme)
ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün(Başkan), Ülfet Emin,
Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İl-kay ve Salih S. Dayıoğlu
Anayasa'nın 114. maddesi hakkında.
Yüksek İdare Mahkemesi tarafından Y.İ.M. 41/76 sayılı (Zaim M. Necatigil ile K.T.F.D. Maliye Bakanlığı Vergi Dairesi Müdürü vasıtasıyle Kıbrıs Türk Federe Devleti Arasında) istidada sunulan konu.
-Müstedi: Zaim M. Necatigil şahsen
Müstedaaleyh namına: Mustafa Arıkan.

--------------
H Ü K Ü M
KONU:
9/62, 1/63, 2/67, 2/69, 10/72 ve 3/73 sayılı Yasalarla değiştirilmiş şekli ile 13/1961 sayılı Türk Cemaat Meclisi Şahsi Vergiler (Gelir Vergisi) Yasası-nın 21. maddesinin Anayasa'ya ve bilhassa Anayasa'nın 7 ve 61. maddelerine aykırı olduğu öne sürülmüştür.

I. olay:
YİM 41/76 sayılı İstidada müstedi 1972, 1973, 1974 ve 1975 yılı vergi takdirleri konusunda Kıbrıs Türk Federe Devleti Maliye Bakanlığı Verg-i Dairesi Müdürü tarafından yapılan vergi takdirlerinin, karısının yatırım (kazanılmayan) geliri olarak addedilen kira gelirlerinin kendi gelirine eklenmesi nedeni ile, hükümsüz ve etkisiz olduklarına ve herhangi bir sonuç doğuramayacaklarına dair bir beya-n isteminde bulunmuş ve İstidanın duruşması sırasında Müstedinin 9/62, 1/63, 2/67, 2/69, 10/72 ve 3/73 sayılı Yasalarla değiştirilmiş şekli ile 13/1961 sayılı Türk Cemaat Meclisi Şahsi Vergiler (Gelir Vergisi) Yasasının 21. maddesinin Anayasaya ve özellikl-e Anayasa'nın 7 ve 61. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürmesi üzerine Yüksek İdare Mahkemesi öne sürülen iddianın İstidanın karara bağlanmasında etkisi olabileceğine kanaat getirerek konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olara-k, sunmuştur.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
İddianın gerekçesi şöyledir:
Şikâyet konusu gelir vergisi takdirleri yapılırken evli kadının çalışarak kazandığı gelirleri dışındaki gelirlerinin kocanın gelirlerine eklenerek vergi takdiri yapılmış olması herkesin ma-li gücüne göre vergi ödemesini öngören Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasasının 61. maddesine aykırıdır. Evli bir kadının kazanılan geliri ile yatırım geliri arasında bir fark yoktur çünkü her ikisi de hukuken kadınındır. Evli kadının kazanılmayan gelirin-in kocanın geliri imiş gibi vergilendirilmesi hukuken kocaya ait olmayan bir gelir üzerinden kocanın vergi ödemesi demektir ki bu durumda koca Anayasa'ya aykırı olarak malî gücünün üzerinde vergi ödemeye zorlanmaktadır.
Anayasa'da temel hak ve özgürlükler -fertlere tanınmıştır. Karı ile koca arasında bu haklardan yararlanmakta hiç bir ayırım gözetilmemiştir. Her kadın eşit olarak mülkiyet, sözleşme yapma ve kamu görevlerine girme haklarına sahiptir. Evli kadının kazanılmamış gelirini kocanınmış gibi vergi-lendirmek evliliğin gereklerinden değildir.
Gelir Vergisi Yasasının 21. maddesi ve bu maddeye göre yapılan yürütsel işlem Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine ters düşmektedir. Çünkü kocası ile yaşayan evli bir kadının kazanılan ile kazanı-lmayan geliri arasında ayırım yaparak kocaya ait olmayan geliri kocanınmış gibi işbirliğine tabi tutma karı ile koca arasında eşitsizlik getirmektedir. Aynı zamanda karısının kazanılan geliri olan ile karısının kazanılmayan geliri olan koca arasında da ay-ırım yapılmaktadır.
Evli kadının kazanılmayan gelirinin kocanın gelirine eklenmesi Anayasa'nın 30. maddesinde öngörülen aile korunması kuralına aykırıdır.

Diğer taraftan YİM 41/76 sayılı İstidada müstedaaleyh namına Savcı, ilgili Yasa maddesinin Anayasa'-ya aykırı olmadığını, Anayasanın 7. maddesindeki eşitlik ve ayrıcalığın aritmetik bir eşitlik olarak kabul edilemeyeceğini, makul ayırımların kabul edilmesi gerektiğini, evlenmenin gereği olarak makul ayırımların kabul edilmesi gerektiğini ve bu hususun ev-liler arasında da bir ayırım yaratmadığını ve eşitliğe aykırı olmadığını ileri sürdü. Buna ilâveten Savcı Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasasının yürürlüğe girmesinden önce yürürlükte olan 13/1961 sayılı kanunun 21. maddesinin ondan önce yürürlükte olan F-asıl 323, Gelir Vergisi Yasasının 19. maddesinin hemen hemen aynı mahiyette olduğunu, Gelir Vergisi Yasasının 19. maddesinin Cumhuriyet devrindeki Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasaya aykırı bulunmadığını, bu nedenle ilgili Yasa maddesinin Kıbrıs Türk Fe-dere Devleti Anayasasına ve bilhassa 7 ve 61. maddelerine aykırı olmadığını ileri sürdü.

III. YASA METİNLERİ:
9/62, 1/63, 2/67, 2/69, 10/72 ve 3/73 sayılı Yasalarla değiştirilmiş şekli ile 13/1961 sayılı Türk Cemaat Meclisi Şahsi Vergiler (Gelir Ver