-D.1/90Anayasa Mahkemesi 30/98
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Celâl Karabacak

Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahk-emesi tarafından 65/89 sayılı davada (İddia Makamı: G.K.K. Askeri Savcılığı ile Sanık: Yosif Paulos Dumazos arasında) sunulan konu.

İddia Makamı namına: Behiç Öztürk
Sanık namına: Gürsel Kadri ve E. A. Liatsos
Amicus curiae olarak Başsavcılık namına: Yaşa-r Boran

------------

K A R A R

KONU:
29/1983 sayılı Askeri Suç ve Cezalar Yasasının 17, 18(1) ve 20(1)(3)(4) maddelerinin Anayasanın 1, 3, 16, 17, 18, 136, 137, 138, 156 ve 157.maddelerine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:
Sanık, Güvenlik Kuvvetleri K-omutanlığı Mahkemesi önünde, 29/1983 sayılı Askeri Suç ve Cezalar Yasasının ilgili maddeleri altında KKTC'nin savunma ve güvenliği açısından gizli kalması gereken bilgileri askeri casusluk amacı ile elde etme, bu şekilde bilgiyi ihtiva eden bir fotoğraf fi-lmini tasarrufunda bulundurma ve benzeri suçlar ile itham edildi. Dava Mahkeme huzuruna gittiğinde müdafaa tarafından 29/1983 sayılı Yasanın 17, 18(1) ve 20(1)(3)(4) maddelerinin Anayasanın 1, 3, 16, 17, 18, 136, 137, 138, 156 ve 157.maddelerine aykırı ol-duğu iddia edildi. Mahkeme de Anayasaya aykırılığı iddia edilen yasa maddelerinin taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamada etkili olabileceği kanaatına vardı ve konuyu, karara bağlanmak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anay-asa Mahkemesinin kararına dek davanın duruşmasını durdurdu.

II.İDDİANIN GEREKÇESİ:
Sanığın iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
29/83 sayılı Yasanın 17.maddesi sosyal adalet ve hukuk ilkeleri ile bağdaşmadığı için Anayasanın 1.maddesine aykırıdır.

A-nayasa bir sivil kişinin 17.maddede öngörülen suçlarla ilgili olarak yargılanmasına cevaz vermediği cihetle yasanın 17.maddesi Anayasanın 3.maddesinin (4).fıkrasına aykırıdır.

Sivil bir kişi olan sanığın 17.maddede öngörülen suçlarla ilgili olarak yargıl-anması onun özgürlük ve güvenlik haklarını zedeler ve bu nedenle yasanın 17.maddesi Anayasanın 16.maddesinin (1) ve (2).fıkralarına aykırıdır.

Sanığın yasanın 17.maddesinde öngörülen suçlardan yargılanması açısından Askeri Mahkeme istisnai bir Mahkeme sa-yılır. Bu nedenle yasanın 17.maddesi Anayasanın 17.maddesinin (1) ve (2).fıkralarına aykırıdır.

Sivil bir kişi olduğu ve aleyhine getirilen suçlar özel yasada belirtilen askeri suçlar olmadığı için sanığın yargılanması Anayasanın 156 ve 157.maddeleri-ne aykırıdır.

Esas yakınılan husus sivil bir şahıs olan sanığın askeri olmayan suçlardan ötürü Askeri Mahkeme önünde yargılanmasıdır.

Yasanın konu edilen diğer maddeleri de, aynı gerekçelerle, Anayasaya aykırıdır.

İddia Makamının iddiasının gerekçes-i özetle şöyledir:
Askeri Yargı Anayasanın 156 ve 157.maddelerinden kaynaklanmaktadır.

Anayasanın 156.maddesine göre Askeri Mahkemeler sivil kişilerin özel yasada gösterilen askeri suçlarına bakabilir. Sanığın itham edildiği suçlar özel yasada yani 2-9/83 sayılı Yasada belirtilen suçlardır ve mahiyeti itibarı ile askeri suçlardır. Askeri Mahkeme, Anayasada öngörülen bir Mahkemedir ve istisnai bir Mahkeme değildir.

3. Amicus curiae olarak Başsavcılığın görüşlerinin özeti şöyledir:
İddia makamı taraf-ından ileriye sürülen görüşler doğrudur ve konu yasa maddelerinin Anayasaya aykırılığı yoktur.

III.İLGİLİ YASA METİNLERİ:
29/1983 sayılı Askeri Suç ve Cezalar Yasasının 17, 18(1) ve 20(1)(3)(4) maddeleri aynen şöyledir:
"17.(1)Güvenlik Kuvvetlerine ai-t veya güvenlikle ilgili herhangi bir belgeyi tamamen veya kısmen yok eden veya üzerinde sahtelik yapan veya geçici de olsa tahsis olunduğu yerden başka bir yerde kullanan, hile ile ele geçiren, çalan kimse suç işlemiş olur ve 15 yıla kadar -hapis cezasına çarptırılır.

(2)Kıbrıs Türk Federe Devleti savunma veya güvenliğini ilgilendiren ve hakkında gizlilik kararı veya gizlilik kaydı bulunan herhangi bir bilgiyi yetkili olmadığı halde istek ve çaba göstererek elde eden veya öğr-enen kimse suç işlemiş olur ve 8 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır.

(3)(1). ve (2).fıkralarda belirtilen suçlar, yabancı veya düşman devlet çıkarına veya lehine veya namına işlendiği veya Kıbrıs Türk Federe Devletinin harp hazırlık-larını veya harp yetenek ve gücünü veya askeri hareketlerini tehlikeye koymuşsa sanığa ölüm cezası verilir."

-"18.(1)Kıbrıs Türk Federe Devletinin savunma veya güvenliği veya iç veya dış çıkarları açısından gizli kalması gereken ve hakkında gizlilik kararı veya gizlilik kaydı bulunan herhangi bir bilgiyi siyasi veya askeri casusluk amacı ile elde e-den kimse suç işlemiş olur ve 15 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır."
-
"20.(1)Kıbrıs Türk Federe Devletinin askeri hizmetlerinin gereği olarak yasaklanan ve yasaklandığı yazı, levha ve sair işaretlerle açıkça belirlenen bir bölge veya yere gizlice veya hile veya yanıltma yolu ile giren kimse suç işlemiş -olur ve 3 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır.

(3)(1). ve (2).fıkrada belirtilen yerlerde 17.maddede belirtilen bilgi veya belgeyi elde etmeye yarayan veya tasarrufta bulundurmak için geçerli sebep gösterilmeyen belge veya başka bir -şeyle yakalanan kimse suç işlemiş olur ve 7 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır.

Yetkili askeri makamların izni olmaksızın,
(a)Bu maddenin (1) ve (2).fıkralarında belirtilen yerlerin resim veya plânını çizen veya fotoğrafını çeken veya bunlara t-eşebbüs eden,
(b)Askeri harekât veya tatbikatı izleyen veya fotoğraf veya film çeken veya fotoğraf veya film çekimi için kullanılan herhangi bir makine ile yakalanan kimse, suç işlemiş olur ve 5 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır."

IV.İLGİLİ A-NAYASA METİNLERİ:
"Madde 1.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir Cumhuriyettir."

"Madde 3.
(4)Hiçbir organ, makam veya merci, kaynağını bu Anayasadan almayan b-ir yetki kullanamaz."

"Madde 16.
Herkes, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sahiptir.

(2)Bir kişi, yasa ile öngörülmek ve yasanın gösterdiği biçimde olmak koşuluyla, ancak aşağıdaki hallerde özgürlüğünden yoksun bırakılabilir:
Yetkili mahk-emece hakkında hüküm verilmiş bir kişinin tutukluluğu,
Mahkemece verilmiş yasal bir emre uymamaktan dolayı bir kişinin yakalanması veya tutukluluğu,
Bir kişinin, suç işlediği makûl şüphesi üzerine, yetkili yargı mercii önüne getirilmesi amacıyla veya suç i-şlemesini önlemenin veya işledikten sonra kaçmasına engel olmanın makûl olarak gerekli görüldüğü hallerde yakalanması veya tutukluluğu,
(ç)Bir küçüğün ıslahı amacıyla yasal bir emirle bakım altına alınması veya yetkili yargı mercii önüne getirilmesi ama-cıyla yasal tutukluluğu,
(d)Bulaşıcı bir hastalık yayabilecek kişilerin, akıl hastalarının, alkoliklerin, uyuşturucu madde düşkünlerinin veya serserilerin tutukluluğu,
(e)Bir kişinin, Devlet topraklarına izinsiz girmesini önlemek için veya bir yaban-cının sınırdışı edilmesi veya geri verilmesi işlemine girişilmesi nedeniyle, yakalanması veya tutukluluğu,
(f)Herhangi bir yabancının Cumhuriyette herhangi bir maddi yükümlülükten kurtulmak amacı ile Cumhuriyeti terk etmesini önlemek için yakalanmas-ı veya tutukluluğu,
(g)Birden fazla uyruklu Cumhuriyet yurttaşlarının, uyruğunda bulundukları diğer ülke yasaları karşısında işlemiş oldukları suçlar nedeniyle haklarında verilmiş mahkeme kararlarının, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile o ülke arasınd-a adli yardım ve mahkeme ilâmlarının karşılıklı tenfizi andlaşması bulunması kaydıyla, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde infazı için tutukluluğu."

"Madde 17.
(1)Kimse, bu Anayasa ile veya bu Anayasa gereğince kendisine gösterilen mahkemeye başvur-mak hakkından yoksun bırakılamaz. Her ne ad altında olursa adli komisyonlar veya istisnai mahkemeler oluşturulması yasaktır.

(2)Herkes, yurttaş hak ve yükümlülklerinin veya kendisine karşı yapılan bir suçlamanın karara bağlanmasında,- yasa ile kurulan bağımsız, tarafsız ve yetkili bir mahkeme tarafından, makûl bir süre içinde adil ve açık bir surette davanın dinlenmesi hakkına sahiptir. Karar gerekçeye dayanır ve açık bir oturumda okunur."

"Madde 156.
Askeri yargı, a-skeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür.
Askeri Mahkemeler, Silâhlı Kuvvetlerde görevli olmayan kişilerin özel yasada belirtilen askeri suçları ile yasada gösterilen görevlerini yaptıkları sırada veya yasada gösterilen Silâhlı Kuvvetl-ere ait yerlerde Silâhlı Kuvvetlerdeki görevlilere karşı işledikleri suçlara bakmakla görevlidir.
Askeri Mahkemelerin, savaş veya sıkıyönetim hallerinde veya olağanüstü durumda, hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili olduğu yasa ile düzenlenir.
A-skeri yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri Silâhlı Kuvvetlere bağlı yargıçları özlük işleri, askeri mahkemelerde savcılık görevlerini yapanlarla ilgili kurallar, mahkemelerin bağımsızlığı, yargıçların güvenceleri ve Silâhlı Kuvvetlerde-ki hizmetlerin gereklerine göre yasa ile düzenlenir."

"Madde 157.
Askeri Yargıtay, askeri mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.
Askeri Yargıtayın kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri ve üyeleri hakkındaki disiplin ve özlük iş-leri, mahkemelerin bağımsızlığı, yargıçların güvenceleri ve Silâhlı Kuvvetlerdeki hizmetlerin gereklerine göre yasa ile düzenlenir."

V.İNCELEME:
Konu, ileriye sürülen iddia ve görüşler ışığında incelendi ve gereği düşünüldü.

Yasanın 17.maddesinin Anay-asanın 1.maddesinin içerdiği sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir. Yasanın bu maddesi Devletin emniyeti ile ilgili evrakları tahrip veya ele geçirme eylemlerinin suç olmasını öngören ve