-D.2/2003 Birleştirilmiş
Anayasa Mahkemesi:29, 30 ve 31/2002
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Başkan, Nevvar Nolan, Mustafa
- H. Özkök, Gönül Erönen, Seyit A. Bensen.

Anayasanın 147. maddesinin verdiği yetkiye dayanarak açılan iptal davası.

Anayasa Mahkemesi: 29/2002
Davacı: Kıbrıs Türk Emekliler Cemiyeti, Lefkoşa
il-e
Davalı: KKTC Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Davacı tarafından: Avukat Erden Algun
Davalı tarafından: Başsavcı Yardımcısı Muavini Müjgan Irkad.

Anayasa Mahkemes-i: 30/2002
Davacı: Güvenlik Kuvvetleri Emekli Subaylar Derneği, Lefkoşa
ile
Davalı: KKTC Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Davacı tarafından: Avukat Erden Algun
Davalı tarafından: - Başsavcı Yardımcısı Muavini Müjgan Irkad.

Anayasa Mahkemesi: 31/2002
Davacı: KKTC Polis Emeklileri Derneği, Lefkoşa
ile
Davalı: KKTC Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
- A r a s ı n d a.
Davacı tarafından: Avukat Erden Algun
Davalı tarafından: Başsavcı Yardımcısı Muavini Müjgan Irkad.

--------------

H Ü K Ü M

KONU:
Davacılar Anayasa Mahkemesine dosyaladıklar-ı iptal davasında aşağıdaki iddialarda bulundular.

19.4.2002 tarih ve 23/2002 sayılı Yasa ile tadil edilen 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 5. maddesinin (4). fıkrasında yer alan "bu fıkra amaçları bakımından" brüt maaş Kamu Görevlileri ile Siyasal Kamu G-örevlilerine her ay sonu ödenen maaş tablosunda öngörülen (tahsisatlar hariç olmak üzere) maaşı anlatır söz dizisi Anayasanın 1, 7 ve 160. maddelerine aykırıdır.
23/2002 sayılı Yasa ile tadil edilen 26/77 sayılı
Yasanın geçici 2. maddesi Anayasanın 1, 7 ve- 160.
maddelerine aykırıdır.
23/2002 sayılı (Değişiklik) Yasasının 13. maddesi Anayasanın 1, 7, 75 ve 160. maddelerine aykırıdır.
19.4.2002 tarih ve 25/2002 sayılı Yasa ile tadil edilen 7/79 sayılı Yasanın 24(A) maddesinin (2). fıkrası Anayasanın 1, 7 ve 1-60. maddelerine aykırıdır.
25/2002 sayılı Yasa ile tadil edilen 7/79 sayılı Yasanın 114. maddesinin (1). fıkrası Anayasanın 1, 7, 8 ve 160. maddelerine aykırıdır.
19.4.2002 tarih ve 25/2002 sayılı (Değişiklik) Yasasının 9. maddesi Anayasanın 1, 7 ve 160. m-addelerine aykırıdır.

I. OLAY:
Davacılar, üyeleri emekli kamu görevlisi olan ve yasalara uygun olarak kurulmuş birer dernektirler. Amaçları, üyelerinin hak ve menfaatlerini korumak, ülkede üyelerinin yararına olacak yasa ve tüzükler geçirilmesini s-ağlamak ve bu yönde girişimlerde bulunmaktır. 19 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazetenin Ek I'inde yayınlanan Yasalar, Davacıların üyelerinin menfaatlerini olumsuz yönde etkileyerek emekli aylıklarının azalmasına neden oldu. Bu nedenle önümüzdeki iptal davala-rını açmış bulunuyorlar.

II. İDDİALARIN GEREKÇELERİ:
Davacıların iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:
Davacılar iptali istenen yasaların emeklilerin maaşlarının hesaplanmasında değişiklik yaptığını, emeklilerin maaşlarını eksilttiğini, bu d-üzenlemeyi gerçekleştiren maddelerin Anayasaya aykırı olduğunu ve emeklilerin kazanılmış haklarını ortadan kaldırdığını, çalışanlarla emekliler arasında eşitsizlik yarattığını iddia etmektedirler.

Davalının iddiasının gerekçesini ise şöyle özetlemek m-ümkündür.
Davalı adına savunma dosyalayan Başsavcılık ön itiraz olarak Davacı derneklerin Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkı olmadığını öne sürdü. Davalı ayrıca şikâyet konusu maddelerin Anayasaya aykırı olmadığını emeklilerin yasadan kaynak-lanan haklarına dokunulmamış olduğunu, dolayısıyle kazanılmış haklarının etkilenmediğini, yapılan düzenlemelerin Devlet işlerinin yürütülmesine ilişkin bir program çerçevesinde, maaş ile diğer hakları iyileştirmek ve korumak amacıyla kamu yararı düşünülere-k yapıldığını iddia etti.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
26/77 Sayılı Emeklilik Yasasının 5(4). maddesi şöyledir:
-"5(4). Bu maddenin (1)'inci fıkrasında
belirtilenEmeklilik menfaatlerine ek olarak, Devlet kadrolarında veya siyasal kamu görevinde, özel hizmet eklemesi dışında, fiili otuz yılın üzerinde hizmeti olanlara, ayrıca özel hizmet eklenmesi dışındaki otuz yılın- üzerindeki her hizmet yılı ile her mücahitlik hizmet yılına karşılık, en son çekmekte olduğu brüt bir aylık maaşı tutarında ikramiye verilir.
Ancak, yaş haddi, sağlık veya ölüm nedeniyle emekliye ayrılanlara da otuz fiili hizmet yılı koşuluna bakılmaksızı-n, özel hizmet eklemesi
dışındaki fiili hizmet yılları ile mücahitlik hizmet yılları toplamı otuz yılı aştığı takdirde, otuz yılın üzerindeki her yıla karşılık, kendilerine veya Üçüncü Kısım uyarınca hak sahibi olanlara, en son çekmekte olduğu brüt bir ay-lık maaşı tutarında ikramiye verilir.
Bu fıkra amaçları bakımından "Brüt Maaş", kamu
görevlileri ile siyasal kamu görevlilerine her ay
sonu ödenen maaş tablosunda öngörülen (tahsisat
hariç olmaz üzere) maaşı anlatır."
-

23/2002 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasasının Geçici 2. maddesi şöyledir:
"2.Halen emekli olup da maaşları
üzerinde emeklilik hesaplamasında dikkate
alınan tahsisatı bulunanlar, çekmekte olduğu
maaşı almaya devam ederler.
- Ancak, bu uygulamaya şu anda çekilen maaş
seviyesine gelindiği zamana kadar devam edilir."

23/2002 sayılı Yasanın 13. maddesi şöyledir:

"13. Bu Yasa, 1 Ocak 2002 tarihinden başlayarak
yürürlüğe girer."

25/2002 sayılı Kamu görevlil-eri (Değişiklik) Yasası ile tadil edilen 7/79 sayılı Kamu görevlileri Yasasının 24(A) maddesinin (2). fıkrası şöyledir:
"24(A)(2). Onüçüncü maaş, tahsisatlar
hariç olmak üzere, Aralık ayı maaşına
eşit tutarda her yıl sonu verilen b-ir
ikramiyedir."
25/2002 sayılı Kamu görevlileri (Değişiklik) Yasası ile tadil edilen 7/79 sayılı Kamu görevlileri Yasasının 114. maddesinin (1). fıkrası şöyledir:
"114(1). Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten
başlayarak, bu Yasa, kendi- özel yasaları veya
Dairelerin (Kuruluş Görev ve Çalışma Esasları)
yasaları, Emeklilik Yasası veya herhangi bir
sosyal güvenlik yasası kuralları uyarınca asli
maaşlar üzerinden verilen tahsisatlar, anılan
yasalar-da aksine kural bulunup bulunmamasına
bakılmaksızın, mevcut uygulanan oranlar, aşağıda
karşılarında yazılan oranlar üzerinden yeniden
düzenlenir."

25/2002 sayılı (Değişiklik) Yasasının 9. maddesi şöyledir:
-"9. Bu Yasa, 1 Ocak 2002 tarihinden başlayarak
yürürlüğe girer."

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:
Madde 1:
- "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti,
demokrasi,sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü
ilkelerine dayanan laik bir Cumhuriyettir."

Madde 7:
"(1) Yasalar Anayasaya aykırı olamaz.
(2) Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı
organlarını,- Devlet yönetimi makamlarını ve
kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır."

Madde 8:
"(1) Herkes, hiçbir ayırım gözetilmeksizin, Anayasa ve
yasa önünde eşittir, Hiçbir kişi, aile, zümre
veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.
(2) Devle-t organları ve yönetim makamları, bütün
işlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine uygun
olarak hareket etmek ve ayrıcalık yapmamak
zorundadırlar.
(3) Ekonomik bakımdan güçsüz olanların Anayasa ve yasalar
ile elde ettikleri veya edec-ekleri kazanımlar, bu
madde ileri sürülerek ortadan kaldırılamaz."

Madde 75:
"(1) Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali
gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
(2) Vergi, resim ve harçlar ve benzeri mali yükümler
ancak yasa ile konulur.-
(3) Yasanın belli ettiği yukarı ve aşağı hadler içinde
kalmak, ölçü ve ilkelere uygun olmak koşuluyla,
vergi, resim ve harçların bağışıklık ve istisnalarıyla
oran ve hadlerine ilişkin kurallarda değişiklik yapmakla
Bakanlar Kurulu yetkili kılınabilir-.
(4) Geriye yürüyen mali yükümlülükler konulamaz."

Madde 160:
"(1) Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu
görevlisi bulunan herhangi bir kişi, bu tarihten
sonra, kendisine bu tarihe kadar uygulanan aynı
hizmet koşull-arına bağlı olmak hakkına sahiptir.
Bu hizmet koşulları, Anayasanın yürürlüğe girdiği
tarihte veya ondan sonra, Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti'nin kamu görevlisi bulunduğu sürece,
herhangi bir kişi aleyhine değiştirilemez. Bu
-maddede belirtilen kamu görevlileri yeni bir atama
işlemine gerek olmaksızın görevlerine devam ederler.
(2) Bu madde amaçları bakımından, kamu görevlisi,
Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin kamu hizmetinde- herhangi
bir hizmeti gören kişiyi anlatır ve bu Anayasa ile
diğer kamu personeli olarak tanımlanan kişileri de
kapsar.
(3) Bu madde amaçları bakımından hizmet koşulları, bu
Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan
yürürlükteki mevzuat uyarı-nca saptanmış ücret, izin,
azil, görevden uzaklaştırma, emeklilik maaşı,
ikramiyeleri ve benzeri hakları kapsar."
-

-V. İNCELEME:
-Önümüzdeki iptal davaları emekli dernekleri tarafından
açılmış olup emeklilerin maaşlarının hesaplanmasında 23/2002 ve 25/2002 sayılı Yasalarla ile yapılan değişikliklerin Anayasaya aykırı olduğu öne sürülmektedir.

Emekli dernekleri tarafından açılmış -3 davada da, dava konuları birbirinin aynıdır. Bu nedenle davalar birleştirilerek dinlenmiştir. Davalar Anayasanın 147. maddesine dayanarak açılan iptal davalarıdır. Anayasanın 147. maddesine göre "kurum ve kuruluşlar kendi varlık ve görevlerini ilgilen-diren alanlarda iptal davası açma hakkına sahiptirler." Savcılık bu maddeye değinerek ön itirazda bulundu. Savcılığın iddiasına göre bir derneğin iptal davası açabilmesi için varlık ve görevini ilgilendirmenin esaslı olması ve derneğin ana ve doğal amaçla-rının olumsuz yönde etkilenmesi gerekir. Halbuki Davacı derneklerin tüzüklerine bakıldığı zaman emeklilik maaşlarına ilişkin iptal davası açmanın varlık ve görevlerini ilgilendirmediği anlaşılır. Bu nedenle derneklerin önümüzdeki davaları açmaya hakları -yoktur. Savcılık iddiasını desteklemek için dernek tüzüklerini Mahkemeye ibraz etti.

Dernek tüzüklerine baktığımız zaman derneklerin amaçları arasında,
"Üyelerin her türlü hak ve menfaatlerini korumak"
"Üyelerin menfaatlerine uygun yasa ve tüzü-kler geçirilmesi yönünde girişimlerde bulunmak"
"Üyelerin yasalardan doğan genel hak ve menfaatlerini temin etmek ve geliştirmek"
şeklinde amaçlar olduğunu görürüz.

Emekli dernekleri doğal olarak emeklilerin hak ve menfaatlerini korumak için kurulmuşt-ur. Tüzüklerde "yasalardan doğan hakları temi