-
D.4/87 Anayasa Mahkemesi 27/86

Anayasa Mahkemesi Olarak oturum yapan
Yükek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N.Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.

Anayasanı-n 148 (1) maddesi tahtında.

Girne Kaza Mahkemesi tarafından 34/86 sayılı Genel İstidada (Müstedi: Vasfiye Hüseyin ile M/aleyh: 1. KKTCumhuriyeti 2. İskân Bakanlığı arasında) sunulan konu.

Müstedi namına: Peyman Erginel
Müstedaaleyh namına: Kıdemli Savc-ı Yaşar Boran

------------------
K A R A R
KONU:
41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasını tadil eden 23/85 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası'nın 15. maddesinin Anayasa-sının 17. maddesi ile 7. kısım Geçici madde 1'e ve Geçici madde 1'in alt paragraflarına aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:
Müstedi, Girne Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir genel istida ile, Evdim köyünde bulunan 157/1 parsel sayılı 18 dönümlük bir bağdan ol-uşan taşınmaz malı 1951 yılında Limasollu bir Rumdan mukavele yolu ile satın aldığına dair bir ilâm istedi. Müstedaaleyhler de, dosyaladıkları itirazname ile, diğer hususlar yanında, istidanın yasal süre içinde yapılmadığını ve ileri gidemeyeceğini ileri s-ürdüler.

İstida, duruşma için, Kaza Mahkemesi huzuruna gitiğinde Müstedi yukarıda sözü edilen yasanın 15. maddesinin Anayasanın 17. maddesi ile Geçici 1. maddesine aykırı olduğunu ileri sürdü. Mahkeme de ileri sürülen Anayasaya aykırılık konusunu, karar-a bağlamak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek istidanın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedinin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Değişiklik Yasası 3.5.1985 de yürürlüğe gi-rdi ve 15. madde ile Esas Yasaya yapılan ilâve uyarınca havale konusu gibi istidaların yapılabilmesi için 7 aylık bir süre tanındı. Bu süre azdır ve hak arama özgürlüğünü kısıtlamaktadır. Bu nedenle konu madde Anayasanın 17. maddesinin (1) ve (4)(b) fıkral-arına aykırıdır. Anayasaının Geçici 1. maddesinin (5). fıkrasında hak sahiplerine taşınmaz mallara ilgili mülkiyet devir işlemlerinin en geç 5 yıl içinde tamamlanması öngörülmektedir. Havale konusu maddede konu istidaların yapılabilmesi için tanınan süre i-se 5 yıldan azdır ve bu nedenle madde Anayasanın Geçici 1. maddesinin (5). fıkrasına aykırıdır. Tespit edilen sürenin hiç olmazsa 5 yıla yakın bir süre olması gerekirdi.
Müstedaaleyhlerin iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:
Tanınan süre makuldur ve h-ak arama özgürlüğünün özüne dokunmamaktadır.
Geçici 1. maddenin (5). fıkrasına da aykırılık yoktur. Bu fıkraya aykırlık ileri sürülemez çünkü bu fıkra kişi veya yurttaşları ilgilendirmemekte, devlete ödev yüklemektedir. Bu fıkra işlemlerin 5 yılda tamamlan-masını öngörür ve uygulama ile ilgilidir. Devlete yükümlülük getiren bu kuralın yurttaşlara hak getirdiği şeklinde yorumlanması halinde içinden çıkılamayacak bir durum ortaya çıkar. Böyle bir halde Mahkemeye müracaatlar 5. yılın sonlarına doğru yapılırsa u-ygulama bu süre zarfında tamamlanamayacaktır.
Konu yasa maddesinin Anayasaya aykırılığı yoktur.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
23/85 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekliyle 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası'nın Geçici 5. maddesi aynen şöy-ledir:
"5. Esas Yasanın 56. maddesinin (5). fıkrası uyarınca Rum'dan mal satın alanlar bu alım satımı kanıtlamak için 31 Aralık 1985 tarihine kadar mahkemeye başvurabilirler. Ancak bu haktan yararlanabilmek için Rum'dan satın almış olduğu bu malı, 31 Oca-k 1983 tarihinden evvel vermiş olduğu eşdeğer başvurusunda belirtmiş olması gerekir."

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:
"Madde 17:
Kimse, bu Anayasa ile veya bu Anayasa gereğince kendisine gösterilen mahkemeye başvurmak hakkından yoksun bırakılamaz. Her- ne ad altında olursa olsun adli komisyonlar veya istisnai mahkemeler oluşturulması yasaktır.
(4) Herkes:
(b) Davasını mahkemeye sunmak ve bunu hazırlamak için
gerekli zamana sahip olmak,
...........................
hakkına- sahiptir.

Geçici 1. madde:
(5) Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak
eşdeğerde mal uygulamalarının önceliğine uyulmak koşuluyla, hak sahiplerine taşınmaz mallarla ilgili mülkiyet hakkı devir işlemleri en geç beş yıl içinde tamamlanır."

-
V. İNCELEME :
Konu, ileri sürülen iddialar ve Anayasa kuralları ışığında görüşüldü ve gereği düşünüldü.

Yapılan havalede Anayasaya aykırı olup olmadığı sorulan 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasını tadil eden 23/85 sayılı Yasanın- 15. maddesidir. 23/85 sayılı Yasanın 15. maddesi 41/77 sayılı Esas Yasayı, Geçici 4. maddeden sonra Geçici 5. maddeyi eklemek suretiyle, değiştirdi. Bu böyle olduğuna göre de Anayasaya aykırı olup olmadığının sorulmuş olması gereken 23/85 sayılı Yasa ile -değiştirilmiş şekliyle 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası'nın Geçici 5. maddesidir. Yine yapılan havalede konu edilen yasa maddesinin Anayasanın, diğerleri yanında, Geçici 1. maddesinin alt paragraflarına aykırı olu