-
D. 3/2017 Anayasa Mahkemesi 26/2014

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
ANAYASA'NIN 148. MADDESİ HAKKINDA
Mahkeme Heyeti: Narin Ferdi Şefik (Başkan), Ahmet Kalkan, Mehmet Türker, Gülden Çiftçioğlu, Tan-ju Öncül.

Lefkoşa Aile Mahkemesi tarafından 117/2013 sayılı Aile davasında (Davacı: Mehmet Paralik, Gönyeli - Lefkoşa ile Davalı: Cemile Paralik n/d Cemile Özdeğirmenci, Taşkınköy -Lefkoşa arasında) sunulan konu.

Havale Eden Davalı namına: Avukat Ü-nsal Çağda
Davacı namına: Avukat Menteş Aziz.

-------------

K A R A R

KONU: Davacı tarafından Davalı aleyhine ikame edilen boşanma davasında, Davalının, 1/1998 sayılı Aile (Evlenme Boşanma) Yasası'nın 26. maddesinin, KKTC Anayasası'nın 1, 8, 1-0, 14, 20, 35 ve 44. maddelerine aykırı olup olmadığı konusunun incelenmesi için Anayasa Mahkemesine havale talebi.

OLAY: Davacı, Davalı aleyhine Lefkoşa Aile Mahkemesinde ikame ettiği boşanma davasında, 3 yılı aşkın bir süre, Eylül 2009 tarihinden itibar-en ayrı yaşadıklarını ileri sürerek, 1/1998 sayılı Aile Yasası'nın 24(8) maddesi altında bir boşanma emri ve ayrıca evlilik birliği içerisinde edinilen mal varlığının 1/2'sinin kendisine verilmesi kaydı ile mal paylaşımı hususunda bir emir verilmesini tale-p etmiştir. Celpnameye ekli form 2 ve 3'de, paylaşıma tabi taşınır ve taşınmaz malların listesi yer almaktadır. Taşınmaz mal olarak Kızılbaş, Lefkoşa, D1419 kayıt No.lu konutun paylaşıma tabi olduğu belirtilmiştir.

Davalı tarafından dosyalanan Müdafa Ta-kriri ve Mukabil Talep Takririnde, Davalı, Davacının Eylül 2009'dan itibaren ayrı yaşamakta oldukları iddiasını reddederek, Davacının davasının iptal edilmesini talep etmiştir. Mukabil dava altında ise, Davalı, madde 24(6) altında taraflar arasındaki ailev-i ilişkilerin birlikte yaşamı olanaksız veya çekilmez bir hale koyacak kadar önemli surette gerginleşmesi sebebine binaen boşanma emri ve sair şeyler yanında paylaşıma tabi mal varlığının 2/3'ünün kendisine verilmesi doğrultusunda emir verilmesini talep et-miştir.

Davanın dinlenmesi aşamasında, Davalı Avukatı, tadil edilmeden önceki hali ile 1/1998 sayılı Aile Yasası'nın 26.
maddesinin davanın karar verilmesinde etken olduğunu ve bu konuda Anayasa Mahkemesi tarafından daha önce karar verilmediğini ileri s-ürerek, 26. maddenin Anayasa'nın 1,8,10,14,20,35 ve 44. maddelerine aykırı olduğunu, konunun Anayasa Mahkemesine havale edilmesini talep etmiştir. Davacı, 26. maddenin davada karar verilmesinde etken olmadığını, ancak mahkemenin boşanma kararına hükmetmesi- halinde etken olacağını iddia etmiştir. Alt Mahkeme, 25.6.2014 tarihli kararında, madde 26'nın, huzurundaki davada karar vermesinde etken olduğu ve daha önce bu konuda Anayasa Mahkemesi tarafından karar üretilmediği hususlarında bulgu yaptıktan sonra, k-onunun Anayasa Mahkemesine havale edilmesine karar vermiştir.

İLGİLİ YASA MADDESİ:

Boşanma Durumunda Tarafların Evliliklerinin Devamı Süresince Elde Edilen Mal Varlıklarının Paylaşımı26.Mahkeme, bu Yasanın 24'üncü maddesi uyarınca bir boşanma kararı v-erirken tarafların mal bölüşümü hususunda anlaşmaya varmamaları halinde aşagıdaki fıkralar uyarınca mal paylaşımına ilişkin karar verir:
Evlilik süresince edinilmiş olup da taraflardan birisinin veya müştereken ikisinin adlarında, yurt içinde veya yurt- dışında kayıtlı bulunan veya eşlerin kullanımında olup da eşler arasında aidiyeti belli olmayan tüm taşınır ve taşınmaz mallar ile ,bono, hisse senedi, elde veya bankalarda mevcut nakit paralar, işinden kazandıkları, sosyal güvenlik ve sosyal yardım kurum- ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı dolayısıyle ödenen tazminatlar, kendi kişisel mallarının gelirleri, edinilmiş mal yerine ikame edilen değerler veya diğer gelir aşağı-da öngörülen kıstaslar gözönünde bulundurularak hakkaniyete uygun şekilde taraflar arasında paylaştırılır.
Ancak taraflar arasında yapılan paylaşımda bir tarafa düşen pay,paylaşıma konu mal varlığının toplam değerinin 2/3'ünden fazla olamaz.
Tar-afların mevcut geliri,kazanım kapasitesi,mülk ve maddi kaynakları ve yakın gelecekte elde edebilecekleri maddi menfaatleri,
Tarafların yakın gelecekte ortaya çıkabilecek maddi ihtiyaçları,yükümlülükleri ve sorumlulukları,
Evlilik Birliğinin boşanmadan önce-ki yaşam standardı,
(Ç) Tarafların evlilik süresince evlilik birliğinin veya evlilik sona erdikten sonra ailenin refahı için yaptıkları veya yapacakları ev işleri ve çocuk bakımı gibi hizmetler de dahil katkılar,
(D) Tarafların fiziksel ve ruhsal sağlığı,-
(E) Tarafların yaşı ve evliliğin süresi,
(F) Çocukların maddi ihtiyaçları,
(G) Çocukları geliri, kazanım kapasitesi, mülkiyet ve diğer maddi kaynakları,
(Ğ) Çocukların fiziksel ve ruhsal yetersizliği,
(H) Evlilik esnasında çocukların içinde bulunduğu- durum ve tarafların çocukların eğitimi ve tahsili için nasıl bir beklenti içinde oldukları,
(I) Tarafların yukarıdaki (F), (G), (Ğ) ve (H) bendlerinde belirtilenlere ilişkin beklentileri,
(İ) Paylaşıma konu malvarlığının edinilmesinde tarafların- kişisel mallarının getirisinin katkı payı,
(J) Mahkemenin bu madde amaçları için dikkate almayı uygun göreceği başka herhangi bir kıstas.
Boşanma davası açıldığı tarihte,davanın işitilmesine başlanmazdan önce taraflar, yukarıdaki (1)'inci fıkrada öng-örülen paylaşıma konu mal varlıklarının liste halinde dökümünü ve kayıt belgelerinin ve/veya sahipliliği kanıtlayan belgelerin suretlerini mahkemeye dosyalamak zorundadırlar.Mal beyanı yukarıdaki koşullara uygun yapılmadığı sürece davanın duruşmasına geçil-emez.
Yukarıdaki belgelerin zamanında sunulmaması ve/veya yanıltıcı belgelerin sunulduğu kanısına taraflardan birisi tarafından varılması halinde,ilgili tarafın müracaatı üzerine mahkemenin vereceği emre uygun olarak banka,şirket ve/veya diğer yet-kili makamlar, kişilerin hesap veya mal varlıkları hakkındaki belge ve bilgileri mahkemeye sunmak veya bildirmek zorundadırlar.

Fasıl 6
9/1971
23/1984(3)(A) Taşınır mallar ile bono, hisse senedi, elde veya bankalarda- mevcut nakit paralar, işinden kazandıkları, sosyal güvenlik ve sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı dolayısıyla ödenen tazminatlar, kendi kişisel mall-arının gelirleri ve diğer gelir yukarıdaki (1)'inci fıkra uyarınca belirlenen orana göre taraflar arasında paylaştırılır.
(B)Taşınmaz malların paylaşımında,taşınmaz malın davanın görüşüldüğü tarihteki parasal değeri saptanır ve saptanan değer yukarıd-aki (1)'inci fıkra uyarınca belirlenen orana göre taraflar arasında paylaştırılır.Taşınmaz malın kaydını üzerinde bulunduran taraf, karşı tarafın hakkını ödemekle yükümlüdür.Ödemenin ne şekilde yapılacağına mahkeme karar verir.
(C) Edinilmiş mal yerin-e ikame edilen değerler, yukarıdaki (A) ve (B) bendlerine uygun şekilde paylaştırılır.
(Ç) Mal paylaşımı sonucunda mahkemenin mal paylaşımı ile ilgili olarak vereceği hüküm veya emirler mahkeme hüküm veya emirlerinin icrası hakkındaki Hukuk Muhakemele-ri Usulü Yasası ve diğer Yasa kurallarının uygulanması yöntemiyle yerine getirilir.
(4)(A) Mal paylaşımına dahil olan malvarlıklarının değerlendirilmesinde kişisel mallar paylaşıma dahil edilmez.
Ancak bu tür taşınır ve taşınmaz mal v-arlıkları üzerine evlilik birliği süresince yapılan yatırımlar ve bu mal varlıkları üzerinden elde edilen kazançlar paylaşıma dahil edilir.
(B) Taraflardan birinin yurt içinde veya yurt dışında herhangi bir şirkete hissedar olduğu hallerde evlilik bi-rliği süresince bu şirketin hisselerinin reel değerinde ve şirketin mal varlığında meydana gelen artış da bölüşümde dikkate alınır.(5) Terk veya yasal ayrılık durumunda tarafların ayrı yaşadığı süre içinde karşı tarafın iki tanık huzurunda verilmiş yaz-ılı onayı olmadan elden çıkarılan paylaşıma dahil mal varlıkları paylaşımda mahkeme tarafından dikkate alınır.
Bu mal varlıklarının değerlendirilmesinde sözkonusu malın elden çıkarıldığı tarihteki dolar bazındaki değeri dikkate alınır.(-6) Boşanma davası açıldığı tarihten başlayarak dava devam ettiği sürece taraflardan biri paylaşıma dahil mal varlıklarını ancak mahkeme izni ile satabilir,devredebilir,hibe edebilir,ipotek edebilir veya elden çıkarabilir.Bu fıkraya aykırı hareket eden vey-a yanlış mal beyanında bulunan ve/veya mahkeme emrine uygun olarak mal beyanında bulunmayan veya bilgi ve belgeleri vermeyen gerçek veya tüzel kişiler suç işlemiş sayılırlar ve mahkumiyetleri halinde davanın görüşüldüğü tarihteki aylık asgari ücretin kırk -katına kadar para cezasına veya beş yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.Mahkeme bu cezaya ek olarak elden çıkarılan malvarlığının karşı tarafın hakkı olan oranı kadarını karşı tarafa ödemesini emredebilir.(7) Mahkem-e bu maddeyi uygularken gerekli gördüğü durumda uzmanların görüşlerine başvurabilir.(8) Boşanmanın gerçekleşmesi veya evliliğin sona ermesi ile taraflardan birinin diğerinin kazancından sağladığı menfaati ortadan kalkar.
(9) Bu madde amaçları ba-kımından,
"Kişisel Mal",
Eşlerden birinin sadece kişisel kullanımına yarayan eşyayı,
Aile birliğ