-D.7/2003 Anayasa Mahkemesi 25/2002
-
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Başkan, Nevvar Nolan, Mustafa
H. Özkök, Gönül Erönen, Seyit A. Bensen.

Anayasanın 147. maddesine göre -açılmış iptal davası.

-
Davacı: Kooperatif Görevlileri Sendikası veya kısa ismi
"KOOP-SEN", Lefkoşa
- ile -
Davalı: -Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi,
Lefkoşa-
A r a s ı n d a.
-

Davacı namına: Avukat Ergin Ulunay
Davalı namına: Avukat Serhan Çınar
Yasal danışman (Amicus curiae) olarak Başsavcılık namına: Başsavcı Yardımcı Muavini Müjgan Irkad.

--------------
-
H Ü K Ü M

KONU:
23/2002 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasasının 8. maddesinin değiştirdiği esas Yasanın 28. maddesi ile aynı Yasanın Geçici 1 ve 3. maddelerinin Anayasanın 1, 8, 48(1), 55, 63 ve 121. maddelerine aykırı olup- olmadığı.

I. OLAY:
Davacı, KKTC Sendikalar Mukayyitliğinde Kooperatif Görevlileri Sendikası veya kısaca "KOOP-SEN" adı altında kaydedilmiş bir sendikadır. Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd. ve Kooperatif Şti'lerinde çalışanların hak ve menfa-atlerini koruyup yüceltmeyi amaçlayan Sendikanın bankada çalışan 628, şirketlerde çalışan ise 35 üyesi bulunmaktadır. 628 üyenin 76'sı Sosyal Sigortalardan yararlanmaktadır. Bu kişiler 19.4.2002'de yürürlüğe giren 23/2002 sayılı Emeklilik Yasasından önc-e çalıştıkları iş yerinin maaşına ek olarak Sosyal Sigortalardan emekli maaşı, yaşlılık sigortası veya malüllük sigortası almakta idiler. Yasanın geçmesiyle ikinci maaşları istihdam süresince durduruldu. Davacı sendika bu düzenlemenin Anayasaya aykırı ol-duğunu iddia ederek söz konusu yasa maddelerinin iptali için önümüzdeki davayı açmış bulunmaktadır.

II. İDDİALARIN GEREKÇELERİ:
Davacının iddialarının gerekçeleri şöyledir:
Dava konusu 23/2002 sayılı Emeklilik(Değişiklik) Yasasının 8. maddesinin değ-iştirdiği esas Yasanın 28. maddesi Anayasanın 1. maddesinin koruduğu Sosyal Adalet ve/veya Hukukun Üstünlüğü ilkelerine aykırıdır. Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd. ve/veya ilgili Kooperatif Şirketleri tarafından istihdam edilen personelin istihd-am devam ettiği sürece Sosyal Sigortadan aldıkları yaşlılık sigortası ve/veya malüllük sigortası ve/veya emeklilik maaşlarının ödenmesinin durdurulması sosyal adalet ilkesinin özüne ve hukukun üstünlüğü ilkesinin koruduğu kazanılmış haklar ilkesine aykırıd-ır. Çünkü söz konusu personel çalışarak ve gerekli prim ve katkıları yaparak bu hakları kazanmıştır.

Dava konusu 23/2002 sayılı Emekliklik (Değişiklik) Yasasının 8. maddesi ile değiştirilen esas yasanın 28. maddesi Anayasanın eşitlik ilkesini düzenley-en 8. maddesine aykırıdır. Çünkü özel kesim kuruluşlarında çalışanların maaşları durdurulmamıştır. İş Hukukuna bağlı özel kesimde çalışanlar aynı hukuki durumda olmalarına rağmen, sadece kooperatif çalışanları ve personelinin sigorta ve/veya emeklilik maa-şlarının durdurulmasıyle, Kooperatif çalışanları dışındaki, diğer özel kesim personeline ayrıcalık tanınarak, eşitlik ilkesi ihlâl edilmiştir. Keza kamu görevlileri ve diğer kamu personelinin yasal durumları ile sosyal sigortadan maaş alanların yasal stat-üleri ayrı olduğundan kamu görevlileri ile Sosyal Sigortalardan yararlananları ayni yasal kurallara bağlı kılmak Anayasanın eşitlik ilkesine aykırıdır.

Davalının iddialarının gerekçeleri şöyledir:
Davalı ön itiraz olarak aşağıdaki iddiayı öne sürdü. Dav-acı Sendika 23/2002 sayılı Yasanın 28. maddesinin sadece kendi varlık ve görevini ilgilendiren kısmı ile ilgili ve o oranda Anayasa Mahkemesinde iptal davası açması gerekirken 28. maddenin tümünün iptalini talep etmektedir. Sendikanın böyle bir talepte bu-lunma hakkı yoktur.

23/2002 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasası ile 26/77 sayılı Emeklilik Yasasına getirilen değişiklikler ve Hükümet ve/veya Devlet işlerinin yürütülmesi bakımından Ekonomik tedbirlere ilişkin program çerçevesinde, kamu yararı ve/vey-a kamu menfaati gözetilerek yapılmıştır. Yapılan değişiklikler ile kazanılmış haklar geri alınmamıştır. Emeklilik maaşı ödenmesi ortadan kaldırılmamış, çalıştığı sürece sadece durdurulmuştur.

Anayasa herhangi bir konuda buyurucu ve yasaklayıcı bir kura-l koymamışsa bunun düzenlenmesini yasa koyucunun değerlendirmesine bırakmış demektir. Bu açıdan bakıldığında dava konusu düzenlemeler KKTC Anayasasının herhangi bir kuralına aykırı değildir.

Fasıl 114 altında kurulan ve faaliyet gösteren ve Kooperatif Ş-irketler Mukayyidinin yönetiminde ve denetiminde faaliyet gösteren kuruluşlar, Devletin yönetiminde ve denetiminde faaliyet göstermeyen özel sektördeki kuruluşlar ile aynı durumda değildirler. Ayrı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanması Anayasanın 8-. maddesinde vurgulanan eşitlik ilkesine ters düşmemektedir.

III. İLGİLİ YASA MADDELERİ:

23/2002 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasasının 8. maddesi aynen şöyledir:

"8. Esas Yasa 28'inci maddesi kaldırılmak ve
yerine aşağıdaki y-eni 28'inci madde konmak
suretiyle değiştirilir:

28. Devlet bütçesinden, Emekli Sandığı
Fonundan, Sosyal Sigortalar Fonundan
(memurlar ve işçiler), kamu tüzel kişilik-
lerinin bütçelerinden, kamu kurul-uşlarından,
yerel kuruluşların bütçelerinden, en az %10
oranında Devlet ve kamu iştiraklerinden,
kamu iktisadi teşebbüslerinden, döner
sermayeli kurum ve kuruluşlardan, katma
bütçeli kurum ve kuruluşlardan,- Devletin
yönetiminde veya denetiminde faaliyet gösteren
kurum ve kuruluşlardan, Vakıflar ve Vakıflar
İdaresinden, Merkez Bankasından, Kalkınma
Bankasından ve belediye birliklerinden bu Yasa
kuralları çerçe-vesinde veya bu Yasa esas
alınarak bağlı oldukları özel emeklilik
kuralları çerçevesinde emeklilik maaşı alan
herhangi bir kişinin, bu madde kapsamında
bulunan herhangi bir göreve kimin tarafından
ve hang-i şekilde atandığına veya görevlendi-
rildiğine bakılmaksızın, doğrudan doğruya
veya gönderme yoluyla herhangi bir göreve
atanması veya seçilmesi halinde, bu Yasa
kuralları uyarınca veya kendi özel yasaları,
- Dairelerin (Kuruluş, Görev ve Çalışma
Esasları) Yasalarında aksine kural bulunup
bulunmadığına bakılmaksızın bu görevinden
ayrılacağı tarihe kadar emeklilik maaşı
durdurulur."

23/2002 sayılı Emeklilik Yasası-nın Geçici 1 ve 3. maddeleri aynen şöyledir:

"Geçici Madde 1:

Halen kamudan çift maaş alanlar, bu (değişiklik)
Yasası Resmi Gazete'de yayınlanıncaya kadar eski
sisteme göre sözleşmeli veya emekli maaşı almaya
devam ederler.
- Bu Yasanın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten
başlayarak bir ay içerisinde görevinden ayrılmak
veya emekli olmak isteyenlere, kazanılmış izin
haklarına karşılık bir defada ödeme yapılır."

"Geçici Madde 3:

Bu- (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihte
28'inci madde kapsamında halen görevde olanlar,
bulundukları kadroya karşılık aldıkları maaş veya
emekli maaşından hangisi daha yüksek menfaat
kazandırıyorsa o maaşı alırlar."

IV.- İLGİLİ ANAYASA MADDELERİ:

"Madde 1:
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi,
sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan
lâik bir Cumhuriyettir."

"Madde 8:
Herkes, hiçbir ayırım gözetilmeksizin,
Ana-yasa ve yasa önünde eşittir. Hiçbir kişi,
aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.

Devlet organları ve yönetim makamları,
bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine
uygun olarak hareket etmek ve ayrıcalık yapmamak
zo-rundadırlar.

Ekonomik bakımdan güçsüz olanların
Anayasa ve yasalar ile elde ettikleri veya
edecekleri kazanımlar, bu madde ileri sürülerek
ortadan kaldırılamaz."

"Madde 48:
Her yurttaş dilediği alanda çalışma
özgürlüğüne sahi-ptir. Özel girişimler kurmak
serbesttir. Yasa, bu özgürlüğü, kamu yararı
amacıyla sınırlayabilir.
.................."

"Madde 55:
Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
Bu hakkı sağlamak için sosyal sigortalar ve
benzer-i sosyal güvenlik kurumları ile sosyal
yardım örgütleri kurmak ve kurdurmak Devletin
ödevlerindendir.
"Madde 63:
Devlet, kooperatifçiliğin gelişmesini
sağlayacak önlemleri alır ve kooperatiflerin
demokratik ilkelere- uygun olarak çalışmalarını
yasa ile düzenler."

"Madde 121:
Kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,
aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri yasa
ile düzenlenir.
Kamu görevlilerinin atanmalar-ını, onaylanma-
larını, sürekli ve emeklilik hakkı kazandıran
kadrolara yerleştirilmelerini, terfilerini,
nakillerini, emekliye sevklerini, uyarma ve
kınama cezasını gerektiren disiplin işlemleri
dışında, azil ve görevden uzaklaştırma dahil
diğer tüm disip-lin işlemlerini yapmak üzere
tarafsız ve bağımsız organ veya organlar kurulur.
Bu organ veya organların kuruluş ve işleyişi
belirli kamu görevlileri kesimi için, hizmet
özellikleri gözetilerek ayrı düzenlemeler yapıl-
masına olanak tanıyacak biçimde, yasa- ile
düzenlenir.

Yargıçlar, savcılar, silâhlı kuvvetler
mensupları ve polis mensupları hakkındaki
kurallar ile Anayasanın bu konudaki diğer
kuralları saklıdır.
(3) Diğer kamu personelinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve
yüküml-ülükleri, aylık ve ödenekleri, ve
diğer özlük işleri, bu personelin bağlı
oldukları kurumlarca yürütülen hizmetlerin
özelliklerine göre yasalarla düzenlenir.
(4) Kamu görevlileri ile diğer kamu
personeli hakkında yapılacak disiplin
kovuşturmalarında isnat -olunan hususun
ilgiliye açıkça ve yazılı olarak bildirilmesi,
yazılı savunmasının istenmesi ve savunma için
belli bir süre tanınması gereklidir. Bu
ilkelere uyulmadıkça, disiplin cezası veri-
lemez ve disiplin kararları yargı mercilerinin
denetimi dışınd-a bırakılamaz.
Yargıçlar ve savcılar hakkında bu Anayasanın
kuralları saklıdır.
(5) Üst kademe yöneticiliği yapan kamu görevli-
leri, ilgili bakan, Başbakan ve Cumhurbaşkanının
imzalarını taşıyan üçlü kararname ile atanırlar.
Bu konudaki kurallar yasa -ile düzenlenir.
(6) Cumhuriyet Meclisi seçim gününün Resmi
Gazete'de ilânından başlayarak, seçim sonrasında
yeni Bakanlar Kurulunun göreve başlayacağı güne
kadar, kamu iktisadi teşebbüslerinde, işçi
dışında atama yapılamaz, terfi, nakil ve barem
ayarlamala-rı tamamen durdurulur.
Bu kuralların nasıl ve hangi koşullarla
uygulanacağı yasa ile düzenlenir."

V. İNCELEME:

Ön itiraza göz attığımız zaman Davacının 23/2002 sayılı Yasanın 8. maddesi ile değiştirilen esas Yasanın 28. maddesinin sadece kendisini- ilgilendiren bölümüne değil tümüne karşı iptal davası açmasına Davalının itiraz ettiği anlaşılmaktadır. Bu iddia 8. maddenin bir bölümünün Anayasaya aykırı bulunması halinde gündeme gelebilecek bir iddiadır. Bu nedenle incelemeyi kararın sonuna bırakmayı- uygun buluyoruz.

Davacı Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd. ile Kooperatif şirketlerinde çalışanların üye oldukları bir sendikadır. Sendika üyelerinin bir kısmı kamu görevinden, bir kısmı sosyal sigortalardan emekli olduktan sonra Kooperatif Mer-kez Bankası ile diğer kuruluşlarda çalışıyordu. Doğal olarak çalıştıkları işin maaşı ile birlikte emekli maaşlarını veya sosyal sigorta maaşlarını alıyorlardı. 23/2002 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasasının 8. maddesi esas Yasanın 28. maddesini değiştir-erek bu olanağa son verdi. Yeni 28. madde özetle devletin yönetiminde veya denetiminde faaliyet gösteren kuruluşlarda çalışanların emekli maaşı veya sosyal sigorta maaşı alamayacağını hükme bağladı. Geçici 3. madde bu duruma daha da açıklık getirdi ve ça-lışanın çalışmakta olduğu işte aldığı maaşla emeklilik maaşından hangisi daha fazla ise onu alacağını vurguladı.

Davada ortaya çıkan gerçeklere göre Sosyal Sig