-D.12/85 Anayasa Mahkemesi 25/85
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
Anayasanın 114(1) maddesi tahtında.-

Yüksek İdare Mahkemesi tarafından 163/83 sayılı başvuruda (Müstedi: Necat Arifoğlu ile Müstedaaleyh: 1. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vasıtasıyle KTFD, 2. İçişleri ve İskân Bakanlığı,
3. Güvenlik Kuvvetleri, Boğaz arasında) sunulan konu.

Müstedi namına-: Emin Asaf.
Müstedaaleyh 1 ve 2 namına: Yaşar Boran.
Müstedaaleyh 3 namına: Zeki Gündüz.

---------------

K A R A R

KONU:
15/79 sayılı Güvenlik Kamu Görevlileri Yasasının 51(4)(b) maddesinin Anayasanın 7 ve 8. maddelerine aykırı- olup olmadığı.

I. OLAY:
Müstedi 1963 yılında Maarif Dairesinin ambar kısmında çalışmaya başladı. Aralık 1963 olayları üzerine mücahitlik görevi yapmaya başladı. 1973'te Türkiyede kurs gördü ve muvazzaf subay olarak atandı. Daha sonra da Güvenlik Kuvv-etlerine geçti. İşlediği bir suç üzerine askeri mahkeme tarafından hapse gönderildi ve 15.6.1983 tarihinde, üsteğmen iken, tart edildi. Cezaevinde bulunduğu bir sırada Maliye Bakanlığına gönderdiği 19.7.1983 tarihli bir yazı ile emeklilik talebinde bulun-du. Müstediye gönderilen 16.8.1983 tarihli ret cevabı 15/79 sayılı Güvenlik Kamu Görevlileri Yasasının 51(4)(b) maddesine istinat ettirildi. Müstedi bunun üzerine konu ret kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına kara-r verilmesi için Yüksek İdare Mahkemesine başvurdu.

Başvuru duruşma için Yüksek İdare Mahkemesi huzuruna gittiğinde 15/79 sayılı Güvenlik Kamu Görevlileri Yasasının 51(4)(b) maddesinin Anayasanın 7 ve 8. maddelerine aykırı olduğu ileri sürüldü. Mahke-me de ileri sürülen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki ihtilâfın karara bağlanmasında etkisi olabileceğine kanaat getirdi ve konuyu karara bağlanmak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu. Mahkeme, keza, başvurunun duruşmas-ını Anayasa Mahkemesinin kararına değin durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedinin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
15/79 sayılı Güvenlik Kamu Görevlileri Yasasının 51(4)(b) maddesi Güvenlik Kuvvetlerine mensup bir subayın mahkûmiyeti nedeni ile g-örevden ayrılmasında onun emeklilik hakkından mahrum olmasını öngörmekte idi. Bu madde başvurunun dosyalanmasından sonra kaldırılmış olmakla beraber müstedinin emeklilik alamayacağı hakkındaki karar bu maddenin yürürlükte olduğu devirde ve bu madde altınd-a alındı ve bu nedenle tarafların arasındaki ihtilâfın karara bağlanmasında etkendir. 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası ise böyle bir madde içermez. Bu madde kamu görevlileri ile güvenlik kamu görevlileri arasında bir ayırım yapmıştır ve bu ayırım Anay-asanın eşitlik ilkesini öngören 8. maddesine aykırıdır.

Yapılan havalede konu Yasa kuralının Anayasanın 7. maddesine de aykırı olup olmadığı sorulmuş ise de müstedi, havalenin duruşmasında, Anayasanın bu maddesine aykırılık iddiasında bulunmadı.

2. M-üstedaaleyh 1 ve 2'nin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası kapsamındaki bir kamu görevlisinin, tart edilmesi halinde, emeklilik alıp alamayacağı tartışmaya açıktır.

7/79 sayılı Yasa kapsamındaki kamu görevlileri, -tart edilmeleri halinde, emeklilik alabileceği kabul edildiği takdirde Anayasanın 7. maddesine aykırılık yoktur. Kamu görevlileri ile güvenlik kamu görevlileri nitelik bakımından özdeş değildirler. Özdeş sayılsalar bile sözü edilen ayırım, disiplinsizlik-, ahlâhi durum ve mahkûmiyet gibi hususlar Güvenlik Kuvvetleri için çok önemli olduğu cihetle makul ve haklı bir nedene dayanır.

3. Müstedaaleyh 3'ün iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
7/79 sayılı Yasa kapsamındaki kamu görevlileri, tart edilmeleri h-alinde, emeklilik alamaz. Buna tabi olarak müstedaaleyh 1 ve 2 tarafından ileri sürülen iddia ve görüşler doğrudur.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
15/79 sayılı Güvenlik Kamu Görevlileri Yasasının 51(4)(b) maddesi şöyledir:
"Disiplinsizlik veya ahlâki durum -veya mahkûmiyet nedeni ile ayrılmalarda Emeklilik Yasası hükümleri uygulanmaz."

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

"Madde 7.
Yasalar, Anayasaya aykırı olamaz.
Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı organlarını, Devlet yönetimi makamlarını ve ki-şileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır."

"Madde 8.
Herkes, hiçbir ayırım gözetilmeksizin, Anayasa ve yasa önünde eşittir. Hiçbir kişi, aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.
Devlet organları ve yönetim makamları, bütün işlemlerinden yasa önü-nde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek ve ayrıcalık yapmamak zorundadırlar.
Ekonomik bakımdan güçsüz olanların Anayasa ve yasalar ile elde ettikleri veya edecekleri kazanımlar, bu madde ileri sürülerek ortadan kaldırılamaz."

V. İNCELEME:
Konu, i-leri sürülen iddia ve görüşler ve ilgili yasa ve Anayasa kuralları ışığında incelendi ve gereği görüşülüp düşünüldü.

15/79 sayılı Güvenlik Kamu Görevlileri Yasasının 51(4)(b) maddesi, metninden görüleceği gibi, disiplinsizlik veya gayri ahlâki bir durum -veya mahkûmiyet nedeni ile görevden çıkarılan muvazzaf bir subay veya astsubayın emeklilik almamasını öngörür. Bu maddenin güvenlik kuvvetleri mensubu olan bu gibi kamu görevlileri ile 7/79 sayılı Yasa kapsamındaki kamu görevlileri arasında ayırım yaptığı- ve bu nedenle Anayasaya aykırı olduğu iddia edildi ve Yüksek İdare Mahkemesi de konuyu karara bağlamak üzere bu mahkemeye sundu. Ayırım iddia edilirken 7/79 sayılı Yasa kapsamındaki kamu görevlilerinin tartlığı halinde emeklilik alabileceği noktai nazarı-ndan hareket edildi. Yüksek İdare İdaresi huzurunda temsil edilen müstedaaleyhlerin herhangi birisi bunun böyle olmadığını iddia etmedi ve Yüksek İdare Mahkemesi de hukuki durumun bu merkezde olduğunu kabul ederek konuyu Anayasa Mahkemesine sundu. Anayas-a Mahkemesi huzurunda ise müstedaaleyhler 7/79 sayılı Yasa kapsamındaki kamu görevlilerinin, tart edilmeleri halinde, emeklilik alamayacaklarını veya bu hususun tartışma konusu olabileceğini ileri sürdüler. Bu hususun Yüksek İdare Mahkemesi önünde iddia e-dilip karara bağlanması en doğru yöntemdi. Bu durumda biz bu hususun karara bağlanması için meseleyi Yüksek İdare Mahkemesine iade edebiliriz, ancak havale ile ilgili tüm ahval ve şerait ışığında bunu yapmamayı uygun gördük. 26/77 ve 15/79 sayılı Yasalar- incelendiğinde bir kamu görevlisinin, görevden tart edilmesi halinde, emeklilik hakkından mahrum bırakılacağına dair herhangi bir kural içermediği gözükmektedir. Bu durumda, bu havale amaçları bakımından, 7/79 sayılı Yasa kapsamındaki kamu görevlilerinin- tart edilmeleri halinde emeklilik alabileceklerini kabul etmeyi ve bu noktadan hareketle havaleyi karara bağlamayı uygun gördük.

Konu yasa kuralının Anayasaya aykırı olduğu iddiası kamu görevlileri ile güvenlik kamu görevlileri arasında ayırım yaptığı- ve bu nedenle eşitlik ilkesine ters düştüğü gerekçesine dayandırılmıştır. Birçok içtihat kararlarında belirtildiği gibi Anayasanın öngördüğü eşitlik keyfi ayırımaları önlemeyi amaçlamakta fakat meselelerin kendilerine öz nitelikleri icabı yapılması gerek-en makul ayırımları saf dışı etmemektedir. Yasa önünde eşitlik ancak nitelikte benzerlik ve yasaların getirdiği hakların uyumluluğu oranında söz konusudur. İlâveten, yapılan bir ayırım haklı bir nedene dayandığı takdirde böyle bir ayırım Anayasanın 8. ma-ddesine ters düşmüş sayılmaz.

Güvenlik kamu görevlileri ile sivil kamu görevlilerinin özdeş olmayan nitelikleri ve farklı durumları vardır. Bu iki sınıf kamu görevlisi ayrı statüye sahiptirler. Bunun böyle olduğu güvenlik kamu görevlilerinin kendi özel- yasalarına ve bazı hususlarda ayrı anayasal kurallara bağlı olmalarından da anlaşılmaktadır. Yargıç Salih S. Dayıoğlu ve Yargıç Aziz Altay, güvenlik kamu görevlileri ile sivil kamu görevlilerinin emeklilik hakkı bakımından özdeş nitelikte oldukları görüş-ündedirler. Yargıç N. Ergin Salâhi ise güvenlik kamu görevlilerinin sivil kamu görevlileri ile emeklilik açısından ayrı statüde olup olmadıkları hususunu bu havalede kesin olarak karara bağlamak istememektedir.

Güvenlik hizmetlerinin yürütülmesinin tem-eli, Yasanın 12(1) maddesinde de belirtildiği gibi, disiplindir. Disiplinin muhafazası için de bu hizmetleri ifa edenlerin disiplinli hareket etmeleri, hüsnü ahlâk sahibi olmaları ve suç işlememeleri gerekir. Bu hususlar memleketi korumakla görevli güven-lik kuvvetleri bakımından büyük önem arzeder. Bunların, belirli ortam ve safhada, nasıl sağlanabileceğini ise en iyi bilecek durumda olan yasa koyucudur. Konu yasa kuralının böyle bir amacın sağlanmasına yönelik olduğ