-D.10/90 Anayasa Mahkemesi: 24/89
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay

Davacı: Kıbrıs Türk Kamu Görevlile-ri Sendikası(Kamu-Sen), Lefkoşa

İle

Davalı: KKTC Meclisi
A r a s ı n d a.

Davacı namına: Güner Çakın
Davalı namına: Zaim Necatigil
Amicus curiae olarak Başsavcılık namına: Yaşar Boran

-------------

K A R A R
-
KONU:
34/89 sayılı Kamu Görevlileri (Değişiklik No.2) Yasasının 19(3)(a), 19(3)(b), 19(4), 19(5)(b), 23(1) ve 28(1) maddelerinin Anayasanın 1, 7, 18(3) ve 160.maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Davacı tüzel kişiliğe haiz bir sendika olup üyeler-i kamu görevlilerinden oluşmaktadır. Davacı, açtığı dava ile, davalı tarafından kabul edilip de 12.6.1989 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak Yürürlüğe giren ve 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasasının 100.maddesinin değiştirilmesini öngören 34/89 sayılı Ka-mu Görevlileri (Değişiklik No.2) Yasasının 19(3)(a), 19(3)(b), 19(4), 19(5)(b), 23(1) ve 28(1) maddelerinin Anayasanın 1, 7, 18(3) ve 160.maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etti. Davalı ise dosyaladığı müdafaa takriri ile konu yasa m-addelerinin Anayasaya aykırı olmadığını iddia etti.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davacının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Konu yasa maddeleri aşağıdaki nedenlerle Anayasaya aykırıdır. 19(3)(a): Anayasanın 160.maddesinin (1). ve (3).fıkralarına göre A-nayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi bulunan herhangi bir kişi, bu tarihten sonra, kendisine bu tarihe kadar uygulanan aynı hizmet koşullarına bağlı olmak hakkına sahiptir ve bunlar bu gibi bir kişi aleyhine değiştirilemez. (3).fıkrası-na göre de hizmet koşulları diğer hususlar arasında azil, görevden uzaklaştırma ve benzeri hakları kapsar. 7/79 sayılı Esas Yasanın 100(3)(a) maddesine göre kısa süreli kademe ilerlemesini durdurma süresi sadece 6 ay idi şimdi ise bu değiştirilerek 1 yıla- çıkarıldı. Buna ilâveten de, yeni değişiklik uyarınca, kamu görevlisine maaşının dörtte birinin kesilmesi cezası da verilebilir. Esas Yasa altında memura sadece bir ceza verilebilirken şimdi iki ceza birden verilebilir. Böylelikle hizmet koşulları kam-u görevlilerinin aleyhine değiştirilmiş oldu. Bu ise Anayasanın 160.ve 1.maddelerine aykırıdır. Öngörülen ceza kamu görevlisinin işlediği suç ile orantılı olmadığı için Anayasanın 18(3) maddesine de aykırılık vardır.

19(3)(b): Bu madde altında kademe -ilerlemesini uzun süreli durdurma 2, 2½ veya 3 yıl süreli olabilir ve ilâveten kamu görevlisine maaşının yarısının kesilmesi cezası da verilebilir. Esas Yasa altında, değişiklikten önce, bu süreler 1, 1½ ve 2 yıl idi ve maaştan kesinti de öngörülmüyordu-. Yasanın bu maddesi de, aynı nedenlerle, aynı Anayasa maddelerine aykırıdır.

19(4): Esas Yasa altında, değişmezden önce, geçici olarak görevden çıkarabilme süresi 2-6 aya kadar iken bu süre şimdi 4-8 aya çıkarılmıştır. Bu madde de aynı nedenlerle, ay-nı Anayasa maddelerine aykırıdır.

19(5)(b): Esas Yasanın değişiklikten önceki ilgili kuralı altında bir kamu görevlisi görev başında iş arkadaşları veya amirlerine eylemli saldırıda bulunmayı alışkanlık haline getirdiği takdirde kamu görevinden sürekl-i çıkarılabilirdi. Şimdi ise görev başında iş arkadaşlarına veya amirlerine eylemli saldırıda bulunması sürekli olarak çıkarılmasına cevaz vermektedir. Bu madde de, aynı şekilde ve aynı nedenlerle, Anayasaya aykırıdır.

23(1): Bu maddenin Anayasaya ayk-ırılığı ileri sürülmedi.

28(1): Bu maddeye göre yasa yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer ve tüm memurlara uygulanır. Bu madde yalnız başına Anayasaya aykırı olmamakla beraber diğer maddelerle birlikte ele alındığında Anayasaya aynı nedenlerle aykırıdı-r.

Davalının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Anayasanın 160.maddesinin (3).fıkrasında sözü edilen 'benzeri haklar' disiplin işlemlerini kapsamaz. Bir hak olabilmesi için karşı tarafa yükümlülük yöneltmesi gerekir.

Disiplin suçlarını belirlemek -yasa koyucunun takdirine bağlıdır ve 160.maddenin (3).fıkrası bu yetkiye müdahale etmemektedir.

160.maddenin amacı kamu görevlilerinin görev teminatının sağlanmasıdır. Bu madde bu güvencenin politik açıdan kaldırılmamasını öngörmektedir. Kamu görevlisi-ne verilecek cezanın detayına gelince ise bu Yasama Meclisinin takdirine tabidir. Dikkate alınması gereken eski ile yeni arasındaki farkların ne olduğudur. Örneğin geçici olarak kademe

ilerlemesini durdurma süresi 6 aydan 1 yıla çıkarılmıştır, bu düz-enleme öz ile ilgili olmayıp detay ile ilgilidir ve esasta değişiklik yoktur.

Konu maddelerde öngörülmekte olan cezalar zorunlu veya sabit olmayıp takdir yetkisine tabidir.

3. Amicus curiae olarak hazır bulunan Başsavcı Yardımcısının görüşleri özetle- şöyledir:

Disiplin işlemleri de 'hizmet koşulları' kavramı içine girer nitekim azil ve görevden uzaklaştırma maddede açıkça belirtildi. Bir disiplin işlemi hak değildir ancak Anayasanın 160.maddesinin (3).fıkrası (1).fıkrası ile birlikte okunduğunda ko-şul olduğu görülür. Bu husus dışında davalı tarafından ileri sürülenler doğrudur.

Disiplin işlemleri idarî fonksiyonlardır ve yargısal denetime tabidir ve dolayısıyle Anayasanın 18(3) maddesi bunlara şamil değildir. Bu madde disiplin suçlarını değil de- ceza hukuku kapsamındaki suçları kapsar.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
34/89 sayılı Kamu Görevlileri (Değişiklik No.2) Yasasının konu maddeleri aynen şöyledir:
"19(3)(a)Kademe ilerlemesini kısa veya uzun süreli durdurma cezası:
(a)Kısa süreli dur-durma, Kamu görevlisinin bulunduğu kademede ilerlemesinin bir yıl süreyle durdurulması veya en son çekmekte olduğu bir aylık net maaşının bir bölü dördünün kesilmesi veya her iki cezanın birden verildiğinin yazılı olarak b-ildirilmesidir.
Kısa süreli durdurma cezasını gerektiren eylem ve davranışlar şunlardır:

(i)izinsiz ve özürsüz olarak üç gün kesintisiz göreve gelmemek,
Ancak görev yerine muayyen bir süre gelip izinsiz veya- özürsüz görev yerinden tekrar ayrılmak, o gün izinsiz veya özürsüz olarak görev yerine gelmemek anlamını taşır.
(ii)Yasa, tüzük ve yönetmeliklere uygun olarak verilen emirleri yerine getirmekten kaçınmak,
(iii)Devl-ete ait araç ve gereçleri özel işlerde kullanmak."

"19(3)(b)Uzun süreli durdurma: Kamu görevlisinin bulunduğu kademede, kademe ilerlemesinin iki yıl, iki buçuk yıl veya üç yıl süreyle durdurulması veya en son çekmekte old-uğu bir aylık net maaşının bir bölü ikisinin kesilmesi veya her iki cezanın birden verildiğinin yazılı olarak bildirilmesidir.
Uzun süreli durdurma cezasını gerektiren eylem ve davranışlar şunlardır:
(i)Bir yılda izinsiz veya özürs-üz olarak toplam kesintisiz on gün göreve gelmemek,
Ancak görev yerine muayyen bir süre gelip izinsiz veya özürsüz olarak görev yerinden tekrar ayrılmak, o gün izinsiz veya özür