-D.3/88 Anayasa Mahkemesi: 24/86
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salahi, Aziz Altay, Celâl Karabacak
Anayasanın 148.maddesi tahtında

Yüksek İ-dare Mahkemesi tarafından YİM 14/86 sayılı davada (Müstedi: Suna Çobanoğlu ile Müstedaaleyh: Lefkoşa Türk Belediyesi ve/veya Belediye Başkanı arasında) sunulan konu.

Müstedi namına: Ümit A. Özdil
Müstedaaleyh namına: Behiç Öztürk
Amicus curiae olarak Başs-avcılık namına: Mehmet Ali Şefik

-----------

K A R A R

KONU:
Fasıl 96 Yollar ve Binalar Düzenleme Yasasının 14.maddesinin (1)(a) fıkrası ile 8.3.1985 tarihli Resmi Gazetenin Ek III'ünde yayınlanmış olan 113 sayılı Amme Enstrümanındaki karar veya bild-irinin Anayasanın 1, 7, 8, 10, 11, 12 ve 36.maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Müstedi Lefkoşa'da Ortaköy'de Harita/Plân XXI/21.W.2., Blok E, Parsel 17'de kâin arazinin sahibidir. Müstedi 28.11.1984 tarihinde müstedaaleyhe bir dilekçe ve proje i-le müracaat ederek konu araziyi parsellemek için izin talebinde bulundu. Müstedinin müracaatından sonra müstedaaleyh ve diğer bazı makamlar tarafından, Bakanlar Kurulunun onayı ile, Fasıl 96 Yollar ve Binalar Düzenleme Yasası madde 14(1) altında, bir bild-iri yayımladı ve bu bildiriye göre müstediye ait konu arazi sanayi ve konut dışında başka amaçlar için korunacak bölge olarak saptandı ve bu arazi içinde eğlence, dinlence ve spor amaçlı bina, yüzme havuzu, spor salonu, lunapark v.b. gibi inşaatların yapıl-abileceği belirtildi.

Müstedaaleyh, müstediye gönderdiği 21.11.1985 tarihli bir yazı ile, konu araziye halen su verilmesinin mümkün olmadığı sebebine ilâveten, konu bölgede sadece eğlence, dinlence ve spor amaçlı bina, yüzme havuzu, spor salonu, lunap-ark v.b. gibi inşaatların yapılabileceğini halbuki müstedinin ayırmak istediği parsellerin alanlarının konut arsa alanları olduğu için kendisine izin verilemeyeceği bildirildi. Bunun üzerine müstedi Yüksek İdare Mahkemesinde bir başvuru dosyalayarak, diğe-r bir talep yanında, kendisine müstedaaleyh tarafından bildirilen ret kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesini istedi.

Başvuru duruşma için Yüksek İdare Mahkemesi huzuruna gittiğinde müstedi Fasıl 96- Yollar ve Binalar Düzenleme Yasasının 14(1)(a) maddesi ile 8.3.1985 tarihli Resmi Gazetenin EK III'ünde yayınlanan 113 sayılı Amme Enstrümanındaki karar veya bildirinin Anayasanın 1, 7, 8, 10, 11, 12 ve 36.maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Mahkeme- de ileri sürülen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamakta etkili olabileceği kanaatına vardı ve konuyu, karara bağlanmak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, havale etti. Mahkeme ayrıca Anayasa Mahkemesin-in kararına değin başvurunun duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedinin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Fasıl 96 madde 14(1)(a) Belediyelere belirli amaçlar için inşaat sahası tespit etmekle mülkiyet hakkına kısıtlama yetkisi vermekte-dir. Sınırlamanın Anayasanın 36.maddesine uygun olabilmesi için aşırı olmaması ve bundan faydalanacak olanlarla mal sahiplerinin menfaatları arasında denge gözetmesi gerekir, aksi takdirde mülkiyet hakkının özü zedelenir. Konu yasa maddesi keyfi bir yetk-i vermekte, mal sahiplerinin haklarından bahsetmemekte ve onlara söz veya itiraz hakkı tanımamaktadır.

Yüksek İdare Mahkemesi önündeki şahadete göre Resmi Gazetede İlân edilen bildiride konu araziye yapılabileceği öngörülen inşaatlara ihtiyaç yoktur.

-Bildiride öngörülen bina ve tesisleri yapmak, 15/80 sayılı Belediyeler Yasasının 53(3) ve 57(1) maddelerine göre, Belediyenin görevidir. Belediye arazi istimlâk edip de bunları yapacağına dolaylı olarak kısıtlama getirmek suretiyle ve tazminat ödemeden b-aşkalarına yaptırmak istemektedir.

Yapılan kısıtlama sonucu konu yerin ekonomik değeri fiilen azalmaktadır.

Yapılan kısıtlama gayrı makul ve aşırı olup adalet ve hakkaniyet ölçüleri ile bağdaşmamakta ve Anayasanın 36.maddesine ters düşmektedir.

Müste-di müracaatını 28.11.1984'de yaptı, bildiri daha sonra yapıldı. Müstedaaleyh müstedinin istidasını karara bağlamada gecikmiştir. Müstedaaleyhin cevabı esas müracaatı takip için yapılan 30.7.1985 tarihli ikinci dilekçeye atıfta bulunmakta ise de esas olar-ak 28.11.1984 tarihli müracaat reddolunmuştur. Müstedinin müktesep hakkı zedelenmektedir ve bu nedenle Anayasanın 1.maddesine aykırılık vardır.

Hakkın özüne dokunduğu için Anayasanın 10 ve 11.maddelerine de aykırılık vardır.

Bildiri, 30.6.1983'den evv-el yapılan müracaatlarla daha sonra fakat bildiri tarihinden önce yapılan müracaatlar arasında ayırım yapmakla eşitlik ilkesine ve Anayasanın 8.maddesine ters düşmektedir.

Müstedi, Anayasanın 7 ve 12.maddelerine aykırılık iddiasını ileri sürmedi.

Müsted-aaleyhin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Fasıl 96 madde 14(1)(a) Anayasanın 36(2) maddesine uygundur ve himayesinde bir maddedir. Anayasanın 36.maddesinin (3).fıkrası tazminat öngörmektedir ve bu fıkra ile denge korunmaktadır. Tazminat hakkı Ana-yasadan doğan bir haktır. Bu hususta yasa kuralı gerekmez.

Müstedi, bildiriden önce izin almadı, bu nedenle zedelenmiş müktesep hakkı yoktur. Anayasanın 1.maddesine aykırılık mevcut değildir.

30.6.1983 tarihi herhalde en son izin verildiği tarih-tir. Bildiri eşitlik ilkesini zedelememekte ve Anayasanın 8. maddesine ters düşmemektedir.

Yukarıda söylenenler ışığında Anayasanın 11.maddesine de aykırılık yoktur.

3. Amicus curiae olarak Başsavcılık namına bulunan savcının görüşlerinin özeti şöyled-ir:

113 sayılı bildiride kazanılmış haklara dokunulmuş değildir. Yasanın verdiği hakkın tüm sonuçları ile birlikte elde edildiği hallerde kazanılmış hak söz konusudur. Burada kazanılmış değil beklenen hak vardır. Anayasanın 1.maddesine aykırılık -mevcut değildir.

Eşitlik özdeş nitelikte olanlar içindir. Burada özdeş nitelik yoktur. Anayasanın 8.maddesine aykırılık mevcut değildir.

Anayasanın 36.maddesi T.C. 1961 Anayasasının 36.maddesine tekabül eder. Bizde bu maddenin (2).fıkrasında kamu -yararının ne ol