- Birleştirilmiş
D.1/2004 Anayasa Mahkemesi: 2/2003 ve 3/2003

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Başka-n, Metin A. Hakkı, Nevvar
Nolan, Mustafa H. Özkök, Seyit A. Bensen.

Anayasa Mahkemesi 2/2003
Davacı: 1. Yeşil Barış Hareketi, Yönetim Kurulu Başkanı
Doğan Sahir vasıtasıyle, Lefkoşa -
2. "Erozyonla Mücadele ve Ağaçlandırma Derneği"
(Kema) Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Aydeniz
vasıtasıyle, Lefkoşa

- ile -

Davalı: KKTC Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
-
Anayasanın 147. maddesinin verdiği yetkiye dayanarak yapılan iptal davası.

Davacılar tarafından: Avukat Boysan Boyra
Davalı tarafından: Avukat Zeki Bayram ve Avukat Barış Mamalı
Yasal Danışman (Amicus curiae) olarak Başsavcılık
ta-rafından: Başsavcı Yardımcı Muavini Müjgan Irkad.

Anayasa Mahkemesi 3/2003
Davacı: Cumhuriyetçi Türk Partisi, Lefkoşa
- ile -
Davalı: KKTC Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
Anayasanın 147. ma-ddesinin verdiği yetkiye dayanarak yapılan iptal davası.

Davacı tarafından: Avukat Emine Erk
Davalı tarafından: Avukat Zeki Bayram ve Avukat Barış Mamalı
Yasal Danışman (Amicus curiae) olarak Başsavcılık
tarafınd-an: Başsavcı Yardımcı Muavini Müjgan Irkad.

-----------

H Ü K Ü M
KONU:
1 Nisan 2003 tarihli Resmi Gazete Ek I'de yayınlanmış
olan 19/2003 sayılı Alçak Orman Ara-zilerinin Devri ve İcarı Yasasının ve/veya bu Yasanın 2. maddesinin (1), (2) ve (3). fıkralarının ve/veya 3. maddesinin (1), (2) ve (3). fıkralarının ve/veya 6. maddesi ve/veya 7. maddesinin (1) ve (2). fıkralarının ve/veya bu fıkraların (A) ve (B) bentler-inin ve/veya 10. maddesi ve (1), (2), (3), (4), (5), (6), (7), (8), (9), (10), (11), (12). fıkralarının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasasının Başlangıç 1, 3, 5, 7, 8, 10, 40(1) ve (4), 159(1), (2) maddelerine ve Geçici 3. maddesine aykırı olup olmadığ-ı.

I. OLAY:
19/2003 sayılı Alçak Orman Arazilerinin Devri ve İcar Yasası Yasama Meclisinde kabul edilmiş ve 1 Nisan 2003 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Yasa ile alçak orman arazilerinin a) 1955'ten beri tarımsal arazi ola-rak kullananlara mülkiyetlerinin devri, b) 1974'den beri kullananlara uzun vadeli kiralanması ve c) Bafra ve Çayırova Köylerinde bulunanların turistik tesis yapma amacıyla uzun vadeli kiralanması öngörülmüştür. Çevreyi korumayı amaçlayan Davacılar bu düze-nlemenin Anayasaya aykırı olduğunu öne sürerek iptal davası açtılar.

II. İDDİALARIN GEREKÇELERİ:
Davacıların iddialarını şöyle özetlemek mümkündür.
Orman, yarattığı doğal güzellik yanında ülke, hatta dünya insanlarının oksijen gereksinimini kar-şılayan doğal bir kaynaktır. Sağlıklı bir toplum için ormanların varlığı elzemdir. Yurdumuz için hayati önemi olan yağmurların yeterince yağabilmesi için ormana ihtiyacımız vardır. Kalkınma umudunu önemli ölçüde turizme bağlayan bir ülkede orman, ağaçla-r ve onların yarattığı çevre güzellikleri vazgeçilmezdir. Orman, ülkemizde meydana gelen veya gelmesi muhtemel erozyona ve toprağımızın kaybolmasına engel olan önemli bir faktördür. Yok olduğu veya azaldığı veya ihtiyaca yetmediği zaman yurttaşların sağl-ıklı bir şekilde yaşamaları mümkün olmayacaktır. Ormanların azalması aynı oranda yukarıda saydığımız yararlı neticeleri azaltacaktır.

Anayasamızın 159. maddesine göre 15 Kasım 1983 tarihinde KKTC sınırları içinde bulunan ve tapusu 16.8.1960 tar-ihinden önce Kıbrıs hükümeti adına kayıtlı olan taşınmaz mallar ile 16.8.1960 tarihinden sonra Kıbrıs Cumhuriyetine intikal eden taşınmaz malların mülkiyeti devlete geçmiştir. Diğer taşınmaz mallar yanında ormanlar tapuda kayıtlı olup olmadığına bakılmaks-ızın KKTC'nin mülkiyetine geçmiştir ve tapu kayıtlarının buna göre düzeltilmesi gerekmektedir. KKTC Devletinin mülkiyetinde bulunan ormanların mülkiyetinin gerçek veya tüzel kişilere verilmesi ve/veya devredilmesi ve/veya uzun vadeli kiralanması Anayasaya- aykırıdır.

Anayasanın Geçici 3. maddesi alçak orman bölgelerinde "orman tarlası" olarak anılan ve 1.1.1955'den beri tarım arazisi olarak kullanılan devlet arazilerinin fiili zilyetlerine ve/veya onların mirasçılarına ve/veya onlardan devralanlara de-vrini amaçlamış olmasına rağmen 19/2003 sayılı Yasa ve/veya bu Yasanın özellikle 3(2) maddesi, bu statüde olmayan şahıslara da alçak orman arazisi verilmesini veya 99 yıla kadar icar edilmesini düzenlemekle Anayasanın Geçici 3. maddesine, 159. maddesine ve- sair ilgili maddelere aykırıdır.

Şikâyet konusu yasa maddeleri ile tapuda devlet adına kayıtlı olan orman arazileri özel ve tüzel kişilere devredilecek ve neticede devletin yeniden ağaç dikerek ormanlaştıracağı alanlar geri dönmemek üzere yok olaca-ktır.

Dava konusu arazilerin özel veya tüzel kişilere verilmesinde ve/veya icar edilmesinde kamu yararı yoktur.

19/2003 sayılı Yasa uygulandığı takdirde bu uygulama yurttaşlar üzerinde yanlış etkiler yapacaktır. Şöyle ki: orman hatta diğer d-evlet arazilerini ellerinde bulunduran kişiler "nasıl olsa kapanın elinde kalır" düşüncesi ile devlet veya orman arazilerini işgal etmeye devam edeceklerdir. Her 5-10 veya 20 yılda buna benzer yasaların yapılması doğal olarak böyle bir sonucu doğuracak ve-ya emsal teşkil edecektir. Hatta bazı özel şahıslar "ormanı yak senin olsun" düşüncesi ile kasıtlı yangınlar çıkarmaya teşvik edilmiş olacaklardır.

KKTC'deki ormanlar ve üzerinde ağaç bulunsun veya bulunmasın tüm orman arazileri KKTC yurdunu paylaş-an tüm insanların ortak malı durumundadır. Devlet tüm yurttaşların hak sahibi olduğu varlıkları korumakla yükümlüdür. Nitekim 19/2003 sayılı Yasanın verdiği hak ve yetki ile özel kişilere dağıtılacak olan orman arazileri KKTC yurttaşlarının üzerinde "ort-ak hak" iddia edebilecekleri taşınmaz mallardır. Yurttaşların ortak malını yasa ile özel kişilere devretmek Anayasaya aykırıdır.

Davalının savunmasını şöyle özetlemek mümkündür.
Davalı öncelikle iki ön itirazda bulunarak Davacıların bu davaları- açmaya hak ve yetkileri olmadığını öne sürmüştür. Bu ön itirazlar şöyledir:

a) Anayasanın 147. maddesine göre kurum ve kuruluşlar kendi varlık ve görevlerini ilgilendiren alanlarda iptal davası açabilirler. 2/2003 sayılı davada, dava konusu Davacı-ların varlık ve görevlerini ilgilendirmemektedir, bu nedenle iptal davası açma hakları yoktur.

b) 2/2003 sayılı davada Davacıların iptal davası açma hakları olsa bile yetkili kurullarının davanın açılması yönünde kararı yoktur. Bu nedenle davayı aça-mazlar.
Davalı davanın esasına ilişkin olarak, Yasama Meclisinin yasama yetkisini kullanarak 19/2003 sayılı Yasayı yaptığını, Yasanın Anayasal ilkelere, kişinin temel hak ve özgürlüklerine uygun olduğunu, Anayasanın emredici veya yasaklayıcı kura-l koymadığı konularda yasa yapmanın Yasa Koyucunun takdirine kaldığını, Yasama Meclisinin de bu takdir yetkisini kullanarak 19/2003 sayılı Yasayı yaptığını öne sürdü.

Savunmada yer alan iddialara göre Anayasa Koyucu ormanları orman ve alçak orman ola-rak ikiye ayırmıştır. Ormanların özel ve tüzel kişilere devrini olanaksız kılarken, alçak ormanların bazı koşullarda özel kişilere devredilmesine veya uzun vadeli kiralanmasına cevaz vermiştir.

19/2003 sayılı Yasa alçak orman arazilerinin kamu ya-rarı amacıyla ve de üzerine yatırım yapılması şartıyla gerçek ve tüzel kişilere uzun vadeli kiralanmasını düzenlemektedir. Anayasa, kiralama konusunda yasaklayıcı bir kural koymadığına göre ormanların kiralanmasını yasa koyucunun takdirine bırakmıştır. An-ayasanın 159(2) fıkrasının (3). bendi "bu taşınmaz mallar üzerinde kamu yararı için belli sürelerle uzun vadeli icarlar, tesis edilebilir" demektedir. Buna göre ormanların kamu yararı amacıyla yasa ile uzun vadeli kiralanması mümkündür.

Anaya-sanın Geçici 3. maddesinin (1). fıkrası "bu Anayasanın 159. maddesinin (2). fıkrası kurallarına bakılmaksızın, alçak orman bölgelerinde orman tarlası olarak anılan ve 1.1.1955'ten beri tarım arazisi olarak kullanılan Devlet arazilerinin mülkiyet hakkının f-iili zilyetlerine devri mümkündür." diyerek alçak orman arazilerinin mülkiyetinin bazı koşullarda devrine cevaz vermektedir. Yasa bu koşullara uygun olarak yapılmıştır.

Alçak orman arazileri, yıllar içinde temizlenerek tarla yapılan arazilerdir. Ya-sa su koruması, toprak koruması, ormanın bütünlüğü bakımından orman rejiminde kalması gerekli sahalar haricindeki tarlaların orman rejimi dışına çıkarılarak devrine izin vermiştir. Yasa kapsamındaki arazilerin özel veya tüzel kişilere devredilmesinde ve/v-eya icar edilmesinde kamu yararı vardır.

III. İLGİLİ YASA MADDELERİ:

19/2003 sayılı Alçak Orman Arazilerinin Devri ve İcarı
-Yasasının 2. maddesinin (1), (2) ve (3). fıkraları aynen şöyledir:

"2. (1) 1 Ocak 1955 tarihinden önce alçak orman
sahalarında üzerindeki örtüleri açma suretiyle,
orman tarlası elde eden ve bu tarihten beri
bunları tarım arazisi ola-rak kullanan kişiler
ile yasal mirasçılarını,
(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen
statü içinde olup da elinde bulundurduğu alçak
orman arazisini halen tarım arazisi olarak
kullanan 20 Temmuz 1974 tarihine kadar Kıbrı-s
Türk toplumu mensubu olmayan kişiler ile yasal
mirasçılarını, ve
(3) Kamu yararı amacıyla, Bafra Köyü veya
Çayırova Köyü toprağında bulunan ve Pafta-Harita,
Parsel ve dönümü bu maddeye ekli Cetvelde yer
alan alçak orm-an arazileri üzerine kiralamak
suretiyle yatırım yaparak ülke ekonomisine katkı
sağlayacak gerçek veya tüzel kişileri,
anlatır."

19/2003 sayılı Yasanın 3. maddesinin (1), (2) ve (3). fıkraları şöyledir:

"3. (1) 1 Ocak 1955 ta-rihinden önce alçak ormanlardan
açma suretiyle elde edilen ve halen tarım arazisi
olarak kullanılan devlet arazilerinin mülkiyet
hakkının fiili zilyetlerine devrini,
(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen
statü içinde olup,- 20 Temmuz 1974 tarihine kadar
Kıbrıs Türk toplumu mensubu olmayan kişilerin fiili
zilyetliğinde bulunan devlet arazilerinin fiili
zilyetlerine uzun vadeli olarak kiralanmasını, ve
(3) Bafra Köyü veya Çayırova Köyü toprağında
-bulunan ve Pafta-Harita, Parsel ve dönümü bu Yasaya
ekli Cetvelde yer alan alçak orman arazilerinin,
kamu yararı amacıyla, üzerine yatırım yapmak üzere
gerçek veya tüzel kişilere uzun vadeli olarak
kiralanmasını,

olanaklı kı-larak, tarımsal kaynakların daha fazla
geliştirilmesi ve yapılacak yatırımlarla ülke
ekonomisine daha fazla katkı konmasını sağlamaktır."

19/2003 sayılı Yasanın 6. maddesi aynen şöyledir:

"6. Beyanname Tetkik Komisyonunca hak sahipli-ğinin
doğruluğu saptanıp hak sahipliliğine itiraz
edilmeyenler ile itiraz halinde, İnceleme ve
İtiraz Komisyonunca yapılan incelemeden sonra hak
sahipliliğinin doğruluğu kesinleşen kişilerin
isimlerinin yer alacağı 'Hak S-ahibi Listeleri'
Bakanlık tarafından onaylanarak işleme konur."

İlgili Yasanın 7. maddesinin (1).fıkrası ile (2). fıkrasının (A)(B) bentleri aynen şöyledir:
"7.(1) Bu Yasanın 2'nci maddesinde öngörülen 'Hak
Sahibi' tefsirinin (1)'inci- fıkrası kapsamına giren
ve haksahipliliği kesinlik kazanan başvuru sahip-
leri, tasarruflarında bulundurdukları alçak orman
tarlalarının, Tapu İşleriyle Görevli Dairece
saptanan rayiç bedellerini devlete ödemeleri
koşuluyla fiili- zilyetliklerinde bulundurdukları
taşınmaz malın tapusunu almaya hak kazanırlar.
(2)(A) 'Hak Sahibi' tefsirinin (2)'nci fıkrası
kapsamında olup İskan Topraklandırma ve Eşdeğer Mal
Yasası uyarınca haksahipliliğine karşılık kendisine
- bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce alçak
orman tarlası tahsis edilen ve bu tarlaları halen
tarım arazisi olarak kullanan haksahipliliği
kesinlik kazanmış kişiler veya yasal mirasçıları,
fiili zilyetliklerinde bulundurduklar-ı, bahse konu
tarlaları Değerlendirme ve Kira Takdir Komisyonunca
belirlenecek kira bedeli karşılığında doksandokuz
yıl vadeli olarak kendilerine icar edilmesine hak
kazanırlar ve icar işlemleri Cumhuriyet Meclisinin
onayı ile gerç-ekleşir.
(B) Kira sözleşmesi Cumhuriyet Meclisinin
onayından sonra Bakanlık ile kiracı arasında
imzalanır."
19/2003 sayılı Yasanın 10. maddesi ise şöyledir:

"10. (1) Bafra Köyü veya Çayırova Köyü toprağında
bulunan ve- Pafta-Harita, Parsel ve dönümü bu
Yasaya ekli Cetvelde yeralan alçak orman arazileri,
bu araziler üzerinde halen hak sahibi olan kişilerin
haklarına (mülkiyet, intifa, irtifa, tahsis, eşdeğer
vb gibi) halel gelmeksizin Bakanlar K-urulu Kararı ile
kamu yararı amacıyla Anayasa'nın 159'uncu maddesinin
(2)'nci fıkrası kurallarına, Çevre Yasası kurallarına,
İmar Yasası kurallarına, diğer ilgili mevzuata ve
aşağıdaki bendlerde öngörülen kurallara bağlı olma-k
koşuluyla, üzerine yatırım yapılmak üzere gerçek veya
tüzel kişilere uzun vadeli kiralanabilir.
(2) Kiralanacak olan alçak orman arazilerinin
kira süresi, yatırımcının hazırlayacağı projenin
büyüklüğü, yatırım maliyeti, işl-etme şekli ve genel
olarak ulusal ekonomiye katkısı gözönünde tutularak
belirlenir.
(3) Kiralanacak olan alçak orman arzilerinin
kira süresi, hiçbir şekilde doksan dokuz yılı aşamaz.
Elli yılı aşan kira süreleri için Kuz-ey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisinin onayı gerekir.
(4) Kira süresi sonunda amaca uygun kullanımın
ve ulusal ekonomiye katkının devam ettiği yargısına
varılırsa, kiracının başvurusu üzerine kira sözleşmesi
yuka-rıdaki (1)'inci, (2)'inci ve (3)'üncü fıkra
kurallarına uygun olarak uzatılabilir.
(5) Kiralanacak olan alçak orman arazisinin kira
bedeli Değerlendirme ve Kira Takdir Komisyonunca
saptanır. Elde edilen kira bedeli Orman Daires-i
(Kuruluş Görev ve Çalışma Esasları) Yasasının 9'uncu
maddesinde öngörülen döner sermaye ile çalıştırılan
kuruluşların döner sermayesine aktarılır ve ormanların
geliştirilmesi için kullanılır.
(6) Kira süresinin uzat-ılmaması veya kira süresinin
doksan dokuz yılı tamamlamış olması halinde, yapılmış
olan tüm yatırımlar devlete kalır.
(7) Yatırım alanı, Bakanlığın görüşü alınarak
saptanır.
(8) Yatırım projesi, Yatırım konusuna göre il-gili
Bakanlıkça incelenir ve Bakanlar Kuruluna getirilir.
Bakanlar Kurulunca verilen karar üzerine elli yılın
üzerindeki kiralamalarda Cumhuriyet Meclisinin onayı
da alındıktan sonra kira sözleşmesi Bakanlık ile
kiracı arasınd-a imzalanır.
(9) Kiralanan alçak orman arazisinin amacına
uygun olarak kullanılmaması, belirtilen süre içeri-
sinde yatırım yapılmaması, yatırım konusu ile ilgili
Bakanlığın onayı ve bilgisi dışında başkalarına
devredilmesi- halinde yatırım konusu ile ilgili
Bakanlığın önerisi üzerine Bakanlığın kira sözleşme-
sini feshetme yetkisi vardır.
(10) Yukarıdaki (9)'uncu fıkra kuralları uyarınca
kira sözleşmesinin feshi durumunda, sözkonusu alçak
orm-an arazisine yapılan yatırım Devlete kalır ve
kiracı bu yatırımdan dolayı Devletten tazminat
talebinde bulunamaz.
(11) Kiracının, kira süresi sona ermeden kendi
isteğiyle tek yanlı olarak sözleşmeyi feshetmesi
veya yatırımd-an vazgeçmesi durumunda o tarihe kadar
yapılan tüm yatırımlar Devlete kalır ve kiracı bunlar
üzerinde hiçbir hak talep edemediği gibi verdiği
zarar ziyana karşı Devlete karşı sorumludur.
(12) Kiracının uyması gerekli diğer yükümlü-lükler
kira sözleşmesinde belirlenir."

IV. İLGİLİ ANAYASA MADDELERİ:
- "Madde 1:
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi,
sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan
lâik bir Cumhuriyettir."
-
"Madde 3:
Egemenlik, kayıtsız şartsız Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti yurttaşlarından oluşan halkındır.
Halk, egemenliğini, Anayasanın koyduğu ilkeler
çerçevesinde, yetkili organları eliyle kullanır.
Halkın hiçbir zümresi, kesimi ve kişisi,
- egemenliği kendine mal edemez.
Hiçbir organ, makam veya merci, kaynağını
bu Anayasadan almayan bir yetki kullanamaz."

"Madde 5:
Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı ve
Bakanlar Kurulu tarafından Anayasa ve yasalara uygun
- olarak kullanılır ve yerine getirilir."

"Madde 7:
Yasalar Anayasaya aykırı olamaz.
Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı
organlarını, Devlet yönetimi makamlarını ve kişileri
bağlayan temel hukuk kurallarıdır."
-
"Madde 8:
Herkes, hiçbir ayırım gözetilmeksizin,
Anayasa ve yasa önünde eşittir. Hiçbir kişi,
aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.
Devlet organları ve yönetim makamları,
bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlik i-lkesine
uygun olarak hareket etmek ve ayrıcalık yapmamak
zorundadırlar.
Ekonomik bakımdan güçsüz olanların
Anayasa ve yasalar ile elde ettikleri veya
edecekleri kazanımlar, bu madde ileri sürülerek
ortadan kaldırılamaz." -
-
"Madde 10:
Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz,
devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere
sahiptir.
(2) Devlet, kişinin temel hak ve özgürlüklerini,
kişi huzuru, sosyal adalet ve hukuk devleti ilkeleriyle
- bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal, ekonomik ve
sosyal bütün engelleri kaldırır, insanın maddi ve manevi
varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlar.
(3) Devletin yasama, yürütme ve yargı organları,
kendi yetki sınırlar-ı içinde, bu Kısım kurallarının
tam olarak uygulanmasını sağlamakla yükümlüdürler."

"Madde 40:
Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama
hakkına sahiptir.
(2) ..................
(3) ..................
(4) Devle-t, milli parklar oluşturulması amacıyla
gerekli önlemleri alır."

"Madde 159:
15 Kasım 1983 tarihinde, Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan, ve:
Tapusu, 16 Ağustos, 1960 tarihinden önce
Kıbrıs Hükümeti adına kay-ıtlı tüm taşınmaz
mallar ile, 16 Ağustos, 1960 tarihinden sonra
Kıbrıs Cumhuriyetine intikal eden tüm taşınmaz
mallar, kamuya ait yollar, sular, su kaynakları,
liman ve sahiller, rıhtım ve iskeleler, göller,-
dere ve göl yatakları, tarihi kent, bina ve
kalıntılar ile kaleler ve bunların alanları,
doğal servetler ve yeraltı kaynakları, ormanlar,
savunma yapı ve tesisleri ile yeşil saha ve
parklar, kamu-ya açık köy ve tarla yolları,
kamu hizmetinde kullanılan binalar,
Kıbrıs Türk Federe Devletinin ilân
edildiği 13 Şubat, 1975 tarihinde terkedilmiş
bulunan veya sözkonusu tarihten sonra yasanın
terkedilmiş vey-a sahipsiz taşınmaz mal olarak
nitelendirdiği veya hüküm veya tasarrufu
kamuya ait olması gerekli olup da aidiyeti
saptanamamış olan tüm taşınmaz mallar, bina
ve tesisler, ile
(c) 1960 Kuruluş A-ndlaşmasında ve ona bağlı
eklerde belirlenen askeri tesis, rıhtım, kamp
ve sair talim sahaları içinde bulunan tüm
taşınmaz mallar,
tapuda böyle kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın,
Kuzey Kıbrıs Türk -Cumhuriyetinin mülkiyetindedir
ve tapu kayıtları buna göre düzeltilir.
Yukarıdaki (1). fıkranın (a) ve (c) bendlerinde
sözü edilen taşınmaz malların mülkiyeti, bu
Anayasanın başka herhangi bir kuralına bakılmaksızın
ge-rçek veya tüzel kişilere devredilemez.
Ancak, kamuya ait yollar ile kamuya açık köy ve
tarla yolları üzerinde Devletin gerekli düzenlemeleri
yapması bu kuralın dışındadır.
Bu taşınmaz mallar üzerind-e kamu yararı için
belli sürelerle irtifak ve intifa hakkı gibi ayni
haklar ile uzun vadeli icarlar, yasa ile belirlenen
biçim ve koşullarla tesis ve tescil edilebilir.
Süresi elli yılı aşan bu gibi hakların tesis- ve
tescili, Cumhuriyet Meclisinin onayı ile mümkündür."

"Geçici Madde 3:
Bu Anayasanın 159. maddesinin (2). fıkrası
kurallarına bakılmaksızın, alçak orman bölgelerinde orman
tarlası olarak anılan ve 1 Ocak, 1955'ten beri tarım
- arazisi olarak kullanılan Devlet arazilerinin mülkiyet
hakkının fiili zilyedlerine devri mümkündür.
Bu fıkra amaçları bakımından fiili zilyed, taşınmaz
malı tarım arazisi haline getiren ve 1 Ocak, 1955'ten
beri kullanmayı sürdüren k-işiyi anlatır ve yasal
mirasçıları ile bunlardan devralan kişiyi de kapsar.
Bu fıkranın uygulanması yasa ile düzenlenir.
(2) (1). fıkrada belirtilen statü içinde olup
20 Temmuz 1974 tarihine kadar Kıbrıs Türk toplumu
mensubu olmayan kişi-lerin fiili zilyedliğinde
bulunan Devlet arazilerinin geleceği yasa ile
düzenlenir."

V. İNCELEME:
Ön İtirazlar:
a) 2/2003 sayılı davada Davacılar çevre sorunları ile ilgilenen iki dernektirler. 3/2003 sayılı davada ise- Davacı siyasal bir partidir. Anayasanın 147. maddesine göre siyasal partilerin bir yasanın Anayasaya aykırılığını öne sürerek iptal davası açma hakkı vardır. Dernekler ise kendi varlık ve görevlerini ilgilendiren alanlarda iptal davası açabilirler. Dav-alının ön itirazları sadece 2/2003 sayılı davadaki Davacı derneklere yönelik olup açılan davaların bu derneklerin varlık ve görevini ilgilendirmediği öne sürülmektedir. 2/2003 sayılı davada Davacı No.1 "Yeşil Barış Hareketi" derneğinin tüzükte 2.(a) madde-sinde yer alan amaçlarından biri "doğayı, yeşili ve bunlara gereksinimi olan canlıları korumak, yaşatmak ve geliştirmek" olarak ifade edilmiştir. Davacı No.2 Erozyonla Mücadele ve Ağaçlandırma Derneğinin tüzüğünün amaçlar bölümünün 3(b) maddesi ise şöyled-ir: "Derneğin amacı ülkemizin bitki ve ağaçlarını korumaktır." Davacı derneklerin tüzüklerinin yukarıda belirtilen maddelerinden anlaşılacağı gibi ormanları korumak derneklerin görev alanlarına girmektedir. Bu nedenle iptal davası açabilecekleri görüşün-deyiz.

İkinci ön itirazda ise Davalı dava açmak için
derneklerin yetkili organlarının kararı olmadığını öne sürmüştür. Davacılar avukatı derneklerin yönetim kurulu kararlarını Mahkemeye sunmuştur.

Bu nedenlerle her iki ön itirazı reddederiz.

- Tarafların kamu yararı açısından görüşleri:
19/2003 sayılı Yasa, orman arazilerinin özel kişilere devrini veya uzun süreli kiralanmasını öngörmektedir. Davacıların iddiasına göre ormanlar sağlıklı bir toplum için elzemdir. Ülkemizin ekonomik ka-lkınması, güzelliği ve turizm için ormanların büyük