-D.4/83 Anayasa Mahkemesi 23/82
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
Anayasanın 114(1) maddesi hakkında.

Le-fkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 923/82 sayılı (Nüzhet Kök ve Esat Mustafa arasında) davada sunulan konu.

Davacı namına: Kıvanç M. Rıza
Davalı namına: Rifat Reis
Amicus curiae olarak Başsavcı namına: Yaşar Boran.

----------------

K A R A R
KONU:
Hukuk- Mahkemeleri Usulü Tüzüğü Emir 18 nizam 1'in Anayasanın 7 ve 27. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzurunda açtığı dava ile davalının kendisinden 12.9.1981 tarihli mersum bir senet uyarınca TL300,000 borçlandığını- ve bunu 31.12.1981'e kadar ödemeyi deruhte ettiğini fakat ödemediğini iddia ederek davalı aleyhine sözü edilen meblâğ ve faizi için hüküm talep etti. Dava 1.9.1982 tarihinde açıldı. Davalı 9.9.1982 tarihinde avukatı vasıtası ile bir isbatı vücut varakas-ı dosyaladı. Davacı 7.10.1982 tarihinde yemin varakası ile desteklenen iki taraflı bir İstida dosyalayarak davalının davaya müdafaası olmadığını ileri sürerek seri usulde hüküm talep etti. Davalı ise bu istidaya 29.11.1982'de yemin varakası ile desteklen-en yazılı bir itiraz dosyaladı ve, diğer şeyler arasında, davaya iyi bir müdafaası olduğunu iddia etti.

İstida duruşma için Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzuruna geldiğinde davalı, davacının istidasının üzerine dayandığı Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.-18 n.1'inin Anayasanın 7 ve 27. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü ve konunun karara bağlanmak üzere, Anayasa Mahkemesine sunulmasını istedi. Mahkeme de Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen nizamın İstidanın karara bağlanmasında etkisi olabileceği ka-naatına vararak konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek istidanın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davalının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
E.18 n.1 davacıya- davasını yürütme hakkı tanırken davalının müdafaasını yürütme hakkını kısıtlamakta ve böylelikle muhakeme usulünde mevcut olması gereken denge ve eşitliği davacı lehine ve davalı aleyhine bozmaktadır. Bu nedenle Anayasanın 7. maddesine ters düşmektedir.
-
E.18 n.1 müdafaa hakkını kısıtlamakta ve davalıyı davacıya nazaran müşkil durumda bırakmaktadır. Bu nedenle Anayasanın 27. maddesine aykırıdır.

Davacının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Muhakeme usulünde denge ve eşitlik bozulmamaktadır. Davac-ı müracaatında muvaffak olabilmesi için dava sebebini ortaya koymakla mükelleftir. Davalı da ilk nazarda müdafaası olduğunu gösterirse müdafaa yapmak için gerekli izin kendisine verilir. Tüzüğün konu nizamının Anayasanın 7. maddesine ters düşen yanı yokt-ur.

E.18 n.1 davalıyı müdafaa hakkından mahrum bırakmaz. Davalı istidaya karşı itirazname dosyalayabilir ve delil ve şahadet ibraz edebilir. Bu böyle olduğuna göre de müdafaa hakkının E.18 n.1 tarafından kısıtlandığı iddiası geçerli değildir. Esasen A-nayasanın 27. maddesinin Anayasanın tüm çerçevesi içinde ve özellikle 6. madde ışığında tezekkür edilmesi gerekir. Sürat adaletin tecellisinde önemli bir faktördür ve bunun sağlanması için öngörülen bazı sınırlamalar kamu yararınadır ve 27. maddeye ters d-üşmez.

Başsavcılığın görüşü özetle şöyledir:
Amicus Curiae olarak Başsavcı tarafından hazır bulunan Kıdemli Savcı davacı avukatının görüşlerine katıldığını beyan ederek E.18 n.1'in Anayasanın 7 ve 27 maddelerine aykırı olmadığını ileri sürdü.

III. İLGİ-Lİ TÜZÜK METNİ:
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 18 nizam 1 aynen şöyledir:
"EMİR 18.
1.(a)Emir 2 nizam 6 uyarınca üzerinde özel surette talep takriri kaydedilmiş bulunan bir celpnameye karşı davalının isbatı vücut varakası dosyalamış olması hal-inde, davacı, bizzat kendisi veya ilgili olgular hakkında olumlu surette yemin edebilen herhangi başka bir kişi tarafından yemin edilmiş olan ve dava sebebini ve (eğer varsa) talep edilen para miktarını doğrulayan ve kanaatına göre davaya müdafaa olma-dığına dair bir beyan içeren bir yemin varakasına dayanan bir müracaatta bulunarak, hale göre, celpnamede gösterilen miktar ile (eğer varsa) faizi veya taşınmaz malın (kira ile veya kirasız) geri alınması veya belirli bir taşınır malın geri verilmesi -ve masraflar için hüküm isteyebilir. Bunun üzerine, davacı lehine hüküm verilebilir meğerki davalı davanın esasına karşı iyi bir müdafaası olduğuna dair Mahkemeyi tatmin etmiş olsun veya müdafaa yapmaya hakkı olduğunu gösterecek yeterli derecede olgul-ar göstermiş bulunsun.
Bu niza