-D.3/83 Anayasa Mahkemesi 22/82
(Lefkoşa Dava No. 1085/82)
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
A-nayasanın 114(1) maddesi hakkında.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 1085/82 sayılı (Eti Ltd. Lefkoşa ile Bahçıvan Ltd. Lefke arasında) davada sunulan konu.

Davacı namına: Kıvanç M. Rıza.
Davalı namına: Güner Göktuğ.
Amicus Curiae olarak Başsavcı namına-: Yaşar C. Boran.

--------------

K A R A R
KONU:
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 18 nizam 1'in Anayasanın 27. maddesine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Davacı, 16.8.1981 tarihli bir sözleşme ile, Yeşilyurttaki paketleme tesisini 15.9.1981 tarihin-den 24.5.1982 tarihine kadar davalının hizmetine verdi ve bu tesisi söz konusu süre zarfında davalı kullandı. Davacı, anılan sözleşme uyarınca, davalının kendisine TL68,794,073 ödemesi gerektiği halde toplam olarak TL35,624,818 ödediğini, buna ilâveten da-vacının davalı adına toplam TL16,907,718 tahsil edip alacağına mahsup ettiğini ve neticede davalının kendisine TL16,261,535 borçlu olduğunu iddia ederek davalıyı dava etti ve mezkûr meblağ ve %9'dan faizi için hüküm talep etti. Dava 8.10.1982'de açıldı. -Davalı, 18.10.1982'de avukatı vasıtası ile isbatı vücut varakası dosyaladı. Davacı 27.10.1982 tarihinde yemin varakası ile desteklenen iki taraflı bir istida dosyalayarak davalının davaya müdafaası olmadığını ileri sürerek seri usulde hüküm talep etti. M-üstedi ise bu İstidaya 12.11.1982'de yemin varakası ile desteklenen yazılı bir itiraz dosyaladı ve, diğer şeyler arasında, davaya iyi bir müdafaası olduğunu iddia etti.

İstida duruşma için Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzuruna geldiğinde davalı, davacının isti-dasının üzerine dayandığı Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.18 n.1'nin Anayasanın 27.maddesine aykırı olduğunu ileri sürdü ve konunun, karara bağlanmak üzere, Anayasa Mahkemesine sunulmasını istedi. Mahkeme de Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen nizam-ın istidanın karara bağlanmasında etkisi olabileceği kanaatına vararak konuyu karara bağlanmak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek İstidanın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davalının -iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Müdafaa hakkı, davalının tüm iddialarını ileri sürmek, şahadet çağırmak, delil ibraz etmek ve karşı tarafın şahitlerini istintak etmek hakkını kapsar. Bu hak bir bütündür. E.18 n.1 altında seri usülde hüküm için mür-acaat yapıldığında ise daha müdafaa takriri dosyalanmadan davaya müdafaa mevcut olup olmadığı kararlaştırılır ve ancak mevcut olduğuna karar verildiği takdirde davalı bu hakkını kullanabilir. Bu durumda E.18 n.1 davalının müdafaa hakkını kullanması kısıtl-amakta ve ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle bu nizam Anayasanın 27. maddesine aykırı düşmektedir.

Davacının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
E.18 n.1 davalıyı müdafaa hakkından mahrum bırakmaz. Davalı istidaya karşı itirazname dosyalayabilir ve -delil ve şahadet ibraz edebilir. Bu böyle olduğuna göre de müdafaa hakkının E.18 n.1 tarafından kısıtlandığı veya ortadan kalktığı iddiası geçerli değildir. Esasen 27. maddenin Anayasanın tüm çerçevesi içinde ve özellikle 6. madde ışığında tezekkür edilm-esi gerekir. Sürat adaletin tecellisinde önemli bir faktördür ve bunun sağlanması için öngörülen bazı sınırlamalar kamu yararınadır ve 27. maddeye ters düşmez.

Başsavcılığın görüşü özetle şöyledir:
Amicus curiae olarak Başsavcı tarafından hazır bulunan- Kıdemli Savcı davacı avukatının görüşlerine katıldığını beyan ederek E.18 n.1'in Anayasanın 27. maddesine aykırı olmadığını ileri sürdü.

III. İLGİLİ TÜZÜK METNİ:
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 18 nizam 1 aynen şöyledir:
"1.(a)Emir 2 nizam 6 uyar-ınca üzerinde özel surette talep takriri kaydedilmiş bulunan bir celpnameye karşı davalının isbatı vücut varakası dosyalamış olması halinde, davacı, bizzat kendisi veya ilgili olgular hak