-D.2 /2006 Anayasa Mahkemesi 2/2006
ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Başkan, Nevvar Nolan, Mustafa H. Özkök, -Gönül Erönen,
Şafak Öneri.

Anayasanın 147. maddesi hakkında.

Davacı: Toplumcu Kurtuluş Partisi, Köşklüçiftlik- Lefkoşa
- ile -
Davalı: Cumhuriyet Meclisi ve/veya KKTC Cumhuriyet Meclisi ve/veya Cumhuriyet Meclisi
- vasıtasıyla KKTC-Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Davacıyı temsilen Avukat Fuat Veziroğlu
Davalıyı temsilen Avukat Emine Erk
Amicus Curie olarak Başsavcılığı temsilen Başsavcı Yardımcı Muavini Müjgan Irkad.

---------------------------

K A R -A R

KONU: Mecliste temsil edilmeyen Toplumcu Kurtuluş Partisinin Anayasa'nın 147'nci maddesine istinaden iptal davası açmaya ehil olup olmadığı.

I. OLAY:
Toplumcu Kurtuluş Partisi olan Davacılar 21.3.2006 tarihinde, yukarıda ünvan ve sayısı g-österilen davayı Yüksek Mahkeme Mukayyitliğinde dosyalayarak 67/2005 sayılı ve "Anayasanın 159'uncu maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendi kapsamına giren Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasası"nın 3, 4 ,5 ,6 ,7 ,8 ,9 ,10 ,11 ,12,
13 ,14 ,15 ,1-6 ,18 ,19 ,21 ,22 , 24 ve 25. maddelerinin Anayasanın Başlangıç kısmı ile 1, 2 , 3, 6, 7, 8, 13, 17, 36, 141 ve 159. maddelerine aykırı olduğunu iddia ederek Anayasanın 147. maddesine istinaden açtığı dava mucibince iptal edilmesini talep etti. Davalılar,- dosyaladıkları Müdafaa Takrirlerinde ön itiraz öne sürerek Davacıların Mecliste temsil edilmeyen bir siyasi parti oldukları nedeni ile bu davayı açmaya ehil olmadıklarını iddia etti.

II. İDDİALARIN GEREKÇELERİ:

Tarafların iddialarının gerekçeleri şö-yledir:
Davalıların iddialarının gerekçeleri:
Davalılar, Anayasanın 147. maddesi, inter alia, Cumhuriyet Meclisinde temsil edilen siyasal partilere iptal davası açma hakkı tanıdığını, Davacıların ise Mecliste temsil edilmediklerini, bu nedenle iptal davası- olan bu davayı açamayacaklarını iddia etti.

Davacıların iddalarının gerekçeleri:
Davacılar Müdafaaya Cevap Takrirlerinde, Davalıların ön itirazlarının herhangi bir hukuki mesnedi olmadığını iddia etmiş olmalarına rağmen duruşmada Mahkemeye yaptıkları -hitabede iptal davası açmaya ehil olmadıklarını teslim etmişler, ancak bu davayı (kendi tabirleri ile) "ses duyurmak için" dosyaladıklarını iddia ettiler.

Amicus Curie olarak Başsavcılığın görüşü:
Davacılar Mecliste temsil edilen siyasi bir parti olmadıkl-arına göre Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmaya yetkileri yoktur.

III. İLGİLİ ANAYASA METNİ

"Madde 147.
Cumhurbaşkanı, Cumhuriyet Meclisinde temsil edilen siyasal partiler,
siyasal gruplar ve en az dokuz milletvekili veya kendi varlık ve görev-
leri-ni ilgilendiren alanlarda diğer kurum, kuruluş veya sendikalar bir
yasanın, kararnamenin, tüzüğün, Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün,
Cumhuriyet Meclisi kararının, yönetmeliğin veya bunların herhangi bir
kuralının Anayasanın herhangi bir kuralına aykırı veya -ona uygun
olmadığı gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal
davası açabilirler.
Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı
iptali istenen yasanın, kararnamenin, tüzüğün, Cumhuriyet Meclisi İç-
tüzüğünün, Cumh-uriyet Meclisi kararının, yönetmeliğin veya bunların
herhangi bir kuralının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak
doksan gün sonra düşer."

V. İNCELEME:

Toplumcu Kurtuluş Partisi olan Davacılar 21.3.2006 tarihinde, yukarıda ünvan ve sayısı gös-terilen davayı Yüksek Mahkeme Mukayyitliğinde dosyalayarak 67/2005 sayılı ve "Anayasanın 159'uncu maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendi kapsamına giren Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasası"nın 3, 4 ,5 ,6 ,7 ,8 ,9 ,10 ,11 ,12,
13 ,14 ,15 ,16 -,18 ,19 ,21 ,22 , 24 ve 25. maddelerinin Anayasanın Başlangıç kısmı ile 1, 2 , 3, 6, 7, 8, 13, 17, 36, 141 ve 159. maddelerine aykırı olduğunu iddia ederek Anayasanın 147. maddesine istinaden açtığı dava mucibince iptal edilmesini talep etti.

Davanın Dav-alılara tebliğini müteakip Davalılar, 5.4.2006 tarihinde iptidaî itiraz da içeren bir Müdafaa Takriri dosyalayarak, Müdafaa takririnin 8. paragrafından alınan kelimelerle "Davacının dava açma hakkı dahi olmadığından ve/veya hiçbir haklı dava sebebi bulunma-dığından ve/veya şekle veya usule aykırı olarak dava hazırladığından Davalı, Davacının hükümsüz ve mesnetsiz olan bu davasının masraflarla reddini talep" etmiştir. Müdafaa Takrirlerinde yer alan ön itirazları ile Davalılar, Anayasanın 147. maddesi, inter- alia, Cumhuriyet Meclisinde temsil edilen siyasal partilere iptal davası açma hakkı tanıdığını, Davacıların ise Mecliste temsil edilmediklerini, bu nedenle iptal davası olan bu davayı açamayacaklarını iddia ettiler. Davalıların bu müdafaalarına karşın Da-vacılar 7.4.2006 tarihinde, Mahkemeye dosyaladıkları Müdafaaya Cevap Takriri ile davalarında ısrar etmişlerdir.

Davanın lâyihalarının tamamlanmasını müteakip dava, zapt-ı dava ve talimat olarak Mahkemece 11.4.2006 tarihine tayin edilmiş ve o oturumda tara-fların müşterek görüşü olan, bu davanın kamuyu yakından ilgilendirdiği hususunda görüş belirtmelerini müteakip, Başsavcılık da Amicus Curie olarak Mahkemece davaya dahil edilmiştir. Davanın kamuyu yakından ilgilendirdiği taraflarca da kabul edildiğinden,- Mahkeme bu davanın duruşmasına diğer davalara oranla öncelik vermiş ve dava tüm tarafların onayı ile duruşma olarak 4.5.2006 tarihine sabah 09.00'a tayin edilmiştir. 4.5.2006 tarihinde, tayin olunduğu günde, dava Anayasa Mahkemesi tarafından tüm taraflar-ın hazır olduğu bir celsede ele alınmış ve Müdafaanın talep ettiği, Amicus Curie olarak Başsavcılığın da katıldığı istemi, Mahkeme uygun karşılayarak davanın esasından önce iptidaî itirazın ele alınmasını kararlaştırmış ve bu husus karara bağlandıktan sonr-a verilecek karara göre gerekirse davanın esasını dinlemeyi
Anayasa Mahkemesi uygun görmüştür. Davalıların iptidaî itiraz mahiyetinde öne sürdükleri iddiayı şöyle özetlemek mümkündür:

Anayasanın 147. maddesine istinaden Davacıların bu davayı ikame e-tmeye yetkileri yoktur çünkü, sözü edilen madde sadece Cumhurbaşkanına, Cumhuriyet Meclisinde temsil edilen siyasal partilere, siyasal gruplara veya en az dokuz milletvekiline iptal davası açma hakkı verir. Buna ilaveten madde, bu tefsirin dışında kalan d-iğer kurum kuruluş ve sendikalara sadece kendi varlık ve görevlerini ilgilendiren alanlarda, ve maddede belirlenen diğer şartların mevcut olması halinde iptal davası açma hakkı tanır.