-D.3/95
Anayasa Mahkemesi: 2/94

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, Celal Karabacak, Taner Erginel, Nevvar Nolan, Mustafa Özkök

Anayasanın 147. Maddesi hakkında

Davacı-: Kıbrıs Türk Emlak Sahipleri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Baydu Necati Özkan vasıtasıyla, Lefkoşa
ile
Davalı: KKTC Cumhuriyet Meclisi vasıtasıyla, KKTC, Lefkoşa
a r a s ı n d a

Davacı tarafından Avukat Ali Dana adına Avukat Osman Er-tekün
Davalı ve Başsavcılık tarafından Başsavcı Yardımcısı Yaşar Boran

Vergilendirme - Gerçek ve tüzel kişilerin vergilendirilmesi - Yasanın vergilendirmede gerçek ve tüzel kişileri ayırması - Vergi mükelleflerinin taşınmaz mallardan elde ettiği kazancın- diğer gelirlerinden ayrı olarak vergilendirilmesi - Kira gelirinin %15'inin vergi olarak ödenmesi ve bunun sadece gerçek kişilere tanınması.

Eşitlik - Eşitlik, özdeş durumlarda olanlar arasında sözkonusu olabilir. Bunlar arasında dahi haklı bir neden var-olması halinde yapılacak ayırım eşitlik ilkesini haleldar kılmaz.

KONU: Değiştirilmiş şekliyle 24/82 sayılı Gelir Vergisi Yasasının 31. maddesinin 6. fıkrasının (C),(Ç),(D) ve (E) bendleri ile (A) ve (B) bendlerinde mezkur (Ç) ve (D) bendlerinden söz eden- veya kişiler arasında ayırım yapan kısımların ve ayni Yasanın 31. maddesinin (7). fıkrasının Anayasanın Başlangıç Kısmına 1,3,5,7,8(1), 8(2), 10, 36(1), 75(1), 75(2) ve 75(3) maddelerine aykırı olup olmadıkları.

OLAY: Davacı, Anayasanın 147. maddesi hükü-mleri kapsamında bir kuruluş veya kurumdur. Davalı Meclis 17.12.1993 tarihinde Resmi Gazete'nin Ek I'inde yayınlanan 69/93 sayılı Gelir Vergisi (Değişiklik) Yasasını kabul etti. Bu Yasanın 4(1) ve 4(2) maddeleriyle Esas Yasa olan 24/82 sayılı Gelir Vergi-si Yasasının 31. maddesinin (6) ve (7). fıkraları kaldırıldı ve onların yerine yeni (6) ve (7). fıkralar kondu. Davacı (6). fıkranın yukarıda KONU başlığı altında serdedilen bendlerinin ve (7). fıkranın yine yukarıda serdedilen Anayasanın Başlangıç kısmı i-le 1,3,5,7, 8(1), 8(2),10, 36(1), 75(1), 75(2) ve 75(3) maddelerine aykırı olduklarını ileri sürdü ve bunların iptalini talep etti.

SONUÇ: Sonuç olarak değiştirilmiş şekliyle 24/82 sayılı Gelir Vergisi Yasasının 31. maddesinin (6). fıkrasının (C),(Ç),(D) -ve (E) bendleri ile (A) ve (B) bendlerinde mezkür (Ç) ve (D) bendlerinden söz eden veya kişiler arasında ayırım yapan kısımlarının ve ayni Yasanın 31. maddesinin (7). fıkrasının Anayasanın Başlangıç Kısmına 1,3,5,7, 8(1),8(2),10,36(1), 75(1),75(2) ve 75(3)- maddelerine aykırı olmadığına, oybirliği ile, karar verildi.

K A R A R

KONU:

Değiştirilmiş şekliyle 24/82 sayılı Gelir Vergisi Yasasının 31. maddesinin 6. fıkrasının (C),(Ç),(D) ve (E) bendleri ile (A) ve (B) bendlerinde mezkur (Ç) ve (D) bendleri-nden söz eden veya kişiler arasında ayırım yapan kısımların ve ayni Yasanın 31. maddesinin (7). fıkrasının Anayasanın Başlangıç Kısmına 1,3,5,7,8(1), 8(2), 10, 36(1), 75(1), 75(2) ve 75(3) maddelerine aykırı olup olmadıkları.

I. OLAY:

Davacı, Anayasanı-n 147. maddesi hükümleri kapsamında bir kuruluş veya kurumdur. Davalı Meclis 17.12.1993 tarihinde Resmi Gazete'nin Ek I'inde yayınlanan 69/93 sayılı Gelir Vergisi (Değişiklik) Yasasını kabul etti. Bu Yasanın 4(1) ve 4(2) maddeleriyle Esas Yasa olan 24/82- sayılı Gelir Vergisi Yasasının 31. maddesinin (6) ve (7). fıkraları kaldırıldı ve onların yerine yeni (6) ve (7). fıkralar kondu. Davacı (6). fıkranın yukarıda KONU başlığı altında serdedilen bendlerinin ve (7). fıkranın yine yukarıda serdedilen Anayasanı-n Başlangıç kısmı ile 1,3,5,7, 8(1), 8(2),10, 36(1), 75(1), 75(2) ve 75(3) maddelerine aykırı olduklarını ileri sürdü ve bunların iptalini talep etti.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:

1. Davacının iddialarının gerekçeleri özetle şöyledir:

69/93 sayılı Yasa i-le Esas Yasaya getirilen değişikliklerle, mükellefin taşınmaz malından elde ettiği gelirinin diğer gelirlerinden ayrı olarak %15 oranında vergilendirilmesi ve bu tür gelire ilişkin yükümlülüğün kesinlik kazanıp diğer gelirlerle birleştirilmemesi doğrultusu-nda getirilen kural doğrudur ve bundan bir yakınma konusu yapılmamaktadır. Yakınma konusu aslında bu ilkeye getirilen istisnalardır. Birinci ve en esaslı yakınma (D) bendi aleyhindedir. Bu bend (A), (B) ve (C) bendlerinde belirtilenlerin dışında kalan v-ergi mükelleflerinin taşınmaz mallarından elde ettikleri gelirleri genel kuraldan istisna kılmaktadır. Her şeyden önce söz konusu bend iki ayrı vergi mükellefi zümresi oluşmasına sebebiyet vermekle vergi mükellefleri arasında haksız bir ayırım yaratmıştır-. (A), (B) ve (C) bendleri tüzel kişileri kapsamamaktadır. (D) bendinin ise (A), (B) ve (C) bendlerini saklı tutarak, vergi mükellefi olarak tüzel kişileri kapsamına aldığı açıktır. Dolayısıyle aynı türde gelir elde eden gerçek ve tüzel kişiler arasında- da haklı nedene dayanmayan bir ayırım yapılmıştır.

Saniyen bendin kendisi muğlak olup her türlü yoruma ve dolayısıyle keyfiliğe açıktır. Ayrıca "ticari...işletme hesapları dahil" ve "münhasıran kira geliri elde etmekle ilgili faaliyetler" söz dizilerin-den ne kastedildiği belli olmayıp yasa uygulayıcısını keyfi kararlar almaya yöneltebilir. Oysa vergi yasaları vatandaşa en etkin bir şekilde müdahale ettikleri için açık seçik ve kesin olmalıdır. İster gerçek ister tüzel kişi olsun vergi mükelleflerinin -ortak bir ana niteliği vardır ki o da sahip oldukları taşınmaz mallardan elde ettikleri gelir üzerinden vergi ödemeleridir. Haklı bir neden yokluğunda kira geliri elde eden tüm vergi mükellefleri vergilendirilirken bunlara aynı yöntemi öngörmemek suretiyl-e ayırım yapmak, eşitlik ilkesine terstir.

(E) bendi ise kazanılmayan bir gelir üzerinden vergi alınmasına cevaz verir. Bir kişi taşınmaz malını, gerçekten diğer bir kişiye ister yakınlığı, ister iyilikseverliği veya ister kira denetim yasaları dolayıs-ıyle olsun çok düşük bir kira ile kiralayabilir hatta öyle bir kişinin ilgili taşınmaz malda bedava oturmasına izin verebilir. Bu durumda kira geliri elde etmediği halde yasa uygulayıcısı, "emsal" kiraları dikkate alarak, ona vergi tarhedebilir. Bu takdi-rde böyle bir vergi adaletsiz olacağı gibi ilgili kişinin "mali gücüne" göre tarhedilmiş bir vergi olduğu da söylenemez.

(B) bendi sadece gerçek kişileri kapsamına aldığı ve dolayısıyle gerçek ve tüzel kişiler arasında haklı nedene dayanmayan bir ayırım -yaptığı için eşitlik ilkesine aykırıdır.

İlgili Yasanın 31. maddesinin (7). fıkrasının birinci paragrafı da hem gerçek kişiler arasında ve hem de gerçek kişiler ile kurumlar arasında haklı bir nedene dayanmayan bir ayırım getirdiği için eşitlik ilkesine -aykırıdır.

Davacı duruşmada (Ç) bendi için davasını geri çektiğini, ve Anayasaya aykırılık konusunda da Anayasanın 36. maddesine dayanıklık etmediğini beyan etti.

2. Davalının iddialarının gerekçeleri özetle şöyledir:

Davacının esas istemi 69/93 sayı-lı Değişiklik Yasası ile yapılan düzenlemenin kapsamını genişletmektir. Getirilen ilkeye itirazı yoktur. Diğer bir ifade ile getirilen düzenleme sadece gerçek kişileri değil de, tüzel kişileri de kapsamış olsaydı bir itirazı olmayacaktı. Ne var ki eksi-k düzenleme veya kapsam yeterince geniş olmadığı gerekçesi bunun Anayasaya bir aykırılık savı olarak ileri sürülmesine olanak vermez.