-D.6/84 Anayasa Mahkemesi 2/84
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
Anayasanın 114. maddesi hakkında.

Lefko-şa Kaza Mahkemesi tarafından 1114/83 sayılı davada (Davacı: Metin A. Hakkı şahsen ve Dr. Tekin A. Hakkının yetkili vekili olarak ile Davalı İlkay Hikmet arasında) sunulan konu.

Davacı namına: Kıvanç M. Riza.
Davalı şahsen hazır.
Amicus curiae olarak Baş-savcı namına: Akın Sait.

-------------

K A R A R

KONU:
17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 7. maddesinin (1). fıkrasının (ı) bendinin Anayasanın başlangıç kısmına ve 1, 5 ve 7. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Davacı, Lefk-oşada Mahkemeler meydanında No.24'de kâin olan ve davalının kiracısı bulunduğu dükkânın sahiplerinin kendisinin ve temsil ettiği Dr. Tekin Hakkının olduğunu, bu dükkâna esasa müteallik tadilât, yeni inşaat veya yıkmak amacı ile ihtiyaçları olduğunu iddia e-derek dükkânın tahliyesini sağlamak için davalı aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde bir dava açtı.

Dava, duruşma için, Kaza Mahkemesi huzuruna geldiğinde davalı Kira (Denetim) Yasasının 7(1)(ı) maddesinin Anayasanın 1, 5 ve 7. maddelerine aykırı olduğunu -ileri sürdü ve mahkeme de söz konusu Yasa maddesinin davanın karara bağlanmasında etkisi olabileceği kanaatına vararak konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek davanın duruşmasını d-urdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davalının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Yasanın 7. maddesinin (1). fıkrasının (ı) bendi mucir lehine mutlak bir hak tanıdı. Tahliye için emir verilip verilmeyeceğine karar verilirken kiracı için muadil bir yerin- mevcut olup olmadığının dikkate alınmasının öngörülmesi gerekirdi. Ayrıca yeni yapılacak inşaatta kiracıya yer verilip verilmeyeceğinin de dikkate alınmasının öngörülmesi gerekirdi. Yasanın 9. maddesi kiracıya yeni inşaatta yer verilmesini öngörürse de -kapsamı kısıtlıdır, eski işyeri ile yeni inşa edilecek işyetinin boyutları uyuyorsa yeni bir kira ilişkisi talep edilebilir. Bu hususların dikkate alınması öngörülmediği müddetçe kiracılar ile mal sahiplerinin çatışan menfaatleri arasında gereken denge k-urulmaz ve sosyal adalet sağlanmaz. Bu nedenle Yasanın 7. maddesinin konu bendi Anayasanın başlangıç kısmına ve 1 ve 5. maddelerine aykırıdır.

Yasanın 7. maddesinin (1). fıkrasının diğer bendleri altında tahliye emri verilebilmesi şarta bağlıdır. Konu -bend ise bu gibi şartlar öngörmemektedir. Bu durumda bu bend altında tahliyesi istenen malların kiracıları ile diğer bendler altında tahliyesi istenen malların kiracıları arasında haklı bir nedene dayanmayan bir ayrıcalık yapılmamıştır. Bu nedenle Yasanı-n 7. maddesinin konu bendi Anayasanın 7. maddesine de aykırıdır.

Davacının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Yasa ile mülkiyet hakkı kısıtlanmıştır. Bundan ancak mal sahipleri şikâyet edebilir. Eksiklikten ötürü sosyal adalete ters düşüldü denil-iyor. Eksiklik Anayasaya ters bulunamaz.

Kira yasalarının yapılmasını icap ettiren konut ve işyeri darlığıdır. Yasanın 7. maddesinin (1). fıkrasının (ı) bendi bu gibi bir darlığın telâfi edilmesine yardım etmektedir.

Yasanın 7. maddesinin her bendi a-yrı bir tahliye sebebi içerir ve her biri kendi kıstasları içinde tezekkür edilmelidir. 7. maddenin (1). fıkrasının (ı) bendi tüm kiracılar için aynı kıstasları öngörmektedir. Ayrıcalık yoktur.

Konu bendin Anayasanın başlangıç kısmına veya 1, 5 veya 7.- maddelerine aykırılığı yoktur.

Amicus curie olarak bulunan Başsavcı Yardımcısının görüşlerinin özeti kısaca şöyledir:

Kira (Denetim) Yasası mal sahiplerinin mülkiyet hakkını kısıtlamakta ve kiracılar lehine bazı haklar tanımaktadır. Yapılan kısıtla-maların Anayasanın öngördüğünden öteye olması halinde mal sahipleri bundan şikâyet edebilir. Bu Yasa ile kiracıların haklarının ellerinden alınmış olması söz konusu değildir.

Yasanın 7. maddesinin (1). fıkrasının her bendi aynı statüdeki tüm kişilere uy-gulanmakta ve ayrıcalık getirmemektedir.

Konu (ı) bendi konut ve işyeri darlığının azalmasına yardımcı olmaktadır.

Yasanın 7. maddesinin (ı) bendinin Anayasaya aykırılığı yoktur.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
"7.(1)Bu Yasa kapsamına giren herhangi b-ir taşınmaz malın tahliyesine ilişkin hüküm veya emir ancak aşağıdaki hallerde verilir:
................................................
(ı)Mal sahibinin taşınmaz mala esasa müteallik tadilât veya taşınmaz mala müessir yeni inşaat veya taşınmaz -malı yıkmak amacıyle ihtiyacı bulunması ve mahkemenin tadilât, inşaat veya yıkım için gerekli ruhsatın mal sahibi tarafından ihtihsal edildiği hususunda tatmin edilmesi ve kiracıya taşınmaz malı tahliyesi için üç aydan az olmamak üzere yazılı bir ihbar ver-mesi halinde,

Bu bend amaçları bakımından "esasa müteallik tadilât" ile "müessir yeni inşaat", taşınmaz malın temelinde veya dış duvarlarında veya çatısındaki esaslı yıkıma dayalı ve kiracının tahliye edilmesi zorunluluğunu içeren inşaat işleridir."

I-V. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

Başlangıç kısmı:
"..........................................................
Kendi Devlet sınırları içinde tam bir güvenlikle yaşamasını sağlamak,

İnsan hak ve öz