-D.3/2011Anayasa Mahkemesi:21/2009
(YİM No: 45/2008)

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Başkan, Mustafa H. Özkök, Necmettin Bostancı, Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan.

Anayasanın 148-. maddesi tahtında.

Davacı: Fuat Erbulut, Lefkoşa
- i l e -
Davalılar: 1) İçişleri Bakanlığı vasıtasıyle,Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Lefkoşa ve diğerleri
A r a s ı n d a.

Davacı tarafından Avukat Güner Göktuğ ve Avukat Ayşen Gardiyanoğlu-
Davalı tarafından Savcı Meryem Beşoğlu

------------
H Ü K Ü M

KONU:

55/1989 sayılı İmar Yasasının (bundan sonra sadece ilgili Yasa olarak anılacaktır) 11(4), 11(5)(B), 11(5)(C),11(5)(Ç) maddeleri ile bu maddelere istinaden, çıkarılan 2006 Beşparmak Da-ğları Akiferi Koruma (Ön İmar sınırları ve bu alanlar içerisinde uygulanacak geçici koşul ve kurallar) Geçiş süresi Emirnamesinin (bundan böyle sadece emirname olarak anılacaktır) Anayasanın 1,4,7(2), 10,11,14(1) ve 36(1),36(2) maddelerine aykırı olup olma-dığı.

I. OLAY:
Davacı, Ağırdağ-Girne, Pafta/Harita No: XII, 35,E2, Parsel no:49/5/1/1,47/10/1'de bulunan taşınmaz malların kayıtlı sahibidir.

Davacı konu taşınmaz mal üzerinde 12 adet konut inşaa etmek üzere proje hazırlattı ve takriben 4/8/2005 tarih-inde Davalı No.1 İçişleri Bakanlığına Davalı No.2 Girne Kaymakamlığına ve Davalı No.3 Şehir Planlama Dairesi Müdürlüğüne proje dosyalarını teslim etti.

4/8/2005 tarihinde Girne Kaymakamlığı dosyalar ile ilgili işlem başlatmıştır. Karayolları Dairesi, Gi-rne Kaymakamlığına gönderdiği 6/10/2005 tarihli yazı ile Şehir ve Planlama Dairesinin belirleyeceği şartlara uyulması kaydı ile inşaat ruhsatı verilmesinde kendi açılarından sakınca olmadığı bildirildi.

Girne Kaymakamlığı Davacıya gönderdiği 6/2/2008 tar-ihli yazı ile adı geçen taşınmaz mala "2006 Beşparmak Dağları Akiferi Koruma Emirnamesi'nin 5(1)(a) maddesi uyarınca inşaat izni verilmesinin mümkün olmadığını bildirdi.

Davacı Girne Kaymakamlığının bu kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi b-ir sonuç doğurmayacağına mütedair Yüksek İdare Mahkemesine dava açtı.

Davanın duruşmasında İmar Yasasının 11(4), 11(5)(B), 11(5) (C), 11(5)(Ç) ve 32. maddeleri ve bu maddelere istinaden çıkarılan 2006 Beşparmak Dağları Akifer Koruma Emirnamesinin Anayasa-nın 1,4,7(2),10,11,14 (1) ve 36(1),36(2) maddelerine aykırı olduğunu iddia ederek, konunun Anayasa Mahkemesine havale edilmesini talep etti.

Yüksek İdare Mahkemesi, Davacı tarafından Anayasaya aykırılığı iddia edilen İmar Yasasının 32. maddesinin konunun- karara bağlanmasında herhangi bir etkisi bulunmadığı, aykırılığı ileri sürülen diğer maddelerin ise konunun karara bağlanmasında etkili olduğu sonucuna vardı ve konunun karara bağlanması için Anayasa Mahkemesine havaleyi yaptı.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Da-vacının iddialarının gerekçeleri özetle şöyledir:
Havaleye konu Emirname, İmar Yasasının 32(2) maddesi altında ilgili Bakan tarafından hazırlanıp yayınlanmıştır.

KKTC Anayasasının 110. maddesi Bakanların görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemekted-ir. Anayasanın 110. maddesi Bakana emirname çıkarma yetkisini vermemektedir.

Bakanın sadece emirnameleri hazırlama, Başbakana ve Bakanlar Kuruluna sunma yetkisi olup, emirnameleri yayınlama ve doğrudan yürürlüğe koyma yetkisi yoktur. Bu nedenle İmar Ya-sasının 11(4), 11(5)(b), 11(5)(c), 11(5)(ç) ve 32(2) maddeleri Anayasanın 110. maddesinin (3). fıkrasının (b) bendine aykırıdır.

Anayasanın 36. maddesinin (2). fıkrası mülkiyet hakkının kullanılması ile ilgili gerekli kısıtlama veya sınırlamanın yasa il-e düzenlenmesini öngörmektedir.

Bu yetki, idareye mülkiyet hakkının kullanılmasının tüzük ve yönetmeliklerle kısıtlanması yetkisini vermemektedir. Temel Hak ve Özgürlükleri sınırlama hakkının yetki devri yöntemi ile Yürütme erkine tanınması Anayasanın ö-ngördüğü kuvvetler ayrılığı ilkesine aykırıdır. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı yetkidir. Bu nedenle yasalarla düzenlenmemiş bir alanda yasa ile yürütmeye genel nitelikte kural koyma yetkisi verilemez. Bu yetki KKTC Meclisi-nin olup Anayasanın 4. maddesine göre devredilemez. Böyle bir yetki devri yapılacaksa yasa koyucunun temel ilkeleri koyması, çerçeveyi çizmesi, sınırsız, belirsiz geniş bir alanı idarenin düzenlemesine bırakmaması gerekir.

İmar Yasasının 11(4),11(5)(B),-11(5)(C),11(5)(Ç) maddelerindeki düzenlemeler, herhangi bir temel ilke koymadan, çerçevesini çizmeden yetkiyi belirsiz ve geniş bir alana yaymak suretiyle mülkiyet hakkını sınırlama yetkisini yürütmeye devrettiğinden Anayasanın daha önce belirtilen maddesi-ne aykırıdır.

2) Davalıların iddialarının gerekçeleri ise özetle şöyledir:

Emirname, yeraltı suyu yatakları ve suyun yeraltında depolanıp hareket ettiği jeolojik formasyonu koruma ve çevresel varlık ve ekolojik dengeyi sağlayarak çevre kalitesini iyile-ştirme hedefi ile çıkarılmıştır.

Yasa koyucu İmar Yasası ile bu amacı gerçekleştirmek için yasa yapmış temel ve esas sınırları çizerek ayrıntılı olarak belirttiği şartlar çerçevesinde yürütmeyi yetkili kılmıştır.

İmar Planının hazırlanmasındaki olası t-eknik bilgi ve zaman sorunu, yasa koyucu tarafından öngörülerek, gecikmelerin çevresel yıkıma ve telafi edilemez zararlara yol açmaması için emirnameler ile ön imar sınırlarının çizilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması sağlanmıştır.

Bu düzenleme yetki d-evri değil aksine sınırları Yasama tarafından belirlenmiş düzenlemelerin uygulanmasıdır.

İmar Yasasının havaleye konu maddeleri ve emirname, Anayasanın ilgili maddelerine aykırı değildir.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
55/1989 sayılı İmar Yasası ve İçdüze-ni
Madde 11.
...................
...................
...................
İmar Planının olmadığı veya hazırlanmakta olduğu, ancak, gelişmenin yaygın ve hızlı olduğu yerleşme
birimleri
veya alanlarda, İmar Planı onaylanmadan önce veya İmar Planı olmadığına-
bakılmaksızın,
bu Yasa altında yayımlanacak bir emirnamede belirtileceği şekilde, "Ön İmar Sınırları" çizilebilir.
(A) ..............
(B) Yukarıdaki (4)'üncü
fıkrada belirtilen Ön İmar
Sınırı
içerisinde, bu Yasa kuralları uyarınca
çıkarılacak bir emi-rnamede belirtilecek gelişmelerden başka
gelişme yapılamaz. Yapılacak gelişmelerle
ilgili
olarak,
Yollar ve Binalar Düzenleme Yasası, Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri)
Yasası, Belediyeler Yasası, Eski Eserler Yasası,
İskân Topraklandır-ma ve Eşdeğer Mal Yasası,
Reklamların
Teşhiri (Denetim ) Yasası, Sahilleri Koruma
Yasası veya
diğer ilgili Yasalar ile bu
Yasalar altında çıkarılan herhangi
bir tüzük veya
yönetmelikte aksine bir kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, bu Yasa ku-ralları
uyarınca yayımlanacak emirnamede belirtilecek koşul ve kurallar uygulanır.
(C) Yukarıdaki (A) ve (B) bentlerinde belirlenen sınırlar dışında tarımsal amaçlı bölmeler hariç, bu Yasada belirtilmiş hiçbir gelişme yapılamaz.
Ancak, Planlama makam-ı, gerekli gördüğü durumlarda ilgili yerel yönetimlerin görüş ve önerilerini alarak, emirnamelerle ne tür gelişmelere hangi koşullarda izin verilebileceğini ilan edebilir.

(Ç) Planlama Makamı yukarıdaki(C) bendinde
belirtilen
emirnameler-in hazırlanmasında

sektörlerle
ilgili kamu kurum
ve kuruluşların bilgilerine başvurur.

İlgili Emirnamenin tümünün yayınlanması uygun görülmemiştir. İlgili Emirname için 18/10/2006 tarihli ve 172 sayılı Resmi Gazete Ek III'de Amme Enstrümanı 589'-a bakınız.

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

Madde 1.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan laik bir Cumhuriyettir.

Madde 4.
Yasama yetkisi, KKTC halkı adına Cumhuriyet Mecli-sinindir.

Madde 7.
(1) ................
(2) Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı organlarını, Devlet yönetimi makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.

Madde 10.

(1)Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, - vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahiptir.
(2)Devlet, kişinin temel hak ve özgürlüklerini, kişi huzuru, sosyal adalet ve hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal bütün engelleri kaldırır, insan-ın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlar.
(3)Devletin yasama, yürütme ve yargı organları, kendi yetki sınırları içinde, bu Kısım kurallarının tam olarak uygulanmasını sağlamakla yükümlüdürler.

Madde 11.

Temel ha-k ve özgürlükler, özüne dokunmadan, kamu yararı, kamu düzeni, genel ahlak, sosyal adalet, ulusal güvenlik, genel sağlık ve kişilerin can ve mal güvenliğini sağlamak gibi nedenlerle ancak yasalarla kısıtlanabilir.

Madde 14.
(1)Herkes, barış, güven ve huz-ur içinde yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
(2)...........................
(3)...........................
(4)............................

Madde 36.
(1)Her yurttaş, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu - haklar, kamu yararı amacıyla ve yasa ile sınırlanabilir.
(2)Mülkiyet hakkının kullanılmasına, kamu güvenliği, genel sağlık, genel ahlak, kent ve ülke planlaması veya herhangi bir malvarlığının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması ve-ya başkalarının haklarının korunması için kesin olarak gerekli kısıntı veya sınırlamalar yasa ile konabilir.
(3).......................
(4).......................
(5).......................

V. İNCELEME:

Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen ilgili Ya-sa maddeleri, Emirname ve bu iddiaya dayanak olarak gösterilen Anayasa kuralları ve bunlarla ilgili olarak öne sürülen iddia ve gerekçeler incelendi ve gereği düşünüldü.

Yukarıda ilgili Yasa ve Anayasa maddelerini karara