-D. 5/2011 Anayasa Mahkemesi: 20/2009
(YİM: 18/2005)

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Anayasanın 148. maddesi hakkında.

Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Başkan, Mustafa Özkök, Şafak Öneri, Tala-t D. Refiker, Narin F. Şefik.

Davacı: Halil Okur, Lefkoşa
ile -
Davalı: KKTC Merkez Bankası, Lefkoşa
A r a s ı n d a.

Davacı tarafından Avukat Ergin Ulunay
Davalı tarafından Avukat Ali F. Yeşilada
Amicus Curiae olarak ve Başsavcılık taraf-ından Başsavcı Yardımcısı Ersoy Ölçter.

-------------

K A R A R

KONU:

39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın 17. maddesinin "fiil ve eylemleri sonucu bankanın bu Yasanın 37. maddesi kapsamına alınmasına neden olanlar hiçbir bankada yönetim kurulu başkanı-, yönetim kurulu üyesi, genel müdürü, genel müdür yardımcısı veya birinci derecede imza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar" kısmının Anayasanın 1, 14(1), 48 ve 49. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

OLAY:
Limasol Türk Kooperatif B-ankası Ltd. Davacıyı genel müdür olarak atayıp bu atamayı 39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın 17. maddesi gereği KKTC Merkez Bankasına bildirdi, Merkez Bankası da 8.12.2004 tarihli yazısı ile Davacının konu Yasa'nın 17. maddesi gereği bankaya genel müdü-r olarak atanamayacağını Limasol Türk Kooperatif Bankası Ltd.e bildirdi. Limasol Türk Kooperatif Bankası Ltd., Merkez Bankasının 8.12.2004 tarihli yazısı üzerine Davacının bankadaki genel müdür görevini sona erdirdi. Bunun üzerine Davacı Yüksek İdare Mah-kemesinde bir dava açarak , Merkez Bankasının, yani Davalının, bankada genel müdür olarak atanamayacağı ve/veya genel müdür olarak çalıştırılamayacağı hususundaki 8/12/2004 tarihli kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağı-na dair bir karar talep etti. Davanın duruşmasında Davacı 39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın 17. maddesinin "fiil ve eylemleri sonucu bankanın bu Yasanın 37. maddesi kapsamına alınmasına neden olanlar hiçbir bankada yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu- üyesi, genel müdürü, genel müdür yardımcısı veya 1. derecede imza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar" kısmının Anayasanın 1, 14(1), 48 ve 49. maddelerine aykırı ve davanın karara bağlanmasında etkili olduğunu ileri sürerek Anayasaya aykırılı-k iddiasının karara bağlanmak üzere Anayasa Mahkemesine sunulması isteminde bulundu. Yüksek İdare Mahkemesi de, Davalı Merkez Bankasının yakınma konusu olan 8.12.2004 tarihli kararını 39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın 17. maddesine dayandırdığını, konu -maddenin davanın karara bağlanmasında etkili olduğunu belirterek, Davacının istemi doğrultusunda 17. maddenin yukarıda verilen kısmının Anayasaya aykırı olduğu iddiasını karara bağlanmak üzere Anayasa Mahkemesine sundu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:

39/2001 -Sayılı Bankalar Yasası'nın 17. maddesinin Anayasaya aykırılığı ileri sürülen ilgili kısmı, ilgilisine, bu davada Davacıya, söz ve savunma hakkı vermemektedir, ilgilisine söz ve savunma hakkı tanımayan bu düzenleme, Anayasanın 1. maddesinde ifadesini bulan- hukukun üstünlüğü ilkesine aykırıdır.

Yasa koyucu konu 17. maddenin ilgili kısmı ile bankacı olan Davacıyı mesleğini icra etmekten ve mesleğinde yükselmekten men etmekle, Davacının maddi ve manevi kişiliğinin gelişmesini engellemektedir, bu düzenleme h-erkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu ifade eden Anayasanın 14(1) maddesine aykırıdır.

Yine konu 17. maddenin ilgili kısmı, bankacı olan Davacıyı mesleğini icra etmekten ve mesleğinde yükselmekten men etmekle, Anay-asanın herkesin dilediği alanda çalışma özgürlüğüne sahip olduğunu ifade eden 48. ve çalışma her yurttaşın hakkı ve ödevidir diyen 49. maddelerine aykırıdır.

Davalı Merkez Bankası konu Yasa'nın 17. maddesinin ilgili kısmının hukukun üstünlüğü ilkesine a-ykırı olmadığı, fiil ve eylemleri sonucu bankanın Yasa'nın 37. maddesi kapsamına alınmasına neden olanların bir bankada yönetici olarak çalıştırılamayacakları ile ilgili yasal düzenlemenin haklı nedenlere dayandığı ve kamuyu korumak için kamu yararına yapı-ldığı iddiasındadır.

Amicus Curiae olarak Anayasa Mahkemesi önünde bulunan Başsavcılık da Davalı Merkez Bankası gibi konu Yasa'nın 17. maddesinin ilgili kısmının Anayasanın 1. maddesinde yer alan hukukun üstünlüğü ilkesine aykırı olmadığı, bu düzenleme -ile getirilen kısıtlamanın haklı nedenlere dayandığı ve kamu yararına yapıldığı görüşündedir. Başsavcılık ayrıca Anayasaya aykırılık iddialarının Anayasa Mahkemesine havalesinin mevsimsiz yapıldığı görüşündedir.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
39/2001 Sayıl-ı Bankalar Yasası'nın 17. maddesinin ilgili kısmı aynen şöyledir:

Bankalarda Çalışması Yasak Olanlar
14/200017. Bu Yasa veya bu Yasa ile yürürlükten kaldırılan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası kurallarına aykırı hareketlerinden dolayı hapis -veya bir defadan fazla para cezası ile cezalandırılan kimseler ile yüz kızartıcı suçlardan dolayı mahkum olanlar, müflisler ile fiil ve eylemleri sonucu bankanın bu Yasanın 37'nci maddesi kapsamına alınmasına neden olanlar hiç bir bankada Yönetim Kurulu Ba-şkanı, Yönetim Kurulu Üyesi, Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı veya birinci derecede imza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar. Yapılan denetlemeler sonucunda bu Yasa veya ilgili diğer mevzuat kurallarını ihlal ettikleri ve bankanın emin bir -şekilde çalışmasını tehlikeye düşürdükleri tespit edilen bu maddede belirtilen banka mensuplarının, haklarında yasal kovuşturma istenmesini müteakip Merkez Bankasının talebi üzerine geçici olarak imza yetkilerinin kaldırılması zorunludur. Bu kimseler Merke-z Bankası izni olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiçbir bankada çalıştırılamazlar.
Genel Müdürlüğe ve Genel Müdür Yardımcılıklarına atanacakların bu maddede aranan koşulları taşıdıklarını gösteren belgelerle birlikte Merkez Bankasına bild-irilmesi şarttır. Bu kişilerin atanmaları, Merkez Bankası tarafından bildirimin alındığı tarihten itibaren yedi iş günü içinde, gerekçeli olumsuz görüş bildirilmediği taktirde yapılabilir.

Herhangi bir nedenle görevden ayrılan Genel Müdür ve Genel M-üdür Yardımcıları, görevden ayrılma nedenleri banka ve görevden ayrılan tarafından ayrılış tarihinden i