-D. 1/2018 Birleştirilmiş
Anayasa 2/2015 ve 3/2015
(Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi Dava No:
424/2013 ve 225/2013)

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜK-SEK MAHKEME HUZURUNDA.

ANAYASA'NIN 148. MADDESİ HAKKINDA.

Mahkeme Heyeti: Narin F.Şefik (Başkan), Ahmet Kalkan, Bertan Özerdağ, Beril Çağdal, Peri Hakkı.

Anayasa Mahkemesi 2/2015
(Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi Dava No:
424/2013)

Güvenl-ik Kuvvetleri Mahkemesi tarafından 424/2013 sayılı davada (Davayı İkame Eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa ile Sanık: Murat Kanatlı, Lefkoşa arasında) sunulan konu.

Havale Eden Sanık namına: Avukat Öncel Polili
Davayı İkame Eden Başsavcılık namına: Kıdemli S-avcı İlter Koyuncuoğlu.

Anayasa Mahkemesi 3/2015
(Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi Dava No:
225/2013)

Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi tarafından 225/2013 sayılı davada (Davayı İkame Eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa ile Sanık: Murat Kanat-lı, Lefkoşa arasında) sunulan konu.

Havale Eden Sanık namına: Avukat Öncel Polili
Davayı İkame Eden Başsavcılık namına: Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu.

-------------

K A R A R

KONU: 17/1980 sayılı Seferberlik Yasası'nın 11(5) maddesi ile 34/19-83 sayılı Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi ile Güvenlik Kuvvetleri Yargıtayının Kuruluşu ve Yargılama Usulü Yasası'nın 3 ve 6(2) maddelerinin Anayasa'nın 17(2), 136(1) ve 156(4) maddelerine aykırı olup olmadığı.

OLAY: Sanık aleyhine, 27.10.2010 ve 26.10.2011- tarihlerinde Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığına bağlı yedek asker olduğu zamanlarda, usule uygun bir tebliğle Seferberlik ve Tazeleme Eğitimine katılması bildirildiği halde, seferberlik ve tazeleme eğitimine katılmayarak, yapılan çağrıya uymamak suçu il-e ilgili olarak Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinde 424/2013 ve 225/2013 sayılı davalar ikame edildi.

Sanık her iki davada da konunun Anayasa Mahkemesine havale edilmesi talebinde bulundu. Her iki davadan yapılan havale, Anayasa Mahkemesi huzurunda, 2/2015- sayılı dava altında birleştirilerek dinlendi. Davanın dinlenmesi esnasında Havale Eden, Anayasa'nın 136(1) ve 156(4) maddelerine aykırılık iddialarından vazgeçti.

Havale Eden Sanığın İddiaları:

Sanığın itham edildiği 17/1980 sayılı Seferberlik Yasası'-nın 11(5) maddesi, Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinin Sanığa verebileceği cezayı içerir. Bu cezayı verebilecek olan mahkeme ise, 34/1983 sayılı Güvenlik Kuvvetleri Yasası ile kurulmuş bulunan mahkemedir. 34/1983 sayılı Yasanın 3(1) maddesi, Güvenlik Kuvvetle-ri Mahkemesinin Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı nezdinde kurulması ifadesine yer vermektedir. Bir mahkemenin herhangi bir kurumun nezdinde kurulması yanlıştır. Böyle bir kavram mahkemelerin tarafsızlığı ve bağımsızlığı ile örtüşmez ve adil yargılama ilkesi-ne uymaz. Adaletin sadece yapılması değil, yapıldığının görülmesi gerekir. Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinin, yasa ile Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı nezdinde kurulması, adaletin yapıldığının görülmesi ilkesi ile bağdaşmaz. Yasadaki içerik, Güvenlik Kuvvet-leri Mahkemesinin tarafsız görünümünü ortadan kaldırmış ve Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinde yer alan yargılamaların, adil yargılama hakkının önemli bir unsuru olan tarafsızlık ilkesi ile bağdaşmamasına neden olmuştur. Bu durum Anayasa'nın 17(2) maddesine -aykırılık teşkil etmektedir.

34/1983 sayılı Yasanın 6(2) maddesi Sanığın Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinde yargılanmasına yol açan maddedir. Madde 3(1) için ileri sürülen iddialar aynen bu madde için de geçerlidir.

Davayı İkame Eden Başsavcılığın İddial-arı:

Güvenlik Kuvvetleri Mahkemeleri yasa ile kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkemedir. Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinde Sanıklar Anayasa'ya uygun bir şekilde ve savunmalarına hiç bir kısıtlama getirilmeden, adil koşullarda yargılanmaktadırlar. Güve-nlik Kuvvetleri Mahkemesi yargıçları Yüksek Adliye Kurulu tarafından görevlendirilmekte olup Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığının bu mahkeme üzerinde herhangi bir yetkisi bulunmamaktadır. Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinde adil yargılama yapılmaktadır ve Anay-asa'nın 17(2) maddesine herhangi bir aykırılık yoktur.

İlgili Yasa Maddeleri:
17/1980 Seferberlik Yasası
Suç ve Ceza
47/2006 11.(1)Barış zamanında bu Yasa'nın 9. maddesi uyarınca yapılan denetim veya eğitim çağrısına uymayan veya bu Yasa'nın 7. maddes-inde ana hatları belirtilen ve teferruatı bu Yasa uyarınca çıkarılan Seferberlik Tüzüğünde saptanan mükellefiyetleri yerine getirmeyenler bir suç işlemiş olurlar ve ,(A)Suçun ilk defa işlenmesi halinde aylık asgari ücretin ¼'ü (dörtte biri) kadar sab-it para cezasına,(B)Suçta ısrar veya tekerrür halinde ise aylık asgari ücretin ½'si (yarısı) kadar sabit para cezasınaçarptırılmış olurlar ve bu para cezalarını cezanın kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde Güvenlik -Kuvvetlerini Güçlendirme Kurumunun hesabı bulunan bankalara yatırdıklarını Seferberlik Şube Müdürlüğüne belgeledikleri takdirde haklarında adli işlem yapılmaz.2,70/1991
47/2006(2)Yukarıdaki 1'inci fıkra uyarınca öngörülen sabit para cezalarının tebliğ-i Ceza Muhakemeleri Usulü Yasasının 46'ncı maddesine uygun olarak polis tarafından yapılır. 2,70/1991
47/2006(3)Yukarıdaki (1)'inci ve (2)'nci fıkralar uyarınca tahsil edilen sabit para cezaları, Güvenlik Kuvvetlerini Güçlendirme Kurumuna gelir olarak- kaydedilir.47/2006(4)Yukarıdaki (1)'inci fıkrada yer alan sabit para cezalarını ödeyenler bu cezaya ek olarak, çağrı yapıldığı halde katılmadığı seferberlik yükümlülüğünü, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı Seferberlik Şube Müdürlüğünce uygun görülecek- tarih ve/veya tarihlerde yerine getirmek zorundadır. Bu yükümlülüğünü yerine getirmeyenler suç işlemiş olurlar ve haklarında (5)'inci fıkra kuralları uygulanır.47/2006(5)Yukarıdaki (1)'inci fıkrada öngörülen sabit para cezalarını tebliğ tarihinden -itibaren otuz gün içerisinde ödemeyenler ile (4)'üncü fıkradaki yükümlülüğü yerine getirmeyenler, bu fıkralarda öngörülen suçları işlemiş olurlar ve Güvenlik Kuvvetleri mahkemesinde yargılanarak bir aylık asgari ücret kadar para cezasına veya bir yıla kada-r hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.47/2006
(6)Yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen suçun seferberlikte işlenmesi halinde, (5)'inci fıkradaki cezalar beş katına kadar artırılabilir.

34/1983 sayılı Güvenlik Kuvvetleri Ma-hkemesi ile Güvenlik Kuvvetleri Yargıtayının Kuruluşu ve Yargılama usulü Yasası

Madde 3. (1) Bu Yasada öngörülen yargı yetkisini Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içinde
kullanmak üzere, Güvenlik Kuvvetleri Komutan-
- lığı nezdinde bir Güvenlik Kuvvetleri
Mahkemesi kurulur.
(2) Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi, Yüksek Adliye
Kurulu tarafından birer yıllık sürelerle
görevlendirilen biri başkan olmak üzere 3(üç)
- Askeri Yargıçtan oluşur.
(3) Askeri Yargıçlar, 1976 Mahkemeler Yasası
kurallarına bağlıdır.

Madde 6 Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi, asker kişilerin:
(1)Askeri Suç ve Cezalar Yasasında yer alan suçlara,
(2)Diğer yasalarda y-er alan ve Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinin yargılama yetkisi kapsamında olduğu yasada açıkça belirlenen suçlarına,
(3)Askeri makamlara ve askeri kişilere karşı işledikleri suçlara,
(4)Askeri birliklerde, karakollarda, kurumlarda, mahallerde, kıta- veya karargahlarda işledikleri suçlara,
(5)Askeri görevde iken veya askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara,
(6)Askeri malzemeye karşı veya askeri araçlarla işledikleri suçlara,
ilişkin davalara bakmakla yetkilidir.

İlgi-li Anayasa Maddesi:

Madde 17

(2) Herkes, yurttaş hak ve yükümlülüklerinin veya kendisine karşı yapılan bir suçlamanın karara bağlanmasında, yasa ile kurulan bağımsız, tarafsız ve yetkili bir mahkeme tarafından, makul bir süre içinde adil ve açık bir s-urette davanın dinlenmesi hakkına sahiptir. Karar gerekçeye dayanır ve açık bir oturumda okunur.

İNCELEME: Sanık aleyhindeki her iki dava da 17/1980 Seferberlik Yasası 7(1), 9, 11((1)(b), (2) ve (5) maddeleri altında ikame edilmiştir. Madde 7(1) personel- seferberliğini, madde 9 seferberlik çağrısını tanımlar. 11. madde suç ve ceza maddesidir, 1.fıkra seferberlik çağrısına uymayana verilecek cezayı belirler, 2.fıkra sabit para cezalarının tebliğinin Ceza Muhakemeleri Usul Yasası'na uygun olarak polis taraf-ından yapıldığını izah eder, 5.fıkra ise sabit para cezasını ödemeyenlerin ve seferberlik çağrısına uymayanların, Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinde yargılanarak 1 aylık asgari ücret kadar para cezasına veya her ikisine de çarptırılabileceğine yer verir.

S-anık kendisini vicdani retçi olarak tanımlamaktadır. Sanık aleyhine 2010 ve 2011'deki seferberlik çağrılarına uymadığı iddiası ile 225/2013 ve 424/2013 sayılı davalar, Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinde ikame edilmiştir.

Sanık, Güvenlik Kuvvetleri Mahkemes-inde yargılanmasını sağlayan 17/1980 sayılı Yasanın 11(5) maddesinin ve 34/1983 sayılı Güvenlik Kuvvetleri Yasası'nın 3(1) ve 6(2) maddelerinin, Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olarak oluşumunu sağlamadığı için, Anayasa'nı-n 17(2) maddesine aykırılık bulunduğunu ileri sürmektedir.

34/1983 sayılı Yasanın 3(1) maddesi, yasa ile kurulan Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesinin "Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı nezdinde" kurulmuş olduğunu ifade eden söz dizisine yer vermektedir. "Nez-dinde" kelimesinin sözlük anlamı Türk Dil Kuru