-D. 2/2015Anayasa Mahkemesi: 18/2013

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Şafak Öneri Başkan, Narin F.Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan, Mehmet Türker.

Anayasanın 147.maddesinin verdiği yetkiye dayana-rak açılan iptal davası.

Davacı: Kuzey Kıbrıs Bankalar Birliği, Şht. Mustafa Yusuf Hacı
Sokak (Atatürk Caddesi) Yenişehir - Lefkoşa.

ile

Davalı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi-
Lefkoşa.

A r- a s ı n d a

Davacı tarafından: Avukat Fuat Veziroğlu

Davalı tarafından: Başsavcı Yardımcısı Ersoy Ölçter.

-------------

K A R A R

KONU:

5.12.2013 tarihli Resmi Gazete Ek I'de yayımlanmış olan 29/2013 sayılı Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Ta-hsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası'nın 2. maddesinde yer alan "borç ilişkisi" tefsirine ilişkin kuralların, aynı maddede yer alan "yasal faiz" tefsirine ilişkin kuralların, aynı maddede yer alan "yasal takip"- tefsirine ilişkin kuralların ve Yasanın 3,4,5,6 ve 8. maddelerinin, Anayasa'nın Başlangıç Kısmı ile 1,3(4),4,7,8,10,
11,17,46 ve 136. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:

29/2013 sayılı Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tah-sil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası, Yasama Meclisinde kabul edildikten sonra, 5.12.2013 tarihinde, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Bu Yasa ile, özel hukuk kişileri arasında kurulan borç ilişkilerinde uygulanan yüksek -faizlerden ve/veya ülkedeki ekonomik durumdan dolayı tahsili geciken ve/veya tahsil edilemez hale gelen, bu Yasa kapsamına giren borçların mahkemeler tarafından yeniden yapılandırılmasına olanak sağlanması amaçlanmıştır.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde-ki bankaların birliği şeklinde oluşan ve bankacılık sektörünü ilgilendiren alanlarda faaliyet gösteren kurum niteliğindeki Davacı, bu düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğunu öne sürerek, Anayasa'nın 147. maddesine istinaden huzurumuzdaki iptal davasını açt-ı.

II.İDDİALARIN GEREKÇESİ:

Davacının iddiaları özetle şöyledir.

Dava konusu Yasa, kesin hükme bağlanmış, hatta önceki yapılandırma yasalarına istinaden bir veya birkaç kez hükme bağlanmış borçların yanısıra, hakkında mahkeme hükmü bulunmayan borçl-arı da kapsamına alarak, bunların yeniden düzenlenmesine olanak sağlamaktadır. Bu durum Anayasa'nın Başlangıç Kısmı ile birlikte, Anayasa'nın 3. maddesinin 4. fıkrasına, 7. maddesine, 8. maddesine, 10. maddesine, 11. maddesine, 17. maddesine ve özellikle 4-6. maddesi ile 136. maddelerine aykırılık teşkil etmektedir.

Anayasa'nın 46. maddesine göre, sözleşme hakkı vardır. Serbestçe sözleşme yapma hakkı temel haklardandır. Bu tür haklar özüne dokunulmadan sınırlanabilir. Getirilen düzenleme ile sınırlama yapı-lmamış, hak ortadan kaldırılmış ve tarafların serbest iradeleri ile yaptıkları sözleşmeler bertaraf edilmiştir. Yasa koyucu, taraflar arasındaki sözleşmeleri ortadan kaldırıp taraflar adına yeni sözleşmeler yaratamaz, bu nedenle yapılan düzenleme Anayasa'n-ın 46. maddesine aykırıdır.

Anayasa'nın 136. maddesi kesin hüküm ilkelerini düzenlemektedir. Kesin hüküm ilkesi ise, ihtilaflara mahkeme kararıyla son verilmesi ve aynı ihtilafın bir kez daha yargıya gelememesi demektir. Mevcut düzenleme ile tarafların -mahkemedeki iradeleri ortadan kaldırılmış, mahkeme hükümlerine müdahale edilerek, Anayasa'nın 136. maddesi ihlâl edilmiştir. Bu nedenle yapılan düzenleme Anayasa'nın 136. maddesine aykırıdır.

İptali istenen Yasanın gerekçe kısmında, yapılan düzenlemenin- son olduğu yazılmasına rağmen, bu durum, kişiler arasındaki hukuki ilişkilerde belirsizlik yaratmaktadır.
İlke olarak yasaların ileriye dönük çıkarılması gerekir.
Konu Yasanın yayınlandığı tarihten itibaren yürürlüğe
gireceği belirtilmekle birlikte, Ya-sanın içeriği tamamıyla geriye dönüktür. Bu düzenleme ile tarafların ilgili
tarihlerde yürürlükte olan yasalarla hükme bağlanmış hak
ve mükellefiyetleri ortadan kaldırılmakta, kazanılmış hakları ihlâl edilmektedir. Yasanın ilgili maddeleri mevcut hali il-e Anayasa'ya aykırıdır. Taraflara eşit mesafede olmayan düzenlemede, sadece borçluların çıkarı dikkate alınırken, bankaların zamanında yüksek faizden yaptığı ödemeler gözetilmemiş olduğu için bu husus düzenlemede eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmektedi-r. Ayrıca ekonomik durumdan kaynaklanan bir sorun varsa, sorumlusu Devlettir. Sorunun yaratıcısının, kendi alacaklarına yüksek faiz uygularken, özel kişilerin hukuki ilişkilerinden kaynaklanan alacaklarına müdahale ederek, alacaklılar arasında eşitsizlik y-aratması Anayasa'nın 8. maddesine aykırıdır.

Yapılan düzenleme, yargı kararlarını ortadan kaldırmaktadır. Yasamanın yargı kararlarına müdahale hakkı yoktur. Bu nedenle, Yasanın ilgili maddeleri Anayasa'nın yargı bağımsızlığını düzenleyen 6. maddesine ay-kırıdır.

Dava konusu Yasaya göre, yargıç uygun ve adil görmesi halinde, dava konusu Yasayı ilgili borçlara uygulayacaktır. Yargıca istediği borca Yasayı uygulama, istediğine uygulamama hakkının tanınması, hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Kriter-ler belirlenmeden yargıca keyfi davranma hakkının tanınması, hukuk devleti ilkesine aykırıdır.

Bu Yasada, verilecek mahkeme hükümlerine uymayanların Yasadan istifade etme hakkı olmayacağına dair kural bulunmadığından, düzenleme, bu hali ile, kazanılmış b-ir hakkın tamamıyla ortadan kaldırılması niteliğinde olup Anayasa'ya aykırılık teşkil etmektedir.

Davalıyı temsilen Başsavcılığın müdafaası özetle şöyledir:

Anayasa Mahkemesinin 4/2006 sayılı davada, Merkez Bankası İdare Meclisinin yasada faizlerin -saptanmasında alt ve üst sınır belirlenmediği gerekçesiyle, İdare Meclisinin faiz belirleme yetkisinin olmadığına karar vermesinden sonra, ülkede faizler tamamen sınırsız bir duruma gelmiştir. O dönemde uygulanan faizler nedeniyle borçların ödenemeyecek du-ruma gelmesinin sonucu olarak bu Yasa çıkarılmıştır.

Yapılan düzenlemede, yapılandırmanın yargısal işlem ile gerçekleştirileceği belirtildiğinden, Yasamanın, yargı kararlarına müdahalesi söz konusu değildir.

Anayasa'nın 46. maddesinde yer alan sözleşme- hakkı ihlâl edilmemiştir. Anayasa'nın 46(2) maddesinde, sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerin, kamu düzeni, kamu yararı, sosyal adalet ve ulusal güvenlik gibi nedenlerle kısıtlanabileceği düzenlenmiştir. Dava konusu Yasa ile yapılan düzenleme Anayasa'n-ın bu maddesine tamamıyla uygundur.

Yapılan düzenleme, bankaların esas alacaklarını ortadan kaldırmış değildir. Bu tamamıyla faizlere yönelik bir düzenleme olup, yetki tamamıyla yargıçlara verilmiştir. Yargıçlar görevlerinde bağımsızdırlar, bu nedenle An-ayasa'nın 136. veya 1. maddelerine aykırılık yoktur.

Devlet alacakları ile banka alacakları veya kredi sağlayıcıların alacakları eşit statüde olmadığından, ortada eşitlik ilkesine aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Bu Yasa ile, ödenemez hale gelen bir b-orca, yargıcın müdahale edebilmesi imkânı getirilmiştir. Yasanın yetki vermesi halinde, sadece yargıçlar kendi kararlarını değiştirebilirler.

Mahkemeye müracaat edildiği takdirde, hüküm değişikliğe uğrayabilecektir. Yani herhangi bir idari makamın veya Y-asamanın mahkeme kararına doğrudan müdahalesi söz konusu değildir. Bu nedenle Anayasa'nın 136. maddesi ihlâl edilmiş değildir.

Dava konusu Yasada, Anayasa'ya aykırı düzenleme bulunmadığından dava reddedilmelidir.

III. İLGİLİ YASA MADDELERİ:

29/2013 sa-yılı Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası'nın 2. maddesinde yer alan, "borç ilişkisi", "yasal faiz" ve "yasal takip" tefsiri aynen şöyledir:
"2. Bu Yasada, metin başka türlü g-erektirmedikçe:
"Borç İlişkisi, kamu kurum ve kuruluşlarının taraf
olduğu alacak-verecek ilişkileri dışında olup, bir sözleşme veya senet düzenlenmek suretiyle akdolunmuş her türlü alacak-verecek ilişkisini anlatır. Kredi kartı kullanılmak suretiyle- oluşan alacak-verecek ilişkisini de kapsar.
"Yasal Faiz" Mahkemeler Yasası'nın 42. maddesinin (3). fıkrası çerçevesinde, KKTC Merkez Bankası Yasası'nın 24. maddesi uyarınca saptanıp yürürlüğe konulan mevduat yıllık azami faiz oranını anlatır. "Yasal Taki-p" talep takririnin dosyalanması ile başlayan yasal süreç ile ipotekli mal satış sürecini anlatır."

29/2013 sayılı Yasanın 3. maddesi aynen şöyledir:

"3. Bu Yasanın amacı, özel hukuk kişileri arasında kurulan
borç ilişkilerinde uygulanan yüksek faiz-lerden ve/veya ülkedeki ekonomik durumdan dolayı tahsili geciken ve/veya tahsil edilemez hale gelen, bu Yasa kapsamına giren borçların mahkemeler tarafından yeniden yapılandırılmasına olanak sağlamaktır."

29/2013 sayılı Yasanın 4,5,6 ve 8. maddeleri sı-rasıyla şöyledir:

"4. Bu Yasa,
Bankalar veya kredi sağlayıcıları ile gerçek veya tüzel kişiler arasında düzenlenen borç senedi ve kredi kartı sözleşmeleri dahil her türlü sözleşme ve akdolunmuş borç ilişkisi içeren ve/veya her halükârda bu fıkrada beli-rtilen taraflar arasında her ne şekilde olursa olsun oluşan tüm borç ve alacak ilişkileri sonucunda hakkına yasal takip başlatılmış ve/veya hüküm alınmış borçları,
31.12.20012 tarihi itibarıyla donuk alacak kapsamına alınmış veya tebliğe göre alınması ger-eken borçları,
31.12.2012 tarihinden önce yürürlüğe giren yasalar uyarınca yeniden yapılandırılmış borçları, ve
İki özel hukuk kişisi arasında düzenlenen borç senedi veya her türlü sözleşme ile akdolunmuş ve/veya bu fıkrada belirtilen taraflar arasında h-er ne şekilde olursa olsun oluşan tüm borç ilişkileri dolayısıyla hakkında 1.1.2013 tarihinden önce yasal takip başlatılmış ve/veya mahkeme hükmü alınmış borçları
kapsar."

Yapılandırılmış Borç Miktarının Belirlenmesi
Tablo5.(1)Bu Yasa kapsamına- giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu, hakkında hüküm ve/veya emir alınmış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme-, uygun ve adil bulması halinde, borcun ilk kez donuğa düştüğü veya Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, Tebliğin 8'inci maddesine aykırı biçimde alacaklı ile borç-lunun anlaşması ile yeniden yapılandırılması durumunda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihteki miktarının bu Yasaya ekli Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya

çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili hüküm ve/veya yas-al takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından borç ilişkisi çerçevesinde, borcun ilk kez donuğa düştüğü, Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçl-ar hariç, Tebliğin 8'inci maddesine aykırı bir şekilde yeniden yapılandırma yapılan durumlarda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak b-orcu yeniden belirleyebilir. Bu şekilde belirlenen borca, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır. Mahkeme, uygun ve adil görmesi halinde, böyle bir borç ilişkisinden kaynaklanan daha önceki hüküm veya emirleri değiştir-ilebilir veya kaldırabilir. (2)Bu Yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu, yasal takip başlatılmış olsun veya olmasın, hakkında henüz hüküm ve/veya emir alınmamış borçlarda, bu Yasanın yürülüğe girdiği tarihten itib-aren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme, borcun ilk kez donuğa düştüğü veya Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu- borçlar hariç, Tebliğin 8'inci maddesine aykırı biçimde alacaklı ile borçlunun anlaşması ile yeniden yapılandırılması durumunda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihteki miktarının bu Yasaya ekli Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılma-sı sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından borç ilişkisi çerçevesinde, borcun ilk kez donuğa düştüğü, Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs -Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, Tebliğin 8'inci maddesine aykırı bir şekilde yeniden yapılandırma yapılan durumlarda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsa-yılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirler. Bu şekilde belirlenen borca bu tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır. (3)Bu Yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu borçlar d-ışında kalan, özel hukuk kişileri arasındaki borç ilişkilerinden kaynaklanan ve hakkında yasal takip başlatılmış ve hüküm ve/veya emir alınmış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflard-an herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme, uygun ve adil bulması halinde, borcun bu borç hakkında ilk yasal takibin başlatılmış olduğu tarihteki miktarının ekteki Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, v-arsa borç ile ilgili hüküm ve/veya yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından, borç ilişkisi çerçevesinde, yasal takibin başladığı tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması -sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirleyebilir. Bu şekilde belirlenen borca, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır. Mahkeme, uygun ve adil görmesi halinde, böyle bir borç ilişkisinden kaynaklanan dah-a önceki hüküm veya emirleri değiştirilebilir veya kaldırabilir.(4)Bu Yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu borçlar dışında kalan, özel hukuk kişileri arasındaki borç ilişkilerinden kaynaklanan ve hakkında yasal ta-kip başlatılmış ancak henüz hüküm ve/veya emir alınmamış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme, borcun bu borç hakkında ilk yasal takib-in başlatılmış olduğu tarihteki miktarının bu Yasaya ekli Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından, borç il-işkisi çerçevesinde, yasal takibin başladığı tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirler. Bu şekilde belirlenen borca bu Yasanın yürürlüğe girdiği tariht-en itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır.(5)Tebliğin yürürlüğe girmesinden önce hakkında yasal takip başlatılmış borçlarda, yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirlenen yapılandırılmış borç miktarını belirleme yönteminde esas alınacak miktar, yasal takibin- başlatılmış olduğu tarihteki borç miktarıdır.Mahkeme, böyle borçlarda, uygun ve adil görmesi halinde, bu miktarın bu Yasaya ekli tabloda düzenlenen 2002 yılı katsayısıyla çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili hüküm ve/veya ya-sal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından, borç ilişkisi çerçevesinde, yasal takibin başladığı tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak b-orcu yeniden belirleyebilir. Bu şekilde belirlenen borca, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, yalnızca yasal faiz uygulanır.Mahkeme, uygun ve adil görmesi halinde, böyle bir borç ilişkisinden kaynaklanan daha önceki hüküm veya emirleri değ-iştirilebilir veya kaldırabilir.(6)Mahkeme, bu fıkra kapsamındaki borçlarda, yeni borç miktarının belirlenmesi safhasında, taraflara, borç miktarının tespiti için gerekli bulduğu bilgi ve belgeyi makul süre içerisinde sunmaları için direktif verebilir-. Böyle bir direktifin yerine getirilmemesi durumunda mahkeme, direktifi yerine getirmeyen tarafın direktifi yerine getirinceye değin konu dava dosyasında ileri işlem yapmaktan men edilmesine karar verebilir. (7)Borçlunun, yukarıdaki fıkralar uyarınca- mahkeme tarafından belirlenmiş yeni borç miktarını aşan ödemelerinin tespit edilmesi halinde, borçluya geri ödeme yapılmaz, alacaklı tarafından başka herhangi bir alacak talep edilmez ve borç ödenmiş ve kapatılmış kabul edilir.

Yapılandırılmış Borç Mik-tarının Belirlenmesinde Mahkeme Masrafları6. Bu Yasanın 5'inci maddesi uyarınca mahkeme tarafından belirlenen borçlar için, banka ve/veya kredi sağlayıcıları tarafından herhangi bir komisyon ve/veya masraf alınamaz, bu Yasa kurallarına istinaden mahke-meye yapılan başvuru sonucunda belirlenecek hükümde, istida masrafları dışında daha önce hükmedilmiş masraflara ilaveten yeni dava masrafı talep edilemez.

Yürürlüğe Giriş8. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
-
IV. İLGİLİ ANAYASA MADDELERİ:

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ANAYASASI
BAŞLANGIÇ

Tarihi boyunca bağımsız yaşamış, hak ve özgürlükleri için savaşım vermiş büyük Türk Ulusunun ayrılmaz bir parçası bulunan,

Anavatanından koparıldığı 1878 yılından bu yana- ulusal varlığına ve yaşam hakkına yöneltilen ve özellikle 1955 yılından sonra silahlı tedhiş, saldırı ve sindirme biçiminde yoğunlaştırılan olaylar karşısında, birlik ve bütünlük içinde, yetkin bir toplum olarak direnişini örgütlemiş olan,

Toplumsal hak -ve özgürlüklere sahip olmadan, bireysel hak ve özgürlüklerin sözkonusu olamayacağını, Anavatanın doğal, tarihsel ve andlaşmalardan doğan yasal garantörlük hakkını kullanması suretiyle Kahraman Türk Silahlı Kuvvetlerinin sonuçlandırdığı ve Kıbrıs Türklüğüne- huzur, barış, güvenlik ve özgürlük ortamı içinde yaşama imkanı sağlayan Barış Harekatının yapıldığı 1974 yılına kadar süren acı deneyimlerle saptamış bulunan, ve

Tarihten, uluslararası andlaşmalardan, insan hakları beyanname ve sözleşmelerinden doğan büt-ün hakları elinden alınmak ve Kıbrıs'taki varlığı tamamen yok edilmek istenen, 21 Aralık 1963 tarihinden sonra bütün organları, yasa dışı yollarla Kıbrıs Rumlarının tekeline giren, oluşum biçimi yanında, izlediği politikalarla da sadece Kıbrıs Rumlarının d-evleti haline gelen, Pan-Helenist yayılmacılığa hizmet eden, ırkçı ve ayırımcı düşünce ve eylemlerle andlaşmalardan ve Anayasa esaslarından tamamıyla ayrılarak meşruluğunu yitirmiş bulunan Kıbrıs Cumhuriyeti karşısında, kendi kaderini tayin etme hak ve özg-ürlüğünü kullanarak, dünya ve tarih önünde, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletini ilan etmiş bulunan,

KIBRIS TÜRK HALKI

Egemenliğin kayıtsız şartsız sahibi olarak,

15 Kasım 1983 tarihinde, büyük bir coşku ve oybirliği ile kabul edilen Bağımsızlık Bild-irisini yaşama geçirmek,

Kendi yurdunda tam bir güven ve insanca bir düzen içinde varlığını sürdürmek,

İnsan hak ve özgürlüklerini, hukukun üstünlüğünü, kişilerin ve toplumun huzur ve refahını korumayı içeren çok partili, demokratik, laik ve sosyal hukuk- devletini gerçekleştirmek, ve

Atatürk ilkelerine bağlı kalmak ve özellikle O'nun "Yurtta barış, dünyada barış" ilkesini yaygınlaştırmak amaçları ile,

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kurucu Meclisinin yaptığı bu Anayasayı, 15 Kasım 1983 tarihinde kurulan K-uzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Anayasası olarak Kabul ve ilân eder, ve

Asıl güvencenin yurttaşların gönül ve iradelerinde yer aldığı inancı ile, özgürlüğe, adalete ve erdeme tutkun evlatlarının uyanık bekçiliğine emanet eder.

Devletin Şekli ve Nitelik-leri
Madde 1
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan laik bir Cumhuriyettir.

Yasama Yetkisi
Madde 4
Yasama yetkisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti halkı adına Cumhuriyet Meclisinindir.

Ana-yasanın Üstünlüğü ve Bağlayıcılığı
Madde 7
-Yasalar Anayasaya aykırı olamaz.
Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı organlarını, Devlet yönetimi makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.
-
Eşitlik
Madde 8
-Herkes, hiçbir ayırım gözetilmeksizin, Anayasa ve yasa önünde eşittir. Hiçbir kişi, aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.
Devlet organları ve yönetim makamları, bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek ve ayrıcalık -yapmamak zorundadırlar.
Ekonomik bakımdan güçsüz olanların Anayasa ve yasalar ile elde ettikleri veya edecekleri kazanımlar, bu madde ileri sürülerek ortadan kaldırılamaz.
-
Temel Hakların Niteliği ve Korunması
Madde 10
-Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahiptir.
Devlet, kişinin temel hak ve özgürlüklerini, kişi huzuru, sosyal adalet ve hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal, ekonomik ve so-syal bütün engelleri kaldırır, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlar.
Devletin yasama, yürütme ve yargı organları, kendi yetki sınırları içinde, bu Kısım kurallarının tam olarak uygulanmasını sağlamakla yükümlüdürler.-
-

Temel Hak ve Özgürlüklerin Özü ve Sınırlanması
Madde 11
Temel hak ve özgürlükler, özüne dokunmadan, kamu yararı, kamu düzeni, genel ahlak, sosyal adalet, ulusal güvenlik, genel sağlık ve kişilerin can ve mal güvenliğini sağlamak gibi nedenlerle ancak- yasalarla kısıtlanabilir.

Hak Arama Özgürlüğü ve Yasal Yargı Yolu
Madde 17
-Kimse, bu Anayasa ile veya bu Anayasa gereğince kendisine gösterilen mahkemeye başvurmak hakkından yoksun bırakılamaz. Her ne ad altında olursa olsun adli komisyonlar veya istisnai mahkemeler oluşturulması yasaktır.
Herkes, yurttaş hak ve yükümlülüklerinin- veya kendisine karşı yapılan bir suçlamanın karara bağlanmasında, yasa ile kurulan bağımsız, tarafsız ve yetkili bir mahkeme tarafından, makul bir süre içinde adil ve açık bir surette davanın dinlenmesi hakkına sahiptir. Karar gerekçeye dayanır ve açık bi-r oturumda okunur.
Ulusal güvenlik, anayasal düzen, kamu düzeni, kamu güvenliği veya genel ahlak yararına olduğu veya küçüklerin çıkarları veya tarafların özel hayatlarının korunması için gerekli olduğu ve yayının, adaletin sağlanması için mahkemece zararl-ı görüldüğü özel durumlarda, mahkeme duruşmanın kısmen veya tamamen kapalı yapılmasına karar verebilir.
Herkes:
Mahkeme önüne çıkarılması nedenlerinin kendisine bildirilmesi,
Davasını mahkemeye sunmak ve bunu hazırlamak için gerekli zamana sahip olmak,
De-lillerini göstermek veya göstertmek veya tanıkların yasaya uygun olarak doğrudan doğruya sorguya çekilmesini istemek,
(ç)Kendisinin veya yakınlarının seçtiği bir hukukçu tutmak ve adaletin sağlanması için gerekli görülüyorsa, yasanın gösterdiği şekilde -kendisine parasız bir hukukçu atanması,
-(d)Mahkemede kullanılan dili anlayamadığı veya konuşamadığı takdirde, bir tercümanın yardımından parasız yararlanmak, hakkına sahiptir.
Sözleşme Hakkı
Madde 46
-Herkes, sözleşme hukukunun genel ilkelerince konan koşullara, kısıntılara, sınırlandırmalara ve yürürlükteki yasalara uymak kaydıyla, serbestçe sözleşme yapma hakkına sahiptir. Ekonomik bakımdan güçlü kişilerin diğer kişileri istismarı yasa ile önlenir.
Sö-zleşmelerden doğan hak ve yükümlülükler kamu yararı, kamu düzeni, sosyal adalet ve ulusal güvenlik gibi nedenlerle yasa ile düzenlenebilir ve kısıtlanabilir.
Devlet yasa ile belirli yörelerdeki sosyal ve ekonomik gereksinmeleri ve özellikleri dikkate alara-k, konut kiraları konusunda gerekli önlemleri alabilir, kısıtlama ve düzenlemeler yapabilir.
-
Mahkemelerin Bağımsızlığı
Madde 136
-Yargıçlar, görevlerinde bağımsızdırlar, Anayasaya, yasaya ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlarına göre hüküm verirler.
Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında, mahkemelere ve yargıçlara emir ve talimat veremez, genelge gön-deremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.
Görülmekte olan bir dava hakkında, Cumhuriyet Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir demeçte bulunulamaz. Yasama ve Yürütme organları ile Devlet Yöneti-mi makamları, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organ ve makamlar, mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.
-
Başkan Şafak Öneri:

Meslektaşım Sayın Ahmet Kalkan'ın kararını daha önce okuma fırsatım oldu. Sayın Ahmet Kalkan'ın dava konusu Yasanın herhangi bir maddesinin Anayasa'nın Başlangıç Kısmındaki Sosyal Hukuk Devleti ilkesine, 3(4), 4, 7, 8, 10, 11, 17 ve -46. maddelerine aykırı olmadığına ilişkin ulaştığı sonuca, farklı görüş ve gerekçelerle katılırım. İlgili maddelerin Anayasa'nın 1. ve 136. maddelerine aykırı olmadığına ilişkin kararına ise, saygım baki kalarak katılamıyorum.

Anayasa'nın 9. maddesi hükm-ü uyarınca Devletin değişmez niteliklerinden sayılan, "hukuk devleti" (Anayasa'nın 1. maddesindeki tanımıyla "hukukun üstünlüğü ilkesi")nin en önemli unsurlarından birisi de yargı bağımsızlığıdır.

Adalet devletin temeli, yargı bağımsızlığı da adaletin g-üvencesidir. Erkler ayrılığı ilkesi ile hayat bulan yargı bağımsızlığı, yasama ve yürütmeye karşı Anayasal boyutta korunur. Özünde erkler ayrılığı ilkesini taşıyan yargı bağımsızlığı, demokrasiyi özümsemiş devletlerde halkın yürütme ve yasamaya karşı korun-masının en büyük güvencesidir. Yargısı bağımsız olmayan devletlerde, demokrasinin varlığından bahsetmek olanaksızdır.
Geçerli yasalar altında verilen bir mahkeme kararının, daha sonra yapılan bir yasama faaliyeti ile, ne gerekçe ile olursa olsun ortadan k-aldırılması, yargı bağımsızlığını zedeler.
Verildiği tarihte hukuken haklı nedene dayanan bir mahkeme kararının, zaman içinde sıkıntılar yaratması, yargı bağımsızlığına aykırı olarak yasama faaliyeti ile değiştirilmesine hukuken haklı bir neden teşkil etm-ez.
Daha önce verilen kesin hüküm mahiyetindeki mahkeme kararlarını değiştiren, ortadan kardıran yasama faaliyetleri, erkler ayrılığı ilkesine ve yargı bağımsızlığına aykırı olur.

Anayasa'nın 136. maddesi yargı bağımsızlığını düzenler. Anayasa'nın 136. -maddesinde yer alan, yasama organının yargıçların kararlarına herhangi bir şekilde müdahale edememesi, yargıç kararlarını değiştirememesi ve bunların yerine getirilmesini, yani infazını geciktirememesine ilişkin kurallar, yargının yasama organına karşı kor-unmasının örnekleridir.
Anayasa, 136. maddesi ile diğer kamusal makamlar yanında, yasama organına da mahkeme kararlarına uyma yükümlülüğü getirmiş, yasama organının mahkeme kararlarını değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktirecek tasarrufta bul-unamayacağını hükme bağlamıştır.

Yasamanın, daha önce verilen bir mahkeme kararına bir yasama faaliyeti ile doğrudan müdahale ederek, mahkeme kararını değiştirmesi veya yerine getirmesini geciktirmesi ile, bunu doğrudan yapmayıp mahkemeyi görevli kılara-k yapması arasında, yargı bağımsızlığına müdahale açısından herhangi bir fark yoktur.

Yasa kapsamında olan bazı borçların, Yasada belirtilen kriterler uyarınca yeniden yapılandırılması, Yasanın amacını oluşturmaktadır. Yasa bu amaçla 4. maddede belirtile-n kategorik borçlar yanında, kesin hüküm haline gelmiş borçların yeniden yapılandırılmasını da düzenlemektedir.

Bir alacak-verecek ihtilafında kesin hüküm haline gelmiş mahkeme kararı, ana para ve varsa faizlerinden oluşur.
Ekonomik koşulların dayatmas-ı ile geçmişte, gerek mevduata, gerekse kredilere çok yüksek oranda faizler uygulandığı bir dönem yaşanmıştır.
Bilahare, faizlerde kademeli olarak düşüş yaşanmasına rağmen, alınan ve kesin hüküm niteliğini kazanan mahkeme kararlarındaki yüksek faiz oranl-arının aynen kalması nedeniyle, borçların ödenemez duruma gelerek çok ciddi adaletsizliklere neden olduğuna ilişkin iddialarda büyük haklılık payı olduğu tartışmasızdır.

Yasa koyucunun, henüz icra edilmemiş bir borcun ne şekilde icra edileceğine dair ile-riye dönük kurallar getirmesi Anayasa'ya aykırılık teşkil etmeyebilir. Bunun gibi henüz kesin hüküm niteliğini kazanmamış borçlarla ilgili yeni kurallar getirilmesinin Anayasa'ya uygunluğu da Anayasal boyutta tartışılabilir.
Ancak kesin hüküm niteliğini k-azanmış ödenmemiş bir borcun yeniden yapılandırılmak suretiyle miktarını değiştirme yolunun açılması, mahkeme kararlarına müdahale teşkil eder.
Bir borç ilişkisinde tahakkuk eden faizler, borcun bir parçası olarak kabul edilir. Borç miktarı hususunda kesi-n hüküm varsa, faizler dahil borcun miktarı bakımından tartışılacak bir husus kalmamış demektir. Borcun tahsil edilememesi, taraflar arasında borcun miktarı ile ilgili bir ihtilafın devam ettiği anlamını taşımaz.

Sonuç olarak, dava konusu Yasanın ilgili -maddelerinin kesin hüküm niteliğini kazanmış mahkeme kararlarına müdahale eden hükümlerinin, Anayasa'nın 1. ve 136. maddelerine aykırı olduğu görüşündeyim.

Ahmet Kalkan:

Anayasa'ya aykırı olduğu iddia edilen ilgili Yasa maddeler