-D.15/87 Anayasa Mahkemesi: 17/87

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdki İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N.Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.

A-nayasanın 148 (1) maddesi tahtında.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 1232/86 sayılı Hukuk Davasında (Davacı: Rauf Raif Denktaş ile Davalılar: 1.Özker Özgür, 2. Yeni Düzen Gazetesi, 3. Yeni Düzen Ltd, 4. İleri Basımevi, 5. Hasan Erçakıca arasında) sunula-n konu.

Davacı namına : Fuat Veziroğlu ve Ömer Adal
Davalılar namına : Naci Talât, Ergin Ulunay ve Aytekin Musa
Amicus curiae olarak Başsavcı Yardımcısı Akın Sait

--------------
K A R A R

KONU: -

Fasıl 148 Haksız Filler Yasası'nın 17. maddesinin (1). fıkrasının veya bu fıkranın (a),(b),(c),(d),(e) bendlerinden herhangi birinin Cumhurbaşkanı olan kişiyi içerdiği oranda Anayasanın 24 ve 26. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY :
Davacı, Le-fkoşa Kaza Mahkemesinde açtığı bir dava ile davalılardan neşren iftiradan zarar ziyan talep etti. Davalılar, talep takririne karşı müdafaa takriri dosyaladılar.

Dava, duruşma için, Kaza Mahkemesi huzuruna gittiğinde davalılar, Fasıl 148 Haksız Fiiller Y-asası'nın 17. maddesinin (1). fıkrasının Cumhurbaşkanı olan kişiyi içerdiği oranda Anayasanın 24 ve 26. maddelerine aykırı olduğunu iddia ettiler. Mahkeme de ileriye sürülen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlanmakta etki-si olabileceği kanaatına vardı ve konuyu, karara bağlamak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu. Kaza Mahkemesi, ayrıca, Anayasa Mahkemesinin kararına dek davanın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ :
Davalıların iddialarının- gerekçesi özetle şöyledir:
Fasıl 148 Haksız Filler Yasası'nın 17(1)(a),(b),(c),(d), (e) maddelerinin zem ve kadih'in (iftiranın) tanımını ve esas unsurlarını içermektedir. Bu madde mutlak bir sorumluluk öngörmektedir. Tanınan savunma hakları da bu mutlak- sorumluluğu kaldırıcı nitelikte değildir. Bu durumda bir kişi iyi niyetle hareket etse ve yaptığı yanlış beyanları kasten veya bilerek yapmamış olsa veya bu hususta açık bir ihmal (reckless) göstermemiş olsa dahi yaptığı yanlış beyanların hukuki sorumlulu-ğunu yüklenmektedir. Konu Yasa maddesi, zarar ziyan varsayıldığına göre, mutlak bir sonuç da öngörmektedir. Konu Yasa maddesinin öngörmekte olduğu bu mutlak sorumluluk ve sonuç Anayasanın 24. maddesinin garanti ettiği düşünce, söz ve anlatım özgürlüğüne te-rs düşmektedir. Cumhurbaşkanının bu kadar geniş bir korunmaya ihtiyacı yoktur.

Konu Yasa maddesi, yine aynı nedenlerle, Anayasanın öngördüğü basın özgürlüğüne de ters düşmektedir. Basın, eleştirici yazılarla kamuoyunu aydınlatmak ve kamuoyu oluşturulması-nı sağlayarak devleti yönetenleri bir nevi kamu denetimine tabi tutmakla görevlidir. Basın özgürlüğü ise Anayasanın 26. maddesi ile garanti edilmiştir. Cumhurbaşkanının Yasanın 17(1) maddesinin öngördüğü şekilde geniş bir korumaya tabi tutulması basın özgü-rlüğünün özüne aykırıdır.

Davacının iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:
Anayasaya aykırılık iddialarını kanıtlamak davalılara düşmektedir. Davalılar bu yükümlülüklerini yerine getirememişlerdir.

Politikacılar söz konusu olduklarında, bu gibi daval-arda, mahkemelerin daha toleranslı olması doğrudur. Ancak bu bir Anayasaya aykırılık konusu olmayıp alt mahkemelerin yapacağı bir yorum konusudur.

Davalıların iddiaları doğru kabul edildiği takdirde bütün vatandaşlar yasa önünde eşit sayılırken Cumhurbaş-kanı sayılmayacaktır.

Anayasa Mahkemesinin sorunu olgular değil, yasalar ve Anayasadır. Esasen yasa her çeşit yanlış neşriyat için sorumluluk getirmiyor, 17. madde kapsamındakiler için getiriyor. 17. maddenin korumak istediği kavramlar Anayasanın 24(3) v-e 26(3) maddelerinde de korunmaktadır.

3. Amicus curiae olarak bulunan Başsavcı Yardımcısının görüşleri özetle şöyledir:
Davacı tarafından serdedilen görüşler doğrudur.
Anayasanın kişilere tanıdığı haklar sınırsız değildir ve Anayasada öngörüldüğü şeki-lde kısıtlanabilir.

Yasanın 17 (1) maddesindeki düzenlemeler Anayasanın korunmakta olduğu düzenlemelerdir.

Anayasanın 14(4) maddesi kişinin şeref ve haysiyetine saygı gösterilmesini öngörmektedir. 103 (5) maddesi de cumhurbaşkanı makamının tahkir edilme-mesini öngörmektedir.

Konu Yasa maddesinin Anayasanın 24 veya 26. maddelerine aykırılığı yoktur.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ :
Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasasının 17(1) maddesinin Türkçe tercümesi şöyledir:
"17(1) İftira, herhangi bir kişi tarafından b-askı, yazı,