- Anayasa Mahkemesi 17/78

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin (Başkan), Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
Anayasanın 113. mad-desi hakkında.
1978 Mali Yılı Bütçe Yasası'nın bazı kurallarının Anayasa'nın 113. maddesi uyarınca iptal edilmesi istemi (Toplumcu Kurtuluş Partisi ile Kıbrıs Türk Federe Meclisi, Lefkoşa arasında).

Davacı namına: Fuat Veziroğlu
Davalı namına: Ümit Süleym-an Onan
Zaim Necatigil(Amicus Curiae olarak)

-----------------
K A R A R
İPTAL DAVASININ KONUSU:
9 Mart 1978 tarihinde K.T.F.D. Resmi Gazetesinin Ek.I'inde yayınlanan 12/78 sayılı 1978 Mali Yıl Bütçe Yasasının 33, 34, 35, 42. maddelerinin ve Fasıl 2, Ke-sim 1, K.T.F. Meclisi, Meclis Dairesi madde 04'deki ek kadroya ilişkin kurallar, Fasıl 06, Kesim 08, madde 04'deki 15 kişilik Sivil Havacılık Dairesi ek kadrosuna ilişkin kurallar, Fasıl 07, Kesim 19, madde 04'deki Çalışma Dairesi ek kadrosuna ilişkin kur-allar, Fasıl 09, Kesim 06, madde 01'deki İstanbul Ticaret Ateşeliği ile ilgili kurallar, Fasıl 10, kesim 01, madde 04'deki ek kadroya ilişkin kurallar, Fasıl 11, Kesim 01, madde 01, Maliye Bakanlığı genel sekreter mevkii ile ilgili kural ve Fasıl 11, Kesim- 07, madde 04'deki ek kadroya ilişkin kuralların Anayasanın başlangıç kısmına, 1, 4, 65, 75, 93, 113 ve 131. maddeleri ile diğer ilgili maddelerine aykırı olduğu davacı tarafından ileri sürülmüş ve Anayasanın 113. maddesine dayanılarak iptali istenmiştir.
-

I. DAVACI GEREKÇESİNİN ÖZETİ:
Anayasaya aykırı olduğu iddia olunan madde ve kuralların bütçe yasalarının kapsamı dışında kalan konuları düzenlediğini, bu nedenle bu madde ve kuralların bütçe yasasında yer alması Anayasaya aykırıdır. Söz konusu madde ve- kurallar yasa önünde eşitlik ilkesini bozmakta, muktesep haklara tecavüz etmektedir. Dış yardımlar konusunda konan kurallar Anayasanın koyduğu kurallarla çelişkilidir. Dış anlaşmaların Federe Meclisi onayından geçmesi gerekir. Federe Meclisin bütçeye i-lişkin yetkileri hiç bir organa devredilemez. 1 KL'nın 40TL'sı sayılarak kamu görevlilerine ödeme yapılması kamu görevlilerinin muhtesep haklarına aykırıdır. Ek kadrolarla ilgili kurallar ek kadro ihdas etmek niteliğinde olup hatta bu yerlere atama yaptı-ğından Bütçe Yasasının dışında kalması gereken konular olduğundan bunlar Bütçe Yasasında yer alamaz.

II. DAVALI GEREKÇESİNİN ÖZETİ:
Bütçe Yasasının 33, 34, 35. maddeleri Anavatandan yapılan yardımları ve bu yardımların Türkiye Hükümetince verilme şartlar-ına uygun olarak kullanılmasını öngörmektedir.

Bu husus Anayasanın Geçici 1 maddesi uyarınca saklı tutulan Temel Kuralların 14. maddesine uygundur ve herhangi bir şekilde Anayasaya aykırı olmadığı gibi, bir dış andlaşma niteliğini taşımamaktadır.

Kamu -görevlilerine 1 KL'sının 40 TL'sı sayılarak ödeme yapılması 1974 Bakanlar Kurulu ve Para Kambiyo Komitesi kurallarına uygun olarak yapılmaktadır.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
İptal konusu 33, 34, 35 ve 42. maddeler aynen şöyledir:
"33.Yatırım harcamaları -Devlet Plânlama örgütü Yasası ve ona ilişkin diğer yasalarda öngörülen kurallar çerçevesinde yapılır.
T.C. Yardımları açısından ise (Yatırım-Transfer) ilgili Bakanlıklarca hazırlanan ön proje taslakları Devlet Plânlama Örgütünce değerlendirilerek T.C. -Yardım Heyetine İntikal ettirilir. Bu Heyetin değerlendirmeleri sonucu nihaî olarak Bakanlar Kurulunun onayına sunulur. 1978 Bütçesinde * işaretli yatırım projeleri T.C. Yardımlarıyle finanse edilecek ön projelerdir. Bu projeler bu maddede öngörüldüğü ş-ekilde kesinleşir.

34.Yatırım projelerinin uygulama seyrine göre, projeler arasında aktarma yapılmasına ve finansmanı ayrıca sağlanan yeni projelerin mevcut projelere eklenmesine veya başlanmamış bir kısım projenin kaldırılmasına, T.C. Yardım Heyeti-nin olumlu görüşünün alınması kaydıyle, Bakanlar Kurulu yetkilidir.

35.Kıbrıs Türk Federe Devletine, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetince verilecek kredi ve yardımların kullanım biçim ve koşullarıyla denetim esasları ve geri ödeme biçimini Türkiye Cumhuriyeti- yetkilileriyle saptanmaya Maliye Bakanı yetkilidir.

42.Bütçede öngörülen mevkilerin baremleri bu Yasaya ekli "A" Cetvelinde Kıbrıs Lirası olarak gösterilmiştir. Her mevkiye uygulanacak maaş, ek cetvelde her barem basamağı için gösterilen rakamın 40 TL -ile çarpılması suretiyle saptanır."

(2)İlgili Yasanın ek kadro veya kadrolarla ilgili kuralları:
FasılKe-simMaddeKadro
AdediKadro AdıBaremAçıklama7778020104

-
-

1
1K.T.F. MECLİSİ, MECLİS DAİRESİ EK KADRO
Başkanlık Özel Muhafı-zı Demirbaş ve Teknik Denetim Memuru

17
17

İçten doldurulacak.
İçten doldurulacak.--060804

-
-
-

-
-

-
-

1
4
2

4
2

1
1SİVİL HAVACILIK DAİRESİ EK KADRO
Müdür Muavini
Kontrolör
Kıdemli İşletme Memuru Yardımcısı
Kontrolör Yardımcısı Sınıf II
İşletme Memuru Yardımcısı Sınıf II
Elektronik Mühendisi
Danışma ve Enformasyon Memuru

25--26
21
21

11-13
14

19-23
14-17

1 münhal (içten doldurulacak)
4 münhal (içten doldurulacak)
2 münhal (içten doldurulacak)

4 münhal (dıştan doldurulacak)
2 münhal (dıştan doldurulacak)

1 münhal (dıştan doldurulacak)
1 münhal (dıştan doldurulacak)--071904

1
1
7
3ÇALIŞMA DAİRESİ EK KADRO
İş ve İşçi bulma şube amiri
Çalışma Memuru
Çalışma Memuru Sınıf II
Çalışma Memuru Sınıf III

22
19
16
13

İçten doldurulacak.
İçten doldurulacak.
İçten doldurulacak.
İçten doldurulacak.--100104

-

1İMAR İSKÂN VE REHABİLİTASYON BAKANLIĞI EK KADRO
Hukukçu

23

1 münhal (dıştan doldurulacak)--110101

1

1
1MALİYE BAKANLIĞI KADRO
Müsteşar
Genel Sekreter

28
28

Bütçe Dairesi Müdür mevkii yerine Bakanlık altında "Genel Sekreter" mevkii ihdas edilmiş olup halen Bütçe Müdürü olarak görev yapan personel, kazanılmış haklarıyla bu göreve intib-ak ettirilmiştir.--110704

-
-
-
-
-
-

1
4
6
6
2
11GÜMRÜK DAİRESİ EK KADRO
Şube Amir Yardımcısı
I. Sınıf Gümrük Memuru
II. Sınıf Gümrük Memuru
III. Sınıf Gümrük Memuru
Kadın Muayene Memuru
Gümrük Muhafızı

21
19
16
12-14
7
9

1 münhal
4 münhal
6 münhal
6 münhal
2 mü-nhal
11 münhal
Not: Ek kadro münhalleri içten doldurulamadığı takdirde dıştan doldurulacaktır.--090601

-

1SANAYİ, TİCARET VE TURİZM BAKANLIĞI İSTANBUL TİCARET ATEŞELİĞİ 1977
Memur Maaşları -

1978
117,600

+ 117, 600-

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

"KIBRIS TÜRK FEDERE DEVLETİ
ANAYASASI

-BAŞLANGIÇ

Tarihi boyunca bağımsız yaşamış, hak ve özgürlükleri için savaşmış olan Büyük Türk Ulusunun ayrılmaz bir parçası bulunan,

Anavatanından koparıldığı 1978 yılından beri, özellikle 1958,1963,1967 ve 1974 yıllarında, Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyetini-n ortak kurucusu olduğu halde Kıbrıslı Rumlar tarafından Yunanlıların da yardım ve desteği ile, ulusal varlığına yöneltilen saldırı, girişim ve eylemlere karşı savaşan ve direnen Kıbrıs Türk Toplumu,
Anavatanın doğal, tarihsel ve yasal garantörlük hakkını- kullanmak suretiyle, Kahraman Silâhlı Kuvvetlerinin zaferle gerçekleştirdiği Barış Harekâtının yeniden sağladığı hak, özgürlük ve olanaklardan yararlanarak,
Ve,
Bağımsız Kıbrıs Federal Cumhuriyetinin kurulmasına temel olmak,
Kendi Devlet sınırları için-de tam bir güvenlikle yaşamasını sağlamak,
İnsan hak ve özgürlüklerini, sosyal adaleti, kişilerin ve toplumun huzur ve refahını, demokratik, lâik ve sosyal hukuk devletini gerçekleştirmek,

Amaçlarıyle
Kurucu Meclisin yaptığı bu Anayasa'yı, 13 Şubat 19-75 tarihinde kurulan Kıbrıs Türk Federe Devletinin Anayasası olarak kabul ve ilân,
Ve onu,
Asıl güvencenin, yurttaşların gönüllerinde ve iradelerinde yer aldığı inancı ile, özgürlüğe, adalete ve erdeme tutkun evlâtlarının uyanık bekçiliğine emanet eder.-"

"Kıbrıs Türk Federe Devletinin Nitelikleri:
Madde 1.
Kıbrıs Türk Federe Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir cumhuriyettir."

"Anayasanın Üstünlüğü ve Bağlayıcılığı:
Madde 4.
Yasalar, Anayasaya aykırı ol-amaz.
Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı organlarını, devlet yönetimi makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır."

"Kıbrıs Türk Federe Meclisinin Görev ve Yetkileri:
Madde 65.
Yasa koymak, değiştirmek ve kaldırmak, bütçe ve kesin- hesap tasarılarını görüşmek ve kabul etmek, genel ve özel af ilânına, mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek, andlaşmaları onaylamak Kıbrıs Türk Federe Meclisinin yetkilerindendir."
"Bütçenin Görüşülmesi ve Kabu-lü:
Madde 75.
Bütçe tasarısı Kıbrıs Türk Federe Bakanlar Kurulu tarafından malî yıl başından en az iki ay önce, Meclise sunulur.
Bütçe Komitesi, en geç bir ay içinde, bütçe konusundaki çalışmalarını bitirir.
Milletvekilleri, bütçe tasarısının Meclis Genel -Kurulunda görüşülmesi sırasında, gider artırıcı veya belli gelirleri azaltıcı önerilerde bulunamazlar.
Devlet Başkanı, Meclis tarafından kabul edilen bütçe yasasını on gün içinde Resmî Gazetede yayınlar."

"Kamu Görevlileri ile ilgili Kurallar:
Madde 93.-
Devletin ve diğer kamu kuruluşlarının, genel yönetim ilkelerine göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asıl ve sürekli görevler, kamu görevlileri eliyle yürütülür.
Kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, ödev ve yetkileri, -hakları ve yükümleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri yasayla düzenlenir.
Kamu görevlilerinin atanmalarını, onaylanmalarını, sürekli veya emeklilik hakkı veren kadrolara yerleştirilmelerini, terfilerini, nakillerini, emekliye sevklerini, azil ve -görevden uzaklaştırma da dahil olmak üzere, disiplin işlemlerini yapmak üzere, tarafsız ve bağımsız organ veya organlar kurulur. Bu organ veya organların kuruluşu ve işleyişi yasa ile düzenlenir, Anayasanın bu konudaki diğer kuralları saklıdır.
Kamu görev-lileri hakkında yapılacak disiplin kovuşturmalarında, isnat olunan hususun ilgiliye açıkça ve yazılı olarak bildirilmesi, yazılı savunmasının istenmesi ve savunma için belli bir süre tanınması gereklidir. Bu ilkelere uyulmadıkça disiplin cezası verilemez.-
Disiplin kararları, yargı mercilerinin denetimi dışında bırakılamaz.
Güvenlik kamu görevlilerinin, özel yasa ile düzenlenen kuralları saklıdır.
Üst kademe yöneticiliği yapan kamu görevlileri, ilgili bakan, Başbakan ve Devlet Başkanının imzalarını ta-şıyan kararname ile atanır. Bu konudaki kurallar yasa ile düzenlenir."

"Yasalara Karşı İptal Davası:
Madde 113.
Devlet Başkanı, Kıbrıs Türk Federe Meclisinde grubu bulunan veya bulunmayan siyasal partiler, siyasal gruplar ve en az yedi milletvekili v-eya kendi varlık ve görevlerini ilgilendiren alanlarda yasa ile saptanacak diğer kurum, kuruluş, sendika (sendikalar federasyonu, sendikalar konfederasyonunu da kapsar) veya makamlar, bir yasanın veya herhangi bir yasanın herhangi belli bir kuralının veya -Kıbrıs Türk Federe Meclisinin herhangi bir kararının Anayasanın herhangi bir kuralına aykırı veya ona uygun olmadığı gerekçesi ile Anayasa Mahkemesi olarak görev yapan Yüksek Mahkemede, doğrudan doğruya iptal davası açabilirler.
Anayasa Mahkemesi olarak gö-rev yapan Yüksek Mahkemede doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, iptali istenen yasanın veya herhangi bir yasanın herhangi belli bir kuralının veya Kıbrıs Türk Federe Meclisinin kararının Resmi Gazetede yayınlanmasından başlayarak doksan gün sonra düşe-r."

"Kamu Görevlilerinin Haklarının Saklı Tutulması:
Madde 131.
Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi bulunan herhangi bir kişi, bu tarihten sonra, kendisine bu tarihe kadar uygulanan aynı hizmet koşullarına bağlı olmak hakkına sahipt-ir. Bu hizmet koşulları, Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte veya ondan sonra Kıbrıs Türk Federe Devletinin kamu görevlisi bulunduğu sürece, herhangi bir kişi aleyhine değiştirilemez. Bu maddede belirtilen kamu görevlileri yeni bir atama işlemi-ne gerek olmaksızın görevlerine devam ederler.
Bu madde bakımından, kamu görevlisi, Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce, Kıbrıs Türk Federe Devletinin kamu hizmetinde herhangi bir hizmeti gören kişiyi kapsar.
Yüksek Mahkeme Başkan ve üyeleri il-e tüm yargıçlar, Başsavcı ve savcılar, Başmurakıp ve güvenlik kuvvetlerindeki görevliler de kamu görevlisi tanımının kapsamına girer ve tüm hakları saklıdır.
Bu madde bakımından, hizmet koşulları, 16 Ağustos 1960 tarihli Anayasaya, bu Anayasaya uygun olara-k 21 Aralık 1963 tarihine kadar kabul edilmiş mevzuata, 28 Aralık 1967 tarihli Kıbrıs Türk Yönetimi Temel Kuralları ve tâdillerine, bunlara uygun olarak kabul edilmiş mevzuat ve ilkelere, Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi Yürütme Kurulu ve Meclisinin 13 ve 18 Şu-bat 1975 tarihlerinde birleşik olarak yaptıkları toplantıda alınan kararlara, bunlara uygun olarak kabul edilmiş mevzuata göre saptanmış ücret, izin, azil, görevden uzaklaştırma, emeklilik maaşı, ikramiyeleri ve benzeri hakları kapsar."

"Mevzuat Kurallar-ının Geçerliliği:
Geçici Madde 1.
16 Ağustos 1960 tarihli Anayasanın ve bu Anayasaya uygun olarak, 21 Aralık 1963 tarihine kadar kabul edilmiş mevzuatın, 28 Aralık 1967 tarihli Kıbrıs Türk Yönetimi Temel Kurallarının ve tadillerinin ve bunlara uygun olarak- kabul edilmiş mevzuatın, Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi Yürütme Kurulu ve Meclisinin 13 ve 18 Şubat 1975 tarihlerinde birleşik olarak yaptıkları toplantılarda alınan kararların ve bunlara uygun olarak kabul edilmiş mevzuatın, bu Anayasanın kurallarına veya b-u Anayasa uyarınca konulacak yasalara aykırı olmayanları, yürürlükte kalır.
Bu Anayasada öngörülen yasalar, Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak altı ay içinde yapılır.
Bu Anayasada öngörülen yasalar yürürlüğe konuluncaya ve örgütler kuruluncay-a kadar bu maddenin (1). fıkrasında belirtilen anayasal kurallar ile mevcut mevzuat yürürlükte kalır ve örgütler görevlerine devam ederler."

V. İLGİLİ TEMEL KURALLAR'IN METNİ:

"Madde 14.
Türkiye'den sağlanan her türlü yardımlar, bu yardımların veri-lme şartlarına uygun olarak kullanılır."

VI. İNCELEME:
İptal dilekçesinde, itiraznamede ve duruşma esnasında ileri sürülen iddia ve gerekçeler, iptali istenilen yasa hüküm ve kurallar, Anayasaya aykırılık iddiasına dayanıklık eden ve konuyu ilgilendiren- Anayasa maddeleri incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

K.T.F. Meclisinin görev ve yetkilerini belirleyen Anayasanın 65. maddesine göre yasa koymak, değiştirmek ve kaldırmak, bütçe ve kesin hesap tasarılarını görüşmek ve kabul etmek, genel ve -özel af ilânına, mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek, and