-D. 3/85 Anayasa Mahkemesi: 15/84
(Ceza Dava No. 442/84, Lefkoşa)
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N.Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Al-tay.
Anayasanın 114. maddesi hakkında.
-
Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 442/84 sayılı ceza davasında (Başsavcılık ile Mahmut Hüdaverdi ve diğerleri) arasında sunulan konu.

İddia Makamı namına: Başsavcı Yardımcısı Akın Sait.
Sanıklar namına: Rifat Reis.

------------

K A R A R

KONU:
Fas-ıl 151 Bahse Tutuşma Evleri, Kumarhaneler ve Kumarı Önleme Yasasının 12. maddesinin Anayasanın 1. maddesi, 28. maddesinin (4). fıkrası ve 103. maddesine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Sanık (1) dışındaki diğer sanıklar, Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzurunda, -Fasıl 151 Bahse Tutuşma Evleri, Kumarhaneler ve Kumarı Önleme Yasasının 6(1), 12, 13 ve 15. maddelerine aykırı olarak, 5.1.1984 tarihinde, Lefkoşa'da, sanık (1)'in sahibi bulunduğu Jokey Kulübünde, para ile zar oynamakla, sanık (1) ve (2) ise, aynı Yasanı-n 3(1)(a)(2) maddesine ve Fasıl 154 Ceza Yasasının 20. maddesine aykırı olarak, sahibi ve çalıştırıcısı bulundukları Jokey Kulübünü kumarhane olarak kullanmakla ve aynı Yasanın 6(1)(3), 12, 13 ve 15. maddeleri ile Fasıl 154'ün 4 ve 20. maddelerine aykırı o-larak tasarruflarında kumar aleti yani bir adet portatif rulet bulundurmakla itham edildiler.

Dava duruşma için Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzuruna geldiğinde sanıklar tarafından müdafaa avukatı Fasıl 151 Bahse Tutuşma Evleri, Kumarhaneler ve Kumarı Önleme Y-asasının 12. maddesinin Anayasanın 1. maddesine, 28. maddesinin (4). fıkrasına ve 103. maddesine aykırı olduğunu iddia etti. Mahkeme de ileriye sürülen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki ihtilâfın karara bağlanmasında etkisi olabileceği kan-aatına vardı ve konuyu karara bağlanmak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Yüksek Mahkemenin kararına dek davayı durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Sanıkların iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Her sanık yargılanırken mahkeme hu-zurunda susma hakkına sahiptir. Halbuki Yasanın 12. maddesi altında yargılanan bir sanık, bir takım olayların ortaya konmaları halinde mutlaka konuşup bunları bertaraf etmekle mükelleftir ve bu nedenle susma hakkını yitirir. Bu ise hukukun üstünlüğünü ön-gören Anayasanın 1. maddesine aykırıdır.

Anayasanın 28. maddesinin (4). fıkrası bir sanığın suçunun İddia Makamı tarafından ispat edilmesini öngörür. Yasanın 12. maddesi ise bir anlamda sanığın kendi suçsuzluğunu ispat etmesini öngörür ve bu nedenle A-nayasanın 28(4) maddesine aykırıdır.

Yasanın 12. maddesi vicdani kanaat prensibini ihlâl ettiği cihetle Anayasanın 103. maddesinin (1). fıkrasına da aykırıdır.

2. İddia Makamının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Esas itibarı ile yapılan iddia kon-u maddenin Anayasanın 28(4) maddesine aykırı olduğu merkezindedir. Anayasanın bu maddesine göre suçluluğu kanıtlama yükümlülüğü yasa ile belirlendiği şekilde yerine getirilir. Sanığa suçsuzluğu kanıtlama külfeti getirilmiş değildir. Yasanın 12. maddesin-in Anayasanın bu maddesine aykırılığı yoktur.
Yasanın 12. maddesi sanığı konuşmaya mecbur etmez. Sanık, diğer davalardaki sanıklar için olduğu gibi, isterse konuşur. Esasen hukuk üstünlüğü prensibinin susma hakkı içerdiğine dair bir anayasal kural yoktu-r. Anayasanın 1. maddesine aykırılık mevcut değildir.

Anayasanın 103(1) maddesinin konu ile ilgisi yoktur. Yasanın 12. maddesi yargıcın vicdanına göre karar verme yetkisini ihlâl etmez.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
Fasıl 151 Bahse Tutuşma Evleri, Kumarha-neler ve Kumarı Önleme Yasasının 12. maddesi şöyledir:

"12.(1)Bu Yasanın, bir kumarhaneyi ilgilendiren kuralları uyarınca girilen her yer, aksi ispatlanana kadar, aşağıdaki durumların herhangi birinde sahibi, işgalcisi veya yönetici tarafından muhafaza- edilen veya kullanılan bir kumarhane varsayılır.(a)O yerin içinde veya o yerde bulunan veya o yerden kaçmakta olan herhangi bir kişinin üzerinde kumar oynamada kullanılan herhangi bir alet veya cihaz bulunursa,(b)Bu Yasa kuralları uyarınca hareket e-tmekte olan herhangi bir polis memuru veya yardımcılarından biri yere veya herhangi bir kısmına girmekten veya yaklaşmaktan kasten önlenir, engellenir veya geciktirilirse,(c)O yerin herhangi bir kısmına giden geçit veya merdiven ayağı veya giriş yolu mu-tat olmayan şekilde dar veya dik ise veya oraya başka surette geçiş zor ise veya herhangi bir kısmı, içeride bulunanların başkalarının yaklaşması veya içeri girmesini görmesi veya saptamasını veya tehlike işareti vermesini veya oradan kaçmanın kolaylaştırı-lmasını mümkün kılmak için bir özel tertibat veya girişi önlemek, engellemek veya geciktirmek için mutat olmayan veya mutat dışı bir derecede çok vasıtalarla techiz edilmişse, veya(d)Bazı kişilerin oradan kaçmakta olduğu görülür veya işitilirse.

(2-)Bu Yasa kuralları uyarınca bir kumarhaneye girmekte olduğu bir sırada kumarhanede bulunan veya kumarhaneden kaçmakta olan herhangi bir kişi, aksi ispat edilmedikçe, orada kumar oynamakta veya oynamış olduğu varsayılır.(3)Bu maddenin (1) ve (2). fıkra-larındaki Karineler, kumarhaneler ve oralarda kumar oynayanlara uygulandıkları şekilde, ayrıntılarla ilgili gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra, bu Yasanın 6. maddesinin şamil olduğu oyunlardan herhangi birinin oynanması ile ilgili olarak girilen herha-ngi bir yere ve orada bulunan veya oradan kaçmakta olan kişilere de uygulanır."

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

"Madde 1.
Kıbrıs Türk Federe Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir cumhuriyettir."

"Madd-e 28(4).
Bir suçtan sanık herkes, suçluluğu yasaya uygun olarak ispat edilinceye kadar suçsuz sayılır."

"Madde 103(1).
Yargıçlar, görevlerinde bağımsızdırlar, Anayasaya, yasaya, hukuka ve vicdani kanaatlarına göre hüküm verirler."

V. İNCELEME:-
Sunulan soru ile ilgili yasa metinleri, Anayasa kuralları ve tarafların kamu ile ilgili iddia ve görüşleri incelendi ve gereği görüşülüp düşünüldü.

Yasanın 12. maddesi, bazı olgu veya olguların kanıtlanması halinde maddede sözü edilen suç veya suçları-n işlenmiş olduğuna dair nakzedilebilir yasal karinelerin ortaya çıkmasını öngörmekte ise de bir sanığın mahkeme huzurunda konuşmasını veya şahadet vermesini öngören veya zorlayan bir kural içermemektedir. Sanık, diğer davalarda olduğu gibi, yasanın ö