-D. 9/2017Anayasa Mahkemesi : 14/2015

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti : Narin F.Şefik (Başkan), Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu, Tanju Öncül, Bertan Özerdağ.

Anayasa'nın 148. maddesi Hakkında.

Lefkoş-a Kaza Mahkemesinin 8968/2013 sayılı davada
(Davacı: Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd. Lefkoşa ile Davalı: No.1- Mustafa Kansay, Gönyeli - Lefkoşa ve diğerleri arasında) sunulan konu.

Havale eden Davacı namına: Avukat Murat M. Hakkı
Aleyhine h-avale edilen Davalı namına: Avukat Serhan Çinar
Amicus Curiae olarak Başsavcılığı temsilen Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu.

-------------

K A R A R

I.KONU :

Lefkoşa Kaza Mahkemesinin, 25.06.2015 tarihinde Anayasa'nın 148. madde-si tahtında, aşağıdaki soruyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak yaptığı havale.

"29/2013 sayılı Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası'nın 2,3,4-,5,6,6 A ve 8. maddelerinin Anayasa'nın 36(3),41 (1)(c),41(2) ve 63. maddelerine aykırı olup olmadığı"

Havaleyi Talep Eden/Davacı Avukatı, zapt-ı dava safhasında, talebini, 29/2013 sayılı Yasanın 2. maddesi, 4. maddenin (1). fıkrasının (A) ve (B) bent-leri, 5. maddenin (2). fıkrası ve 6A maddesinin (1),(2) ve (3)'üncü fıkraları ile sınırlamış, bu maddelerin Anayasa'nın 36(3),41(1)(c),41(2) ve 63. maddelerine aykırı olup olmadığının karara bağlanmasını talep etmiştir.

II.OLAY :

Havaleyi Talep Eden/Da-vacı Avukatı, 9.12.2013 tarihinde Davalılar aleyhine, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde, bu havaleye konu 8968/2013 sayılı davayı dosyalayarak, Davalılar aleyhine müştereken ve münferiden 187,181.92 Sterlin, bu miktar üzerinden talep takririnde belirtildiği gibi y-ıllık %10 ana paraya kapitalize edilecek şekilde faiz ve talep ettikleri sair hususlar yanında, borca konu ipotekli gayrimenkullerin satışını talep etti.

Davalılar, Avukatları vasıtasıyla, 20.10.2014 tarihinde dosyaladıkları müdafaa ve mukabil talep takr-irinde Davacının iddialarını reddederek, Davacı ile Davalılar arasında dava konusu hesabın açıldığı tarihten itibaren uygulanacak mevzuatın, değiştirilmiş şekli ile 29/2013 sayılı Yasa kuralları olduğunu ileri sürdüler ve mukabil talep altında dava konusu -hesabın donuk hesap muamelesi görmesini ve borcun 29/2013 sayılı Yasa altında tespitini talep ettiler.

Davacının müdafaaya cevap ve mukabil talebe müdafaa takriri dosyalaması ve layihaların tamamlanması üzerine, tarafların dosyaladıkları 12.11.2014 ve 17-.11.2014 tarihli istidaların görüşüldüğü 3.6.2015 tarihinde, Davacı Avukatı Mahkemeye bir hitapta bulunarak, 29/2013 sayılı Yasa ve bahsi edilen maddelerin, davanın karara bağlanmasında tatbik edilecek kurallar olduğu konusunda ihtilaf olmadığını, dolayısı-yla uyuşmazlığın karara bağlanmasında etken olduklarını ileri sürerek, konunun Anayasa Mahkemesine havalesini talep etti.

Tarafları dinleyen Lefkoşa Kaza Mahkemesi, konu maddelerin davanın karara bağlanmasında etken olduğuna bulgu yaptıktan sonra, olgula-rla ilgili herhangi bir bulguya varmadan, karara bağlaması için konuyu Anayasa Mahkemesine havale etti.

III.TARAFLARIN İDDİALARININ GEREKÇESİ:

Davacının İddalarının Gerekçesi:

Davacı Avukatı hitabına başlamadan önce Mahkemeden izin alarak, Mahkeme Mem-uru Umut Özsöz'ü ve Davacı Bankanın Krediler Bölümü Müdür vekili Mehmet Öksüzoğluları'nı tanık olarak dinletti. Duruşmada dava konusu hesaba ait ekstre itirazsız olarak Emare No.1 olarak ibraz edildi.

Tanıkların dinlenmesi tamamlandıktan sonra Davacı Avu-katı Mahkemeye uzun bir hitapta bulundu. Davacı Avukatının iddialarını ana başlıklar altında aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür.

29/2013 sayılı Yasa, Davacının kazanılmış haklarını etkilemekte ve Anayasa'nın 36. maddesi bağlamında mal varlığının değerini- fiilen azaltan kısıtlama ve sınırlamalar getirmektedir. Bu çerçevede, Anayasa'nın ilgili maddelerinin teorisi ve/veya tatbiki Avrupa İnsan Hakları Konvansiyonu ve AİHM kararları ile birlikte yapılmalı, bu çerçevede mülkiyet hakkının korunması ile ilgili K-onvansiyona Ek Birinci Protokolün 1. maddesi, Anayasa'nın 36(3) maddesine aykırılık taleplerinde dikkate alınmalıdır.

Mülkiyet hakkı taşınır ve taşınmaz malları kapsadığı gibi, hak ve alacakları da içermektedir. Bu nedenle, taraflar arasındaki olası ihti-lafların, davalaşma öncesi, ilgili zamanda esas alınan yerleşmiş içtihatlar ve/veya mevzuat ışığında karara bağlanacağına ve/veya finansal yükümlülük yaratan bir eylemin geriye dönük olarak geçersiz kılınamayacağına dair bir meşru beklentinin ,aynı ek prot-okol, yani mülkiyet hakkı korumasında olduğu teyit edildiğinden, 29/2013 sayılı Yasa ile öngörülen geriye dönük uygulamalar Anayasa'nın 36 (3) maddesine aykırıdır.

Alacaklarla bağlantılı olarak belirtilenlere ilaveten, Davacının Davalılardan talep etme h-akkı olduğu tüm faiz haklarının da aynı anayasal güvence altında olması nedeniyle aynı iddialar faiz alacağı için de geçerlidir. Neticede, mürekkep faiz işlenmesi ile oluşan miktar, yıl veya yıllar itibarıyla anapara olarak kabul edildiğinden, herhangi bir- yasada aksine hüküm olmadığı müddetçe, geriye dönük olarak uygulanamayacağı bizim sistemimizin esası olup, aksi uygulama mülkiyet hakkının özüne müdahaledir. 29/2013 sayılı Yasanın uygulanma alanı, 4. maddenin (1). fıkrasında açıkça belirtildiği gibi, Yas-anın yürürlüğe girdiği tarihten önceki olgulara ve olaylara dayandığından, bu hali ile geriye dönük bir düzenlemedir ve mülkiyet hakkını kısıtlar niteliktedir.

Bu davadaki borç ilişkisi enflasyonun tek haneli olduğu bir dönemde, faizin, normal ve/veya pi-yasa koşullarıyla uyumlu olduğu bir konjonktürde oluştuğundan, her hal ve kârda 2002 ve ondan önceki dönemlerde aynı sepette değerlendirilmesi makul ve adil değildir. Yasanın buna cevaz veren 5(2) maddesindeki uygulama, yatırım ve çekilişlere farklı kıstas- getirdiğinden alacak hakkını ortadan kaldırmaktadır.

Hal böyle iken, temel yasalar tadil edilmeden, tüzük ya da ikincil yasa niteliğindeki düzenlemelerle sözleşmeden doğan haklara zımni yasak getirilemez. 29/2013 sayılı Yasanın 2(4) ve 5(2) maddesi, 5.1-2.2013 öncesi dönemde de donuk tarihi sonrası çekilişler usulsüz ve/veya gayriyasal işlem gibi muameleye tabi tutulduğundan, bankalar aleyhine borçlu lehine borç miktarını haksız şekilde düşürmekte olup, Anayasa'nın 36(3) maddesine aykırıdır.

29/2013 say-ılı Yasanın 6 A maddesinin (1). fıkrası, Davalılara, borcu 108 aya kadar taksitlendirme imkanı vermektedir. Böyle bir yöntem, Davacının alacağını belirsiz hale getirmektedir. Bu durum 1. Ek Protokol madde 1 ile yorumlanması halinde mülkiyet hakkına aykırıl-ık oluşturmaktadır.

29/2013 sayılı Yasa ile mülkiyet hakkına getirilen kısıtlama ve kayıplar, Anayasa'nın 41. maddesi altında tazminat ödenmesini gerektirecek kamulaştırma sorunu doğurmaktadır. Kısıtlama yapılmadığından, düzenleme Anayasa'nın 41. maddesi-ne aykırıdır.

29/2013 sayılı Yasa ile geniş bir halk kitlesinin borç yükünü azaltıp ekonomiye geri dönüşlerini sağlamak amacı güdülmüş ise, ortaya çıkacak ekonomik ferahlama bankaların sırtından değil de devletin eliyle gerçekleştirilmeliydi. Yasa, yarat-tığı sonuçlar itibarıyla Davacı gibi kooperatifleri ekonomik açıdan zarara uğratmıştır. Bu sonuç Anayasa'nın 63. maddesine aykırıdır.

2) Davalıların İddialarının Gerekçesi:

Davacı Avukatının hitabından sonra söz alan Davalılar Avukatı, hitabında özetle:- Davacının bir dava açtığını, Davalıların müdafaalarını ortaya koyduklarını, ortada sözleşmeden kaynaklanan bir talep olduğunu, davanın karara bağlanmadığını, alacak talebi ile ilgili herhangi bir tahsilat olmadığını,Davacının talebinin 18/2013 sayılı kara-r ışığında kazanılmış bir hak olarak ve/veya mülkiyet kavramı içerisinde değerlendirilemeyeceğini, tüm sonuçlarıyla edinilmiş bir hakkı olmadığını, Davacının kazanılmış bir hakkından bahsedilemeyeceğini, mülkiyet haklarının ihlalinin söz konusu olmadığını,- mülkiyete dönüşmeyen bir alacağın kamulaştırılmasının söz konusu olamayacağını, devlete geçen bir menfaat bulunmadığı gibi Davacının mameleki içerisinde olmayan taşınır veya taşınmaz malın kamulaştırılması söz konusu olmadığından Anayasa'nın 41. maddesine- aykırılık bulunmadığını, kooperatifçiliğin gelişiminin engellenmesinin söz konusu olmadığını, bir kişinin borcunun yapılandırılması ile kooperatifçiliğin zarar göremeyeceğini, kooperatifçilik bakımından Anayasa'ya aykırı bir düzenleme olmadığını ileri sür-müştür.

Başsavcılığın İddialarının Gerekçesi:

Havaleye Amicus Curiae olarak katılan Başsavcılık hitabında, özetle: Alacak hakkının mülkiyet hakkına dahil olduğunu, AİHM'ne göre mülkiyet hakkına yani possession'a dahil olması için alacağın icra edilebili-r bir hak olması gerektiğini, bu meselede Davacının icra edilebilir bir alacağının mevcut olmadığını, Davacının davasında başarılı olup olamayacağının belli olmadığını, bu meselenin AİHM kararları ışığında mülkiyet hakkını etkilemediğini, mülkiyet hakkının- yasa ile sınırlanabileceğini, bunun ancak kamu yararına olabileceğini, ölçülü ve orantılı olmak koşuluyla müdahalenin yapılabileceğini, Yasanın kamu yararı amacı ile çıkarıldığının açık olduğunu, kesinlikle anaparaya dokunulmadığını, faizlerin belli bir s-ınırlamaya tabi tutulduğunu, bunun ölçülü ve orantılı bir sınırlama olduğunu, mülkiyet hakkına aykırı bir düzenleme olmadığını, kamulaştırma ve kooperatifçiliğe aykırı bir durum bulunmadığını, bu nedenle Anayasa'nın 36(3),41 ve 63. maddelerine aykırılık ol-madığını ileri sürmüştür.

IV.İLGİLİ YASA MADDELERİ:

29/2013 Sayılı Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası'nın (2). maddesinde yer alan "borç ilişkisi", "yasal faiz" ve "yasa-l takip" tefsirleri aynen şöyledir:

"2. Bu Yasada, metin başka türlü gerektirmedikçe,
"Borç İlişkisi, kamu kurum ve kuruluşlarının taraf
olduğu alacak-verecek ilişkileri dışında olup, bir sözleşme veya senet düzenlenmek suretiyle akdolunmuş her t-ürlü alacak-verecek ilişkisini anlatır. Kredi kartı kullanılmak suretiyle oluşan alacak-verecek ilişkisini de kapsar.
"Yasal Faiz" Mahkemeler Yasası'nın 42. maddesinin (3).
fıkrası çerçevesinde, KKTC Merkez Bankası Yasası'nın 24. maddesi uyarınca s-aptanıp yürürlüğe konulan mevduat yıllık azami faiz oranını anlatır. "
"Yasal Takip" talep takririnin dosyalanması ile başlayan yasal süreç ile ipotekli mal satış sürecini anlatır."

29/2013 sayılı Yasanın bu havaleye konu 4. maddesinin (1). fıkrasının (A-) ve (B) bentleri, 5. maddenin (2). fıkrası ve 6A maddesinin (1),(2), ve (3).fıkraları sırasıyla şöyledir:

"Kapsam. 4.Bu Yasa:

Bankalar ve kredi sağlayıcıları ile gerçek veya tüzel kişiler arasında düzenlenen borç senedi ve kredi kartı sözleşmeleri dah-il her türlü sözleşme ve akdolunmuş borç ilişkisi içeren ve/veya her halûkarda bu fıkrada belirtilen taraflar arasında her ne şekilde olursa olsun oluşan tüm borç ve alacak ilişkileri sonucunda ortaya çıkan, hakkında yasal takip başlatılmış ve/veya hüküm a-lınmış olsun veya olmasın tüm borçlardan,

(A) 31.12.2012 tarihi itibarıyla donuk
alacak kapsamına alınmış veya Tebliğe
göre alınması gereken borçları,
(B) 31.12.2012 tarihinden ö-nce yürürlüğe
giren yasalar uyarınca yeniden
yapılandırılmış borçları,

"Yapılandırılmış 5. (2) Bu yasa kapsamına giren ve bankaların
Borç Miktarının ve kredi sağlayıcıların alacaklı
Belirlenmesi. olduğu, yasal- takip başlatılmış olsun
veya olmasın, hakkında henüz hüküm
ve/veya emir alınmamış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herha-ngi birinin müracaatı üzerine mahkeme, borcun ilk kez donuğa düştüğü veya Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, Tebliğin 8'inci maddesine aykırı biçimde alacaklı il-e borçlunun anlaşması ile yeniden yapılandırılması durumunda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihteki miktarının bu Yasaya ekli Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili yasal takip n-edeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından borç ilişkisi çerçevesinde, borcun ilk kez donuğa düştüğü, Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, -Tebliğin 8'inci maddesine aykırı bir şekilde yeniden yapılandırma yapılan durumlarda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yenid-en belirler. Bu şekilde belirlenen borca bu tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır."

6A.(1) "Mahkeme, borçlunun müracaatı üzerine, bu Yasanın
5'inci maddesi uyarınca belirlenen borcun miktarı Türk Lirasında veya dövizde 30,000 TL (Otuz Bin Tür-k Lirası)'yi aşmıyorsa üç yıla, 30,000 TL(Otuz Bin Türk Lirası)'den fazla 40,000TL (Kırk Bin Türk Lirası)'den azsa dört yıla, 40,000 TL (Kırk Bin Türk Lirası)'den fazla 50,000 TL (Elli Bin Türk Lirası)'den azsa beş yıla, 50,000 (Elli Bin Türk Lirası)'den f-azla 60,000 TL (Altmış Bin Türk Lirası)'den azsa altı yıla, 60,000 TL (Altmış Bin Türk Lirası)'den fazla 70,000 TL (Yetmiş Bin Türk Lirası)'den azsa yedi yıla, 70,000 TL (Yetmiş Bin Türk Lirası)'den fazla 80,000 TL (Seksen Bin Türk Lirası)'den azsa sekiz y-ıla, 80,000 TL (Seksen Bin Türk Lirası)'den fazla ise dokuz yıla kadar aylık taksitlerle ödemeyi sağlayacak şekilde taksitli hüküm verir.
(2)Bu madde uyarınca taksitlendirilen ve bankaların
ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu borçlara, -
Mahkemenin bu Yasanın 5'inci maddesi uyarınca
borcu belirlediği tarihte,
(A) İlgili bankanın kredilere uyguladığı ve Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasına
bildirdiği,
(B) İlgili kredi sağlayı-cısının kredilere
uyguladığı en düşük cari kredi faiz oranı
uygulanır.
Ancak yıllık azami faiz oranı, her halülârda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasının belirlediği reeskont ticari faiz oranının Türk Lirası cinsi borçlarda- 1.5 (Bir buçuk) katını, döviz cinsi borçlarda 2(İki) katını aşamaz.
Bu madde uyarınca taksitlendirilen ve alacaklı tarafın banka veya kredi sağlayıcısı olmadığı borçlara, Mahkemenin bu Yasanın 5'inci maddesi uyarınca borcu belirlediği tarihte Kuzey Kıbrı-s Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasının belirlediği reeskont ticari faiz oranının Türk Lirası cinsi borçlarda 1.5 (Bir buçuk) katı, döviz cinsi borçlarda 2 (İki) katı faiz oranı uygulanır.

Mahkeme, bu madde uyarınca taksitli hüküm
verirken, borçlunun her- türlü taşınmaz mallarını ve/veya bir sicile işlenen haklarını, deniz taşıtlarını ve/veya motorlu taşıtlarını hükmedilen taksitlendirme süresi boyunca devredemeyeceğine, ipotek veya başka herhangi bir yükümlülük altına koyamayacağına dair bir emir verebili-r.
Borçlunun, bu madde uyarınca taksitlendirilen borcunun en az %75 (Yüzde Yetmiş Beş)'ini ödemiş olması veya Mahkemeyi borcunun tamamını ödeyeceği konusunda ikna etmesi durumunda, Mahkeme, bu gibi bir emri kaldırabilir veya değiştirebilir.
Bu fık-ra amaçları bakımından "devretmek" ve
"ipotek", Taşınmaz Mal (Devir ve
İpotek) Yasasında kendilerine verilen anlamları
taşır.

V.İLGİLİ ANAYASA MADDELERİ:

"Mülkiyet Hakkına Ait Genel Kural,

Madde 36 -(3) Mal varlığının ekonomik değerini fiilen azaltan
kısıntı ve sınırlandırmalar için derhal tam bir tazminat ödenir, anlaşmazlık halinde tazminatı hukuk mahkemesi saptar."

"Kamulaştırma:
Madde 41(1) Devlet, Belediyeler, yasanın kendilerine
kamulaş-tırma hakkı tanıdığı kamu tüzel kişileri veya kamu yararı güden kuruluşlar,
a) ........
b) ........
c) Anlaşmazlık çıktığı takdirde, bir hukuk mahkemesine saptanacak tam ve hakkaniyete uygun bir tazminatın hemen veya yasanın belirleyeceği beş yılı aşmaya-n taksitlerle ödenmesi koşuluyla, herhangi bir taşınır veya taşınmaz malı veya bu gibi mal üzerindeki herhangi bir hak veya yararı kamulaştırmaya yetkilidirler.
(2) Kamulaştırma bedelinin hesaplanma biçim ve
usulleri yasa ile düzen-lenir."

"Kooperatifçiliğin Geliştirilmesi:

Madde 63 Devlet, kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak
önlemleri alır ve kooperatiflerin demokratik ilkelere uygun olarak çalışmalarını yasa ile düzenler."

VI. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ:

Mülk-iyet Hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine, 20 Mart 1952 tarihinde Paris'te imzalanan ve 18 Mayıs 1954 tarihinde yürürlüğe giren Ek 1 Protokolun 1. maddesi ile dahil olmuştur. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine dahil olan "Mülkiyet Hakkı" metni şöyledir.-

"Mülkiyetin Korunması:

Her gerçek ve tüzel kişinin, mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu kararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olar-ak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları -uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez."

İNCELEME:

Davacı davasını Davacının kazanılmış hakkının ve/veya mal varlığının etkilenmesine dayandırmaktadır. Davacı hitabında argümanını şöyle kurmuştur:

"İlk olarak Davalılara karşı olan- alacak ve/veya faiz talepleri ışığında Anayasa'daki madde 36(3) fıkra bağlamında bir kazanılmış hak ve/veya mal varlığının söz konusu olduğu hususunda iddiamı dikkatinize sunacağım. Bunu müteakip huzurunuzdaki meselede devletin veya diğer bir kamu tüzel k-işiliğinin mülkiyetine geçmiş herhangi bir hak olmasa bile tazminat ödenmesini gerektiren bir kamulaştırmadan bahsedilip bahsedilemeyeceğini irdeleyeceğim. Anayasa'nın 63. maddesi ise en son olarak ele alınacaktır.

29/2013 sayılı Yasa Davacının kaza-nılmış haklarını etkilemekte ve Anayasa'nın 36. maddesi bağlamında mal varlığının değerini fiilen azaltan kısıtlama ve sınırlama getirmektedir. Bu da Davacının tazmin edilmesini gerektirir."

29/2013 sayılı Yasa ile ilgili ikame edilen (D.2/2015 Anayasa M-ahkemesi 18/2013) sayılı iptal davasında, 29/2013 sayılı Yasanın 2,3,4,5,6 ve 8'inci maddelerinin Anayasa'nın Başlangıç 1,3(4),4,7,8,10,11,17,46 ve 136. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştü. O davada mezkur Yasanın 2,3,4,5,6 ve 8. maddelerinin, An-ayasa'nın Başlangıç Kısmı ile 3(4),4,7,8,10,11,17 ve 46. maddelerine aykırı olmadığına oy birliği, 1. ve 136. maddelerine aykırı olmadığına ise oy çokluğu ile karar verilmişti. Anayasa Mahkemesi 18/2013 D.2/2015 sayılı iptal davasında çoğunluk kararına kat-ılmamış olmama rağmen, 18/2013 sayılı iptal davasında verilen karar ile bağlı olduğumu kabul etmekteyim. O davada çoğunluk kararında, kazanılmış bir haktan bahsedilebilmesi için bir hükmün icra edilmiş olması gerektiğine karar verilmişti. Şöyle ki:

"Kaz-anılmış haktan söz edilebilmesi için hakkın kesinleşmiş yani kişiselleşmiş, şahsi mal varlığına dahil olmuş, güncel ve belirlenebilir olması zorunludur.

Bu Yasanın hiçbir kuralı, bir alacaklının hükümle elde ettiği alacak hakkını ortadan kaldırmamakta, fi-ilen elde ettiği ve şahsi mal varlığına dahil ettiği faydanın iadesini öngörmemektedir. Alacaklının, hükmün semerelerinden yararlanması hakkıdır. Ancak kişiler arasındaki borç ilişkilerinde fiilen elde edilmemiş, alacaklının mülkiyetine geçmemiş olan fayda-, tamamlanmış hak bahşetmez.

Örneğin, hüküm, ipotekli, memorandumlu veya hacizli mal üzerinde hak talep etmeye imkân sağlar. Ancak mülkiyeti alacaklıya geçirmez. Hükümden kaynaklanan bir alacağın tamamlanabilmesi için borçlunun mallarının satılması, para-sının ödenmesi ve alacak miktarının alacaklının mülkiyetine geçmesi gerekmektedir."

Huzurumuzdaki Davacının havaleye konu davasında, icra edilmiş bir hüküm bulunmadığı nedeniyle bu davada da kazanılmış bir hakkın mevcut olmadığını kabul etmek gerekir. -Bu durumda kazanılmış bir hakka dayalı mülkiyet hakkının bulunduğunu da kabul etmek mümkün değildir. 23.2.2015 tarihinde, 29/2013 sayılı Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası'nı-n 18/2013 sayılı iptal davasında verilen karar neticesinde, bu Yasanın 2 yılı aşkın bir süre uygulanmasından sonra bir havale davasında mülkiyet hakkını daha farklı yorumlamak, "yargının kendi içtihatları ile bağlı olduğu ve ancak hata yapıldığı veya zama-n içerisinde vukubulan değişiklikler neticesinde içtihatların değişmesi gerektiği" prensibine de aykırılık oluşturur.

Bugün mülkiyet hakkının ne şekilde yorumlandığına bakılacak olursa, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından "iktisadi değere sahip olan-" herşeyin mülkiyet hakkı altında değerlendirildiğinin ve ayrıca o değerle ilgili "meşru bir beklentisi" bulunan her kişinin de mülkiyet hakkının olabileceğinin kabul edildiği görülmektedir (Bak Anayasa Mahkemesi 2/2016 D. 8/2017). Anayasa Mahkemesi, 3/200-6
D. 3/2006 sayılı kararından sonra, "Anayasal kuralların ve Anayasa maddelerinin, mümkün olduğunca uluslararası hukuka uygun olabilecek tarzda yorumlanması gerektiği kuralı KKTC'de benimsenmiştir. "(Bak Anayasa Mahkemesi 5/2015 D. 2/2017).

Presson Com-pania Naviera S.A. & Others v. Belgium (Application no.17849/91) davasında, davaya uygulanacak Belçika'daki mevzuat altında, zararın oluştuğu anda tazminat talebinin doğduğu nedeni ile, bu doğrultudaki bir talebin bir mülk olduğu ve dolayısıyla Avrupa İnsa-n Hakları Sözleşmesine Ek 1. Protokolün 1. maddesi (Article 1 (p.1-11)) altında mülkiyet kapsamına girdiği kabul edilmiştir. Huzurumuzdaki davadaki durum bundan çok farklıdır.

Davacının havale talebinde bulunduğu huzurumuzdaki bu davada, Davacının -talebinin hangi tarihte, 29/2013 sayılı Yasanın 5'inci maddesi uyarınca, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuat tahtında donuğa dönüştüğünün bile belirlenmediği ve Davacı lehine herhangi bir hüküm çıkıp çıkmayacağının dahi belli olmadığı göz -önünde tutulursa, Davacının Davalılardan , bu safhada, meşru bir beklentisi olduğundan ve dolayısıyla Davacının bir mülkiyet hakkından bahsetmek kanaatimce mümkün değildir.

Netice itibarıyla, Davacının Anayasa Mahkemesinin 18/2013 sayılı kararındaki ço-ğunluk kararında ifade edildiği şekilde hüküm alınmış ve icra edilmiş bir meblağ bulunmadığından, esasen borcun miktarı dahi belirlenmemiş olduğu cihetle, Davacının davasındaki alacak talebinin bir kazanılmış hak ve/veya buna dayalı mülkiyet hakkı veya mü-lk kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu durumda 29/2013 sayılı Yasanın havale edilen maddeleri ile Davacının mülkiyet hakkı kısıtlanmamaktadır. Mülkiyet hakkında kısıtlama olmadığından, Davacıya kısıtlanma nedeni ile tazminat ödenmesi söz konus-u değildir. Bu nedenle de Anayasa'nın 36(3)maddesine aykırılık yoktur.

Davacının huzurumuzdaki havaleye konu davanın konusu olan alacakta mülkiyet hakkı bulunduğu kabul edilmediğine göre kamulaştırmadan da bahsedilmesi söz konusu olamaz, dolayısıyla 41. -maddeye de aykırılık yoktur.

29/2013 sayılı Yasanın Anayasa'nın 63. maddesine, yani kooperatifçiliğin gelişmesine bir engel olduğu, tamamen mesnetsiz bir iddiadır ve reddedilir.

Tüm söylenenler neticesinde, Davacının Davalılar aleyhine ikame ettiği al-acak davasında yapılan havale neticesinde, 29/2013 sayılı Yasanın 2,4(1) (A) ve (B), 5(2), 6A (1),(2) ve (3). maddelerinin Anayasa'nın 36(3), 41(1)(c), 41(2) ve 63. maddelerine aykırı olmadığına ve başvurunun reddedilmesine karar veririm.

Ahmet Kalkan : -Davacı Avukatının, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde ikame ettiği 8968/2013 sayılı davada, Anayasa'nın 148. maddesinin kendisine verdiği hak ile yaptığı müracaatın, Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından kabul edilmesi üzerine, başlangıçta belirttiğimiz sorunun cevapla-nması için konu Anayasa Mahkemesine havale edilmiştir.

Havaleye konu 29/2013 sayılı Yasa, daha önce Kuzey Kıbrıs Bankalar Birliği'nin açmış olduğu Anayasa Mahkemesi 18/2013 D.2/2015 sayılı iptal davasında incelenmiş ve konu davada, 29/2013 sayılı Yasanı-n 2. ma